Thriller, western, fantasy… NAJLEPSZE filmy gatunkowe, które zdobyły OSCARA w głównej kategorii

W ostatnich latach utarło się określenie „film skrojony pod Oscary”. Najczęściej oznacza to produkcję dramatyczną – często biografię – poruszającą istotny społecznie lub politycznie temat, zawierającą kilka scen efektownych uzewnętrznień emocjonalnych bohaterów i mającą pewien potencjał dydaktyczny, nawet jeśli nasycony sentymentalizmem. W tym zestawieniu stanowczo będziemy takich obrazów unikać – uderzymy za to w inną szufladkę, a mianowicie kina gatunkowego. Kina, niezależnie od tego, czy mówimy o komedii, horrorze czy thrillerze, również rządzonego pewnymi schematami oraz powtarzającymi się motywami, ale starającego się za każdym razem pokazać je w nieco inny sposób.

I wszystkie przedstawione poniżej filmy pomimo wpisywania się w reguły wybranego gatunku ostatecznie zgarnęły najbardziej prestiżową filmową statuetkę. Jest to tym bardziej imponujące, że Akademia zazwyczaj stroni od tych „mniej dramatycznych” produkcji, a jej awersja do horrorów czy SF jest nam powszechnie znana. Na całe szczęście w tych przypadkach zwyciężyły czyste filmowe doznania!

Rocky

Do dzisiaj jeden z najbardziej niespodziewanych sukcesów kasowych i artystycznych w historii Hollywood. Film na podstawie scenariusza autorstwa debiutanta, któremu zależało na tym projekcie tak bardzo, że zgodził się na warunki wytwórni dopiero, gdy ta pozwoliła mu zagrać główną rolę. I był to strzał w dziesiątkę – dzisiaj Sylvester Stallone jest niezwykle rozpoznawalną aktorską twarzą.

Jak się zaś szybko okazało, prosta historia o skromnie żyjącym bokserze amatorze, któremu trafia się okazja na spełnienie życiowego marzenia, spodobała się widowni do tego stopnia, że nie tylko zarobiła ogromne ilości pieniędzy, ale i ostatecznie została nagrodzona aż trzema Oscarami – za film, reżyserię i montaż.

Bez przebaczenia

Kolejne zaskoczenie, choć trochę innego rodzaju. Już wtedy bowiem Clint Eastwood był legendą kina i jego nazwisko znał każdy zainteresowany tego typu rozrywką. Zaskakujące jest zaś to, że w czasach, gdy umierający gatunek westernu jedzie na oparach swojej dawnej popularności, najważniejsza filmowa nagroda trafiła właśnie do jego reprezentanta. Będąc cynicznym, można by szukać innych przyczyn – nostalgicznych motywów, swego rodzaju rozliczania się z gatunkowymi schematami, korzystania z ikonicznych wizerunków aktorów – jednak sam wolę dużo prostszą odpowiedź: to po prostu bardzo dobry film! A według wielu – ostatni prawdziwy western.

Milczenie owiec

Kultowe dzieło Jonathana Demme’a zapisało się w popkulturze do takiego stopnia, że dziś niemal każdy thriller prędzej czy później jest z nim porównywany. Milczenie owiec stało się kamieniem milowym kina grozy i trudno się temu dziwić. To mistrzowsko napisana, wyreżyserowana i zagrana produkcja pełna kodujących się w głowie scen czy niejednoznaczności.

Charakterystyczna, korzystająca z modelu mentor–uczeń relacja Clarice Sterling i doktora Lectera pozostaje punktem odniesienia dla innych filmowców czy badaczy, którzy wciąż odnajdują w niej nowe elementy. I co najważniejsze – film jako widowisko wcale tak bardzo się nie zestarzał, a oglądany w odpowiednich warunkach wywołuje ciarki na skórze.

Władca Pierścieni: Powrót króla

Mimo że wielu uznaje Powrót króla za najgorszą część serii, jest on jednocześnie jedyną, która otrzymała Oscara za najlepszy film. Sam mam inne zdanie na ten temat – nie wyobrażam sobie lepszego zakończenia dla całej trylogii. To idealne podsumowanie losów przedstawionej grupy bohaterów. Nawet jeśli cierpi na syndrom kilku finałów, to wynika to jedynie z nagromadzenia postaci i konieczności zamknięcia wątku każdej z nich, a związane z nimi długie fragmenty stanowią odpowiednie pole do wyciszenia się po monumentalnej bitwie o Śródziemie. Dość powiedzieć, że kilkanaście lat czekałem na to, by inny film wywołał we mnie podobne emocje jak scena ostatecznego starcia z wojskami Saurona. Dla fana fantasy – niezapomniane doświadczenie.

