Nagość, pocałunki, romanse. Filmy, które PRZEŁAMYWAŁY SEKSUALNE TABU

W dzisiejszych czasach żadne tabu czy perwersja nie są kinu obce. Reżyserzy ze śmiałością Gaspara Noégo nie zawsze jednak mieli tak obszerne pola do popisów. Erotyka towarzyszy każdej aktywności człowieka. Wraz z pojawieniem się fotografii pojawiła się fotografia erotyczna. Pocztówki z nagimi kobietami oraz mężczyznami były niezwykle popularne w XIX w. Nie powinno więc zaskakiwać, że wraz z pojawieniem się pierwszych kamer do filmu zaczęły przedostawać się nagość, seks i frywolność. I wcale nie chodzi tu o również stare filmy pornograficzne. Nie dziwi więc fakt, że większość poniższych filmów to dzieła z początków kinematografii. Ale nie tylko. 

Kobieca nagość

Do pierwszych filmów, które wzbudziły sensację z powodu ukazania kobiecej nagości, zaliczyć trzeba czeski film Extase z 1933 roku. 18-letnia austriacka aktorka Hedy Lamarr pojawiła się na ekranie, przebiegając nago między drzewami i wskakując do rzeki. Ale to nie jedyna nieprzyzwoitość, na jaką zdecydował się reżyser dzieła, Gustav Machatý. Filmowa piękność, Eva, porzuca swojego męża impotenta oraz nawiązuje gorący romans z nowo poznanym, młodszym mężczyzną. Jesteśmy wówczas świadkami jednej z pierwszych filmowych scen seksu i kobiecego orgazmu, nie licząc rzecz jasna filmów pornograficznych produkowanych w tamtych czasach.  

Ekstaza z 1933 r.

A może to nie sceny pełnej nagości, ale sugerujące nagość są najbardziej podniecające? W filmie z 1931 roku, A Free Soul, Norma Shearer nosi przyległą biała satynową sukienkę, która jest prześwitująca i subtelnie zdradza brak bielizny. Podobnie Jean Harlow, która w Red Dust obnaża przed Clarkiem Gable’em swoje nagie piersi, kąpiąc się w beczce wypełnionej deszczówką. Od połowy lat 30. XX wieku tylko antropologiczne filmy dokumentalne o rdzennych ludnościach mogły przemycać nagość i nie wzbudzać podejrzeń surowych cenzorów. Wszystko za sprawą Kodeksu Hayesa.  

Powyższa nagość jednak w większości opisuje kobiety topless. Nagość od pasa w dół była jednak o wiele bardziej nielegalna. Oficjalnie za pierwsze ukazanie kobiecych włosów łonowych w malarstwie uznaje się Maję nagą Francesco Goi z 1800 r. Na pierwsze przelotne spojrzenie na kobiece włosy łonowe w filmie trzeba było czekać aż do 1966 roku. Słynny obraz Michelangela Antonioniego Powiększenie stał się wówczas symbolem oficjalnego upadku cenzury Hollywood w 1968 roku.

Męska nagość 

Słynny amant Clark Gable towarzyszył na planie aktorkom, które przeszły do historii kina jako uwodzicielki pokazujące swoją nagość przed kamerą. Sam aktor również tworzył historię, ale historię męskiej nagości na ekranie. Kobieca nagość zaczynała się od krótkich przebłysków jasnej skóry czy od zbliżeń na nagie nogi. Męska od rozpinanych koszul. Ta najbardziej pamiętna została zdjęta na planie Ich nocy z 1934 roku. Znana jest sekwencja, w której Gable nonszalancko rozpina koszulę w towarzystwie jego ekranowej towarzyszki, Claudette Colbert. Ponoć kiedy aktor, rozpinając koszulę, odsłonił swój nagi świecący tors, sprzedaż męskich podkoszulków w Ameryce spadła o 40%.  

Dziś możemy się śmiać z widzów zawstydzonych nagimi torsami w filmach. Mamy XXI wiek, jednak męska nagość full frontal wciąż jest rzadkością. Przełomowym filmem w tej dziedzinie okazał się obraz Zakochane kobiety z 1969 roku. Mówimy tu jednak o filmie przeznaczonym dla szerszej publiczności. Najsłynniejszą sceną, z kilku powodów, jest walka zapaśnicza rozegrana między Oliverem Reedem a Alanem Batesem. Dwaj muskularni, szczodrze owłosieni mężczyźni rozbierają się do naga, by w ciepłym świetle kominka, które jeszcze bardziej potęguje wrażenie intymności, urządzić sobie sparing.

