AGNIESZKA HOLLAND

„Życie każdego człowieka może być tematem na film. Rzecz w tym, by mieć pomysł, jak to życie zaprezentować na ekranie…”

FAKTY

• Agnieszka Holland urodziła się 28 listopada 1948 roku w Warszawie.
• Jej rodzice byli dziennikarzami – matka kierowała do 1968 roku pismem „Nowa Wieś”, ojciec natomiast w pierwszych latach powojennych był redaktorem naczelnym „Walki Młodych. Zginął w niewyjaśnionych okolicznościach podczas rewizji Służby Bezpieczeństwa we własnym mieszkaniu.

  Nie wiadomo do dziś, czy było to samobójstwo, czy też został wypchnięty z okna.

• W wieku 17 lat (jeszcze przed zdaniem matury) Agnieszka dostała się do szkoły filmowej – praskiej FAMU. Egzaminy wstępne zdała z pierwszą lokatą. Studia skończyła w 1971 roku – do Polski wróciła już razem z mężem-Słowakiem (Laco Adamik).
• Swą karierę zawodową Holland rozpoczęła od asystowania Krzysztofowi Zanussiemu na planie Iluminacji. Potem asystowała Andrzejowi Wajdzie – reżyser zaangażował ją do pracy przy realizacji Człowieka z marmuru, jednak Ministerstwo Kultury nie zgodziło się na tą współpracę ze względu na „zły wpływ”, jaki mogła wywierać na reżysera.
• W latach 1972-1981 należała do Zespołu Realizatorów Filmowych „X”.
• Swój pierwszy film – Wieczór u Abdona– Holland nakręciła dla telewizji. Jej debiutem fabularnym są Aktorzy prowinncjonalni (1978).
• Po ukończeniu Kobiety samotnej i ogłoszeniu w Polsce stanu wojennego wyemigrowała z kraju do Szwecji, potem do Francji, a następnie do USA.

CIEKAWOSTKI

• W trakcie studiów w Pradze reżyserka trafiła do więzienia. Powodem były jej rzekome kontakty z kurierami, którzy nielegalnie przerzucali do Polski wydawnictwa „Kultury” paryskiej.

  W więzieniu spędziła 6 tygodni. Po procesie, w którym udowodniono jej niewinność, Holland została wypuszczona.

• Agnieszka Holland zagrała rolę więźniarki-komunistki w Przesłuchaniu Bugajskiego. Żadna z aktorek nie chciała zagrać tej roli, bojąc się utożsamienia z postacią komunistki, więc zgoda Agnieszki na udział w tym filmie była dla reżysera prawdziwym wybawieniem.
• Jej pierwsze filmy wpisują się w nurt „kina moralnego niepokoju.
• Młodszą siostrą Agnieszki Holland jest reżyserka Magdalena Łazarkiewicz (Ostatni dzwonek, Odjazd, Białe małżeństwo, Na koniec świata).
• Agnieszka Holland jest autorką scenariuszy do takich filmów, jak Danton, Korczak i Miłość w Niemczech A. Wajdy.
• Po wyjeździe na Zachód zajmowała się również tłumaczeniami z języka czeskiego (przełożyła np. Nieznośną lekkość bytu M. Kundery).
• Agnieszka Holland należy do Europejskiej Akademii Filmowej.

NAJWAŻNIEJSZE NAGRODY

• 1976 – Niedzielne dzieci – Główna nagroda na MIFED w Mediolanie
• 1979 – Aktorzy prowincjonalni – Grand Prix Wielki Jantar na KSF „Młodzi i film” w Koszalinie
• 1980 – Aktorzy prowincjonalni – Nagroda FIPRESCI na MFF w Cannes
• 1981 – Gorączka – Złote Lwy Gdańskie dla najlepszego filmu
• 1981 – Gorączka – Srebrny Niedźwiedź na MFF w Berlinie
• 1985 – Gorzkie żniwa – Wyróżnienie Jury Ekumenicznego na MFF w Montrealu
• 1986 – Gorzkie żniwa – Nominacja do Oscara w kategorii: „najlepszy film nieanglojęzyczny
• 1988 – Kobieta samotna – Nagroda Specjalna Jury na festiwalu w Gdańsku-Gdyni
• 1990 – Europa, Europa – Nagroda za reżyserię na MFF w Viareggio
• 1992 – Europa, Europa – Nominacja do Oscara w kategorii: „najlepszy scenariusz adaptowany
• 1992 – Europa, Europa – Nagroda Amerykańskiego Stowarzyszenia Krytyków Filmowych
• 1992 – Europa, Europa – Złoty Glob dla najlepszego filmu zagranicznego
• 1993 – Europa, Europa – Nominacja do BAFTA dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego
• 2002 – Julia wraca do domu – Nominacja do Złotego Lwa
• 2012 – W ciemności – Złote Lwy Gdańskie dla najlepszego filmu
• 2017 – Pokot – Srebrny Niedźwiedź i nominacja do Złotego Niedźwiedzia na festiwalu w Berlinie
• 2017 – Pokot – Złote Lwy Gdańskie dla najlepszego filmu