Inflitracja

Przyznam szczerze, że nie rozumiem antypatii co poniektórych wobec filmu Scorsese. Zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę zarzuty o nadmierną rozrywkowość i brak odpowiedniej podbudowy psychologicznej – wszak przecież właśnie o to chodzi! Reżyser ma tutaj inne ambicje niż przykładowo w Ulicach nędzy i wcale nie próbuje rozłożyć środowiska gangsterskiego na czynniki pierwsze, tylko po prostu kreśli wciągającą sensacyjną historię.

Ta wypada jeszcze lepiej w kontraście z oryginałem (pamiętajmy bowiem, że Infiltracja jest remakiem Infernal Affairs: Piekielnej gry). Scorsese korzysta ze szkieletu dostarczonego przez azjatyckich twórców, ale przerabia go na amerykańską perspektywę, dzięki czemu pomimo identycznego zawiązania akcji otrzymujemy dwie diametralnie różniące się opowieści. Rewelacyjny wybór na leniwy piątkowy wieczór!

Żądło

Pozostając w klimatach czysto rozrywkowych – Żądło to sztandarowy heist movie. Nie do końca na poważnie, kreślący intrygę precyzyjnie i wielopoziomowo, korzystający z całej gamy bohaterów o różnych specjalizacjach, a po drugiej stronie barykady ustawiający antypatycznego, bezwzględnego gangstera. No bo kogo się lepiej okrada, jak nie dupków? Efektem jest film o świetnym tempie, przez który dosłownie się płynie i który w jednej chwili zgryźliwym komentarzem postaci wywołuje u nas śmiech, a w następnej sprawia, że zaciskamy palce na fotelu, gdy ta znajdzie się w niebezpiecznej sytuacji.

Dodajmy do tego charyzmatyczny duet aktorów – Robert Redford i Paul Newman – sprawdzony już przy okazji Butcha Cassidy’ego i Sundance Kida oraz Roberta Shawa w roli antagonisty, a otrzymamy przepis na ideał filmu o sprytnych złodziejach.

To nie jest kraj dla starych ludzi

Zaznaczę to już na wstępie – w moich oczach wykreowany przez Javiera Bardema Anton Chigurh pozostaje najbardziej przerażającym filmowym psychopatą. Trudno mi wskazać konkretny powód. Być może chodzi o ten nienaturalny spokój, kompletne wypranie z emocji lub niepasującą do niego grzeczną fryzurę – a może o wszystko na raz i jeszcze więcej.

Niemniej każda scena w filmie, nawet ta, w której ostatecznie go nie zobaczymy, jest naznaczona obecnością antagonisty. Bracia Coen wznoszą się tu na wyżyny inscenizacji i potrafią napiąć nasze nerwy do granic możliwości w sytuacjach tak groteskowych, jak pozornie nieistotna scena rozmowy z właścicielem stacji benzynowej. Jak widać, od wyniku tego rzutu monetą Akademia uciec nie potrafiła i słusznie nagrodziła film Oscarem.

Kształt wody

Baśń Guillermo del Toro ma w moim sercu specjalne miejsce, ale dopóki tak się nie stało, nigdy bym nie przypuszczał, że podobne zdanie będzie mieć o nim Akademia. Zapewne nie byłem jedynym zaskoczonym, choć jestem skłonny uwierzyć, że większość nie podzielała mojego entuzjazmu wobec tego werdyktu. I trudno się dziwić – film jest po brzegi wypełniony specyficzną wrażliwością Meksykanina, z upodobaniem do klasycznych filmowych stworów na czele.

Niemal z góry było wiadomo, że nie każdemu przypadnie do gustu. Sam uważam go za rewelacyjnie wyreżyserowany, świetnie operujący zasadą show, don’t tell mariaż kilku gatunków ozdobiony dopiętą na ostatni guzik baśniową scenografią. I z całą pewnością nie jest to tylko „seks z rybą”.

A jakie nagrodzone Oscarem za najlepszy film produkcje gatunkowe wy lubicie najbardziej? Dajcie znać w komentarzach!