LEK – ALBO CAŁE ZŁO. Filmowe pielęgniarki w akcji

Pielęgniarka. Siostra. Piguła. Może być prawdziwą pociechą w cierpieniu, sadystycznym potworem albo zwykłym, zmęczonym człowiekiem. Od czasów damy z lampą, sportretowanej tak wdzięcznie przez Jaclyn Smith w filmie telewizyjnym Florence Nightingale z 1985 roku, pojawia się na ekranie w równie wielu, co w prawdziwym życiu, wcieleniach.

Na słotę, niepogodę, w okresie zwiększonej zachorowalności na grypę i przeziębienia – przegląd filmowych pielęgniarek.

Amy Nicholls – Delikatna (2005)

Na rozgrzanie serc dziewczyna, która poświęca się dla swoich podopiecznych. Krucha, drobniutka Amy (w tej roli znana z serialu Ally McBeal Calista Flockhart) przybywa do szpitala dziecięcego Mercy Falls, aby pracować tam na nocnych zmianach. Szpital przechodzi proces likwidacji, pacjenci zostaną przeniesieni, jednak proces opóźnia się z różnych przyczyn, a jedną z nich jest „mechaniczna dziewczynka”, Charlotte, zamieszkująca opuszczone piętro… Film nie zebrał zbyt entuzjastycznych recenzji, również kreacja Flockhart nie została zauważona, jednak jest jednym z rzadkich przypadków, kiedy pielęgniarka zostaje w filmie przedstawiona jako osoba pozytywna, zaangażowana w swoją pracę i problemy (w tym przypadku duże i niekoniecznie zdrowotne) swoich pacjentów.

Hana – Angielski pacjent (1996)

Również Hana (Juliette Binoche), kanadyjska pielęgniarka, nie potrafi odwrócić się plecami od cierpiącego w potrzebie. Tajemniczy angielski pacjent, straszliwie poparzony pilot małego sportowego samolotu, który rozbił się nad Saharą, intryguje ją i przyciąga. Kiedy mały polowy szpitalik we Włoszech zostaje ewakuowany, a ciężki stan jej podopiecznego nie zezwala na transport, Hana zostaje przy nim. Znajdują schronienie w starym klasztorze, a Hana, opiekując się swoim pacjentem, czytając mu, składa ze strzępów rozmów jego historię. Za tę rolę Binoche otrzymała złotą statuetkę, tworząc kreację delikatnej, wrażliwej kobiety, poharatanej przez wojenne losy.

Benigno – Porozmawiaj z nią (2002)

W dramacie Pedro Almodóvara Javier Cámara wciela się w Benigno, samotnego pielęgniarza, beznadziejnie zakochanego w tancerce baletowej, Alicii. Dziewczyna na skutek wypadku samochodowego zapada w śpiączkę i trafia pod opiekę swego wielbiciela. Benigno przez cztery lata nie odstępuje swej uśpionej ukochanej ani na krok, z poświęceniem się nią zajmując i przemawiając do niej, wierząc, że taka jednostronna rozmowa jej pomoże. Niestety w swoim uczuciu i chęci opieki pielęgniarz posuwa się nieco zbyt daleko… Cámara stworzył postać niejednoznaczną, której postępowanie, samo w sobie naganne, trudno jest ocenić ze względu na jego ostateczny rezultat.

Greg Focker – Poznaj mojego tatę (2000) / Poznaj moich rodziców (2004)

Dla odmiany pan pielęgniarka na wesoło. Greg Focker (Ben Stiller), kandydat na męża uroczej Pam Byrnes, ma nie tylko niefortunne nazwisko, ale i wyjątkowo niemęski zawód. Wydaje się, że w konfrontacji z przyszłym teściem o wojskowej przeszłości polegnie przy pierwszym strzale. Greg jednak, uroczy młody człowiek traktujący swoją pracę z prawdziwą pasją i uczuciem, wyjdzie cało z niejednej potyczki. Focker jest przykładem na to, że empatia i serce dla pacjentów nie są wyłączną domeną wrażliwych kobiet.

Betty Sizemore – Siostra Betty (2000)

Rok 2000 był rokiem pielęgniarek w wydaniu frywolnym. Tak też prezentuje się Betty Sizemore, lekko zagubiona po tragicznej śmierci męża kelnerka, której do głowy wpadło, że główny bohater jednej z jej ulubionych telenoweli, doktor David Ravell, istnieje naprawdę, a ona sama, będąc pielęgniarką, jest jego narzeczoną. Wyrusza na poszukiwanie ukochanego, a po piętach depczą jej narkotykowi bossowie… Siostra Betty miesza gatunki, trudno orzec, czy jest zbyt śmiesznym dramatem, czy mało śmieszną komedią. Renée Zellweger zaś w roli głupiutkiej pielęgniarki goniącej za przyszłym mężem, choć kojarzy się z gorszym wydaniem Bridget Jones, nadal jednak ma nieodparty urok.

Evelyn Johnson – Pearl Harbor (2001)

A jeśli już o uroku mowa – Kate Beckinsale jako pielęgniarka porucznik Evelyn Johnson miotająca się pomiędzy dwoma pilotami, Dannym i Rafem, prezentuje się niezwykle ładnie. Co prawda zbyt wiele ujęć panny Johnson przy pracy w filmie nie znajdziemy, ale to nieistotne – nie ulega wątpliwości, że takiego anioła miłosierdzia chciałby mieć przy swoim łóżku każdy cierpiący. Mimo że pełen patosu Pearl Harbor zapewne niejednemu widzowi odbił się czkawką, Beckinsale była jego zdecydowanym jasnym punktem.