PODSTAWOWE WYZNACZNIKI STYLU

• ukazywanie losów ludzi uwikłanych w splot tragicznych zdarzeń, na który wpływ ma historia, polityka, aktualna sytuacja społeczno-obyczajowa. Reżyserka często sięga w swoich filmach po tematykę żydowską.
• przedstawianie zawikłanych psychologicznie sytuacji jednostkowych, w których zawiera się uniwersalny dramat (Kobieta samotna, Zabić księdza, Całkowite zaćmienie).
• poszukiwanie niejednoznaczności w charakterach bohaterów i opisywanych sytuacjach – reżyserka unika klasyfikowania rzeczywistości w kategoriach „czarne-białe”.
• rezygnacja z emocjonalności przekazu na rzecz obiektywnej obserwacji i próby syntezy – Holland unika zbędnego sentymentalizmu, raczej opisuje niż ocenia.
• najczęściej pojawiające się motywy: motyw śmierci i umierania (np. Gorączka, Olivier, Olivier, Europa, Europa), motyw samobójstwa (np. Aktorzy prowincjonalni, Coś za coś, Gorzkie żniwa, Europa, Europa), motyw magicznego zaklinania losu (np. scena z żyletką w Aktorach prowincjonalnych, topienie torby w Kobiecie samotnej, Tajemniczy ogród, Olivier, Olivier).
• w swoich wczesnych filmach reżyserka pokazuje mechanizmy, które rządzą całokształtem życia społecznego za pośrednictwem wybranych sytuacji rodzinnych czy osobistych.
• wyczulenie na relacje między światem dzieci a światem dorosłych.
• przejście od społecznego realizmu do bardziej niejednoznacznych obrazów, z coraz większym naciskiem na duchowość, tajemniczość, metaforykę.

FILMOGRAFIA

• 1970 – Grzech Boga (film dyplomowy)
• 1975 – Wieczór u Abdona (film telewizyjny)
• 1975 – Dziewczyna i Akwarius (nowela w filmie Obrazki z życia)
• 1976 – Niedzielne dzieci (film telewizyjny, cykl Sytuacje rodzinne)
• 1976 – Zdjęcia próbne (współreżyseria z P.

  Kędzierskim i J. Domaradzkim)

• 1977 – Coś za coś (film telewizyjny, cykl Sytuacje rodzinne)
• 1978 – Aktorzy prowincjonalni
• 1980 – Gorączka
• 1981 – Kobieta samotna
• 1982 – Pocztówki z Paryża (francuski film telewizyjny)
• 1985 – Kultura (film dokumentalny)
• 1985 – Gorzkie żniwa
• 1987 – Zabić księdza
• 1990 – Europa, Europa
• 1991 – Olivier, Olivier
• 1993 – Tajemniczy ogród
• 1993 – Upadłe anioły (serial telewizyjny, 1 odcinek)
• 1994 – Czerwony wiatr (film telewizyjny, cykl Zbrodnie doskonałe)
• 1995 – Całkowite zaćmienie
• 1997 – Plac Waszyngtona
• 1999 – Trzeci cud
• 2001 – Strzał w serce (film telewizyjny)
• 2001 – Złote sny (film dokumentalny)
• 2002 – Julia wraca do domu
• 2004 – Prawdziwa historia Janosika i Uhorcika (współreżyseria)
• 2004-2008 – Prawo ulicy (serial telewizyjny, 3 odcinki)
• 2004-2009 – Dowody zbrodni (serial telewizyjny, 4 odc.

  )

• 2006 – Kopia mistrza
• 2006 – Historia Gwen Araujo (film telewizyjny)
• 2007 – Ekipa (serial telewizyjny, 2 odc.)
• 2009 – Janosik. Prawdziwa historia
• 2010-2013 – Treme (serial telewizyjny, 5 odc.)
• 2011-2013 – Bez tajemnic (serial telewizyjny, 4 odc.)
• 2011 – The Killing (serial telewizyjny, 3 odc.)
• 2011 – W ciemności
• 2013 – House of Cards (serial telewizyjny, 4 odc.)
• 2013 – Gorejący krzew (mini-serial, 3 odc.)
• 2014 – The Affair (serial telewizyjny, 1 odc.

  )

• 2014 – Dziecko Rosemary (serial telewizyjny, 2 odc.)
• 2017 – Pokot

LITERATURA

• Zawiśliński S.: Reżyseria: Agnieszka Holland. Wydawnictwo „Skorpion”. Warszawa, 1995.
• Kornatowska M.: Agnieszka Holland. Magia i pieniądze. Wydawnictwo Znak. Kraków, 2002.
• Jankun-Dopartowa M.: Gorzkie kino Agnieszki Holland. Wydawnictwo „słowo/obraz terytoria”, Gdańsk 2000.

Tekst z achiwum film.org.pl