Biografie ludzi filmu

KINO EUROPEJSKIE: Jan Jakub Kolski

Autor: Magdalena Skorus
opublikowano

“W jaskini, wobec braku zewnętrznych świateł, człowiek ma szansę zobaczenia, kim naprawdę jest. Wtedy właśnie sformułowałem zasadnicze pytania dotyczące sensu egzystowania poza jaskiniami; teraz poprzez moją twórczość dociekam odpowiedzi…”

Jan Jakub Kolski urodził się 29 stycznia 1956 roku we Wrocławiu. Jest autorem wielu filmów dokumentalnych i fabularnych, a także sztuk teatralnych. Jest bardzo aktywnym twórcą. Kiedy nie reżyseruje, zaszywa się w swoim domu na wsi i pisze książki, w których ilustruje świat Popielaw i okolic (m.in. nowela Jańcio Wodnik, powieść “Kulka z chleba”, bajki dla dzieci pt. “Jadzia i małoludki”, opowiadania “Mikroświaty”). Kolski wydał także “Piosenki polne i okoliczne” – recital piosenek zaśpiewanych przez jego żonę Grażynę Błęcką-Kolską. Twórczość dotycząca produkcji telewizyjnych reżysera obejmuje m.in. reklamy, teledyski do płyty Grzegorza Ciechowskiego ojDADAna oraz serial Małopole, czyli świat.

Kiedy skończyłem szkołę na początku lat 80-tych, byłem ni pies, ni wydra, ni to reżyser, ni to operator.

Wychował się w rodzinie wyspecjalizowanej w rzemiośle filmowym. Jest synem montażysty, Romana Kolskiego i bratem montażystki Ewy Pakulskiej. Jeden z jego pradziadków w 1907r. zakładał kinematograf w Łodzi. Sam reżyser z satysfakcją wspomina swój aktorski epizod w Czterech pancernych i psie. Długa i kręta jednak była jego droga do filmu. “Kiedy skończyłem szkołę na początku lat 80-tych, byłem ni pies, ni wydra, ni to reżyser, ni to operator. Zostałem zakwalifikowany jako kaskader krótkiego metrażu; sprawny fizycznie, grotołaz. Pierwszeństwo miały filmy, które rozsadzały komunizm. Moje były w ogóle nie o tym”.

Jego profesjonalna kariera filmowa zaczęła się w latach 1976-81, kiedy pracował w Ośrodku TVP Wrocław, gdzie zaczynał jako pomocnik operatora. W tym okresie trafił także do wojska, gdzie kręcił poligonowe reportaże dla wojskowego programu telewizyjnego. Studia na Wydziale Operatorskim PWSFTviT w Łodzi rozpoczął w 1981. Podczas stanu wojennego Kolski współpracował z Kurią Metropolitalną we Wrocławiu; jest to jego “podziemny ” okres.

Parę lat swojego dzieciństwa (...) spędził u dziadka na wsi, w Popielawach. Ten świat stał się późniejszym źródłem inspiracji i ukształtował charakter reżysera.

Zadebiutował w pełnym metrażu w 1990 roku filmem Pogrzeb kartofla, nakręconym w Popielawach. Kolski wykorzystał w tym filmie realia popielawskie, łącznie z nazwiskami bohaterów. Jednak już jego wcześniejsze filmy krótkometrażowe Umieranko i Ładny dzień wykrystalizowały charakterystyczne dla jego późniejszej twórczości tematy.

W dorobku filmowym Kolskiego są też filmy o tematyce przyrodniczej, (m.in. Polskie parki i rezerwaty przyrody); oświatowej i społecznej (m.in. Jak mnie kochasz, Kolejarze 80); religijnej (m.in. Zostań z nami, Lourdes miasto nadziei); filmowe portrety (m.in. Rekwizyty Wiesława Garbolińskiego, Trzy tematy Leszka Rózgi, Pałkiewicz ma rację). Jest autorem serii reportaży podróżniczych do delty Mekongu, zaginionego miasta Inków i wysp Polinezji organizowanych przez Jacka Pałkiewicza (Zobaczyć jak najwięcej, Gdzie jesteś Paititi?, Między rajem a ziemią).