Scena jest dobitnie cielesna i duszna, kipiąca testosteronem, nic dziwnego, że uznawana jest za pierwszą nagą scenę w historii kina o podtekście homoerotycznym. Więcej o męskiej nagości na ekranie przeczytacie tutaj. Poniżej scena z filmu Zakochane kobiety:

Pocałunki 

Filmowe pocałunki nie były wcale dużą sensacją. Towarzyszą kinu praktycznie od samego początku. Wystarczy wspomnieć film już z 1896 r. Pocałunek, bo taki ma tytuł, stał się również pierwszym pocałunkiem uwiecznionym na filmie. Bohaterami są May Irwin oraz John Rice, którzy obdarowują się buziakami, nic nie robiąc sobie z obecności kamery. Pocałunki były więc od początku dozwolone. Prawie, bo w latach panującej cenzury, czyli w latach 1930–50, po wprowadzeniu tzw. Kodeksu Haysa, wszystko, co mogło chociażby skojarzyć się z nieprzyzwoitością, było mocno ograniczone. Filmy produkowane w tych latach co prawda mogły zawierać pocałunki, ale mogły one trwać co najwyżej 3 sekundy. Zakazane były też pocałunki między dwiema kobietami czy mężczyznami. 

Sam pocałunek może nie był aż takim tabu. Jednak osoby, które cię całowały – to już zupełnie inna kwestia. Kodeks Hayesa zabraniał m.in. pokazywania na ekranie związków międzyrasowych. W latach 50. coraz więcej produkcji zaczęło jednak wyłamywać się ze sztywnych ram przymusów i zakazów. Film Killer’s Kiss (1955) w reżyserii Stanleya Kubricka uznawany jest za pierwszy, który pokazuje pocałunek między białą kobietą a czarnoskórym mężczyzną. Irene Kane całuje w nim urodzonego na Jamajce aktora Franka Silvera. Aktor miał w rzeczywistości bardzo jasny odcień skóry, dlatego prawdopodobnie niewielka część widowni zorientowała się, że jest to faktycznie pocałunek międzyrasowy.

Crimson Kimono z 1959 roku poszedł nieco dalej. Między japońsko-amerykańskim Jamesem Shigetą a Victorią Shaw dochodzi do namiętnych pocałunków. Różnic rasowych nie dało się już tak łatwo zakamuflować. 

Crimson kimono, 1959 r.

Pierwsze sceny seksu

O pierwszym stosunku seksualnym ukazanym na ekranie wspominałam już przy okazji nagości i filmu Gustava Machatý Ekstaza. A co z pierwszą nieudawaną, całkowicie realistyczną sceną seksu? Duński dramat Gift z 1966 roku uznawany jest za pierwszy film, w którym aktorzy angażują się w niesymulowany akt seksualny. Kluczowe sceny erotyczne dzieła Knuda Leifa Thomsena zostały jednak ocenzurowane. Najbardziej wyrazistym filmowym przykładem niesymulowanego seksu na ekranie jest wciąż słynne Imperium zmysłów Nagisy Ôshimy z 1975 roku. Więcej o pierwszych scenach seksu na ekranie przeczytacie tutaj, a o najlepszych filmowych scenach seksu tutaj.

Kontakty homoerotyczne

Jeśli chodzi o pierwsze lesbijskie kontakty na ekranie, zacząć należy od bogini, jaką była Marlene Dietrich. Jej kreacja aktorska często łączyła się z typowo męskim wyglądem, ubieraniem garniturów, zaczesywaniem włosów do tyłu i z ogólnym upodabnianiem się do mężczyzn. W filmie Morocco z 1930 roku aktorka, odziana w męski smoking, bez cienia wątpliwości całuje zawstydzoną kobietę, siedzącą przy jednym stole z kobietą i dwoma mężczyznami. Oto scena z filmu: 

Znanym i ciekawym motywem penetrującym tematykę lesbijską jest kino wampiryczne. Znanych jest przynajmniej kilka przykładów dzieł, w których kobiety wampirzyce realizują swoje kobiece pożądanie. Jeden z najbardziej znanych przykładów to Zagadka nieśmiertelności z 1983 roku oraz ukazany w nim romans Catherine Deneuve i Susan Sarandon. Tam również tożsamość lesbijska podkreślona jest częstym przebieraniem się za mężczyznę lub przypominaniem go, przynajmniej z jednej strony. 

Pośrednio przełamane tabu związane z pokazywaniem seksu między mężczyznami miało miejsce już w 1919 roku w filmie Anders als die Andern. Dwóch mężczyzn spotyka się na gejowskich tańcach. Później w mieszkaniu jeden z nich dotyka okrytego torsu drugiego. Niby nic, ale siła rażenia jak na tamte czasy była spora. Ważna była sugestia. Jednak kino gejowskie wyzbyło się niewinności słodkich pocałunków, a dobrym tego przykładem jest film Jeana Geneta Pieśń miłości z 1950 roku. Główni bohaterowie, dwaj skazańcy, spędzają wspólnie dni, fantazjując i dzieląc się dymem papierosowym przez słomkę w dziurze muru.