Agnes von Kurowsky – Miłość i wojna (1996)

Również Agnes von Kurowsky, jedyna w tym zestawieniu pielęgniarka wzorowana na autentycznej postaci, zdobi ekran pod postacią pięknej Sandry Bullock. Miłość i wojna, melodramat Richarda Attenborougha z 1996 roku, to historia znajomości pisarza Ernesta Hemingwaya i pielęgniarki Agnes von Kurowsky. Kiedy Hemingway trafia po postrzale do szpitala polowego, to Agnes przekonuje zajmującego się nim lekarza, że amputacja nogi pacjenta nie będzie konieczna. Młodszy o kilka lat od atrakcyjnej sanitariuszki Hemingway zakochuje się w niej natychmiast i trudno mu się dziwić – Sandra Bullock sprawia wrażenie kobiety, która jest w stanie wrócić choremu zdrowie jednym uśmiechem.

Caroline Ellis – Klucz do koszmaru (2005)

Uśmiech natomiast dawno nie gościł już na twarzy Caroline Ellis (Kate Hudson). Młoda pielęgniarka, zmęczona pracą ponad siły w olbrzymim szpitalu, przyjmuje posadę opiekunki ciężko chorego Bena w jego domu na bagnach Missisipi. Ben i jego żona, z pozoru sympatyczna staruszka Violet, przyjmują ją z otwartymi rękami. Wkrótce jednak Caroline przekonuje się, że otacza ją wroga magia voodoo… Klucz do koszmaru jest niezłym, choć nieco niedocenionym horrorem, zaś Kate Hudson przekonująco wciela się w rolę dziewczyny znużonej miejskim zgiełkiem i nawałem obowiązków, wciąż jednak mającej chęci i siły do niesienia pomocy.

Mildred Ratched – Lot nad kukułczym gniazdem (1975)

W zestawieniu filmowych pielęgniarek pominięcie tej byłoby zbrodnią. Najsłynniejsza chyba pielęgniarka w kinematografii, bezwzględna i okrutna Mildred Ratched (Louise Fletcher) twardą ręką rządzi oddziałem umysłowo chorych pacjentów. Ratched nie waha się stosować przemocy fizycznej i psychicznej nie tylko w celu zachowania spokoju na oddziale – wydaje się, że dręczenie pacjentów i manifestowanie władzy daje temu potworowi w ludzkiej (całkiem zresztą, gdyby się nad tym zastanowić, atrakcyjnej) skórze prawdziwą przyjemność. Każdym słowem, każdym gestem okazuje siostrzyczka żywą nienawiść i pogardę w stosunku do swoich pacjentów. Koszmar postaci, geniusz aktorki.

Annie Wilkes – Misery (1990)

Nie mniej przerażająca niż siostra Ratched, a z pewnością bardziej szalona – oto była położna Annie Wilkes (Kathy Bates), czyli kolejna obowiązkowa pozycja na tej liście. Co prawda nie zawodowo, a z potrzeby serca zajmuje się z wyjątkową troską swoim pacjentem z przypadku – Paulem Sheldonem, pisarzem. Paul ma to szczęście, ale i pecha, że Annie jest jego zagorzałą fanką. Podobnie jak wspomniany wyżej Benigno, Annie nie ma oporów przed wykorzystaniem sytuacji i nadużyciem władzy, jaką ma nad swoim bezradnym podopiecznym – i robi to w wyjątkowo okrutny sposób.

Bates gra Annie w sposób przekraczający chyba nawet wyobraźnię przeciętnego czytelnika prozy Stephena Kinga, tworząc jedną z najlepszych ról w swojej karierze.

Charlotte Diesel – Lęk wysokości (1977)

Jeśli komukolwiek mogłaby udać się próba ośmieszenia wyżej wspomnianej Mildred, to tylko Melowi Brooksowi. W jego Lęku wysokości siostra Charlotte Diesel (Cloris Leachman) to już nie tylko zwykła sadystka, ale i psychopatka i morderczyni. Do spółki ze swoim kochankiem, doktorem Charlesem Montage’em, Charlotte morduje z zimną krwią każdego, kto stanie na drodze jej planom… a także kilka innych osób, w ramach hobby. Interesuje się także czarnoksięstwem, a jej mimika zasługuje w pełni na miano demonicznej. Cloris Leachman – prywatnie kobieta urody bezsprzecznej – sięgnęła swoim występem w tym filmie wyżyn parodii.

Pielęgniarki – Silent Hill (2006)

Na koniec zaś wzmianka honorowa, bo bez nich ta lista byłaby niepełna – mroczne siostrzyczki ze szpitala Silent Hill. Kiedy mała Alessa trafia na oddział szpitala, jedna z pielęgniarek, młodziutka, śliczna blondynka, popełnia grzech ciekawości, którego Mroczna Alessa nigdy jej nie wybaczy. Demon przemienia szpital w miejsce grozy, a biedna pielęgniarka na zawsze już będzie tkwiła przy jego łożu boleści, z wypalonymi oczami i poznaczoną ranami twarzą. Inne pielęgniarki, oślepione owiniętymi naokoło głów bandażami, snują się po opustoszałych korytarzach stadami, głodne ofiar, wrażliwe na światło. ..

korekta: Kornelia Farynowska