Żeby tego było mało, więzienny strażnik czerpie niemoralną przyjemność z podglądania mężczyzn masturbujących się w celach. Jednak za pierwszy w pełni romantyczny pocałunek dwóch mężczyzn w filmie można uznać Tę przeklętą niedzielę z 1971 roku i zbliżenie Murraya Heada oraz Petera Fincha. 

Zresztą pełna graficzna nagość, wystawione na światło kamery penisy wcale nie muszą być jedynymi elementami przełamującymi tabu. Kino zna m.in. fragmenty z popularnego, znanego szerokiej publiczności filmu Wywiad z wampirem z 1994 roku, gdy Antonio Banderas prawie dotyka ustami Brada Pitta. W niektórych przypadkach sugestia pocałunku może przyprawić o jeszcze silniejsze erotyczne dreszcze niż graficzny seks. Podobnie Moje własne Idaho z 1991 roku, w którym River Phoenix i Keanu Reeves jadą na motocyklu. Fizyczna bliskość mężczyzn pozostawia po sobie bardzo silny ładunek erotyczny. 

Seksualne wyzwolenie na ekranie. Ménage à trois, orgie 

Historia erotyki to nie tylko rozbieranie się, pocałunki czy stosunki seksualne. Nieznośny ciężar tabu spoczywał nie tylko na przedstawianiu nieheteroseksualnych relacjach, ale i na jakichkolwiek odbiegających od monogamicznych. Odważnym przykładem jest film z 1933 roku Design of Living. Wyzwolona Gilda, grana przez Miriam Hopkins, spotyka w pociągu dwóch przyjaciół, Toma Chambersa i George’a Curtisa. Obaj mężczyźni czują pociąg do kobiety. Podobnie jak oni pociągają Gildę. Choć początkowo zgadzają się być platonicznymi przyjaciółmi we trójkę, nie trwa to długo, a miłosny trójkąt zaczyna wrzeć. W końcu Gilda zostawia za sobą swoje nudne małżeństwo i postanawia wieść z dwójką kochanków ekscytujące, poliamoryczne życie w Paryżu.

Design of living, 1933 r.

W nowszych filmach ménage à trois koncentruje się głównie na przekraczaniu barier i wyzwoleniu seksualnym bohaterów. Przełomowym obrazem byli Marzyciele z 2003 roku. Matthew poznaje rodzeństwo, Isabelle i Theo. Najpierw sypia z samą kobietą, ale w dalszej części zbliża się także do Theo. Seks z nieznajomym, threesome, voyeuryzm, akty homoseksualne. Bohaterowie razem oddają się łóżkowych eksperymentom. 

Innym znanym i niepornograficznym filmem podejmującym kwestię miłości we troje jest I twoją matkę też. Film wzbudził wiele kontrowersji. Dotyka tematu osiągania dojrzałości seksualnej, ale i romansu młodych chłopaków ze starszą, doświadczoną kobietą.

Filmy równie ochoczo burzyły tabu romansów międzypokoleniowych. Wystarczy wspomnieć Absolwenta, Lolitę lub American Beauty. Film Dzieciaki z 1995 roku natomiast przełamuje tabu i opowiada o rozwiązłości amerykańskich nastolatków z ulicy. W filmie wystąpili niezwykle młodzi aktorzy, co było wówczas niespotykane, a scenę seksualnego zbliżenia odgrywają 17-latek z 13-latką. Obraz wzbudził ogromne kontrowersje, a przez niektórych został okrzyknięty dziecięcą pornografią. Dziś jednak Dzieciaki to kultowy film lat 90.

I twoją matkę też, 2001 r.

Wracając jednak do filmu Alfonsa Cuaróna, Tenoch i Julio uczą się od Luisy, jak obchodzić się z kobietami. Między bohaterami dochodzi jednak do rywalizacji, choć i tak finalnie kończą w pokoju hotelowym, całując się i uprawiając seks oralny. 

Nawiązania do orgii znajdziemy już w filmie z 1927 roku Casanova, gdzie słynny kochanek gości w swoim łóżku kilkanaście pięknych kobiet. Film Kaligula z 1978 roku to już festiwal rozpusty, którą ogarnięty jest Rzym, podobnie jak żądzą władzy. Kamera uchwytuje stosunki seksualne przeprowadzane w najróżniejszych kombinacjach i połączeniach. W kluczowym obrazie orgii brało udział aż 50 nagich kobiet. Kaligula zapisał się w historii jako jeden z najbardziej perwersyjnych obrazów w dziejach, o których szerzej przeczytacie tutaj. W filmie Waleriana Borowczyka Opowieści niemoralne z 1973 roku filmowa Elżbieta Batory urządza w swojej komnacie wampiryczną lesbijską orgię. Później zażywa kąpieli w krwi zabitych dziewic. Nietrudno się domyślić, że filmy nie otrzymały zbyt dużego poklasku, a to za sprawą oskarżeń o niemoralność. Filmowe sceny orgii pokazują jednak dobitnie, że kobiece pożądanie jest równie silne jak męskie.