Filmem Jańcio Wodnik z 1993 Kolski rzucił na kolana wszystkich bez wyjątku, potwierdzając swój status artysty autora.

W 2000 roku Kolski po raz pierwszy sięgnął do adaptacji. Film Daleko od okna według scenariusza Cezarego Harasimowicza na podstawie opowiadania Hanny Krall “Ta z Hamburga”, stanowi cezurę w jego twórczości. W kolejnym filmie Pornografia z 2003 roku także sięgnął po utwór literacki, ale nie zaakceptował proponowanych mu adaptacji. Adaptacji Pornografii Gombrowicza dokonał samodzielnie, “zuchwale i bezczelnie”, jak to sam określił, zmieniając zasadniczo życiorysy bohaterów, dodając im nowe motywacje.

Kolski jest człowiekiem o wszechstronnych zamiłowaniach i umiejętnościach. Imał się wielu zajęć: przez 12 lat uprawiał wspinaczkę górską i speleologię (m.in. seria dokumentalna: Najpiękniejsza jaskinia świata, Idź, Wyprawa pod podszewkę Alp) malował dekoracje, pracował w betoniarni, wymurował sąsiadowi dom…

Parę lat swojego dzieciństwa, pomiędzy 11 a 15 rokiem życia spędził u dziadka na wsi, w Popielawach. Ten świat stał się późniejszym źródłem inspiracji i ukształtował charakter reżysera.

Od 2000 roku jest członkiem Europejskiej Akademii Filmowej.

  • 1983 – Najpiękniejsza jaskinia świata – nagroda na MFF Sportowych w Budapeszcie w kategorii zdjęcia
  • 1989 – Ładny dzień – Nagroda Szefa Kinematografii w dziedzinie filmu dokumentalnego,
    kategoria: zdjęcia
  • 1992 – Pograbek – nagroda Wschodnioeuropejskiego Funduszu Scenariuszowego na FPFF Gdańsk-Gdynia
  • 1993 – Jańcio Wodnik – nagroda dziennikarzy, Nagroda specjalna Jury na festiwalu w Gdyni
  • 1994 – Jańcio Wodnik – nagroda honorowa “Znalezisko” na Festiwalu Młodego
    Kina Wschodnioeuropejskiego Cottbus
  • 1994 – Jańcio Wodnik – nagroda dla najlepszego filmu na MFF Słowiańskich i Prawosławnych w Moskwie
  • 1994 – Cudowne miejsce – nagroda za dialogi i reżyserię na FPFF Gdańsk-Gdynia
  • 1995 – Cudowne miejsce – Maszkaron – nagroda publiczności, Tarnowska Nagroda Filmowa
  • 1995 – Grający z talerza – nagroda za scenariusz na festiwalu w Gdyni
  • 1995 – Grający z talerza – nagroda jury na MFF w Tokio
  • 1998 – Historia kina w Popielawach – Grand Prix oraz nagroda Kin Studyjnych na FPFF Gdańsk-Gdynia
  • 1999 – Historia kina w Popielawach – Orzeł, Polska Nagroda Filmowa za najlepszą reżyserię
  • 1999 – Historia kina w Popielawach – Srebrna Statuetka Leliwity,
    Tarnowska Nagroda Filmowa – Nagroda Specjalna
  • 1999 – Historia kina w Popielawach – Grand Prix w Trieście, Festiwal Alte Adria Cinema
  • 1999 – Wielki FeFe, nagroda przyznawana za “robienie swojego w kinie”
    na festiwalu filmowym FEFE Felliniada
  • 2000 – Daleko od okna – nagroda jury młodzieżowego na FPFF Gdańsk-Gdynia
  • 2001 – Daleko od okna – Maszkaron-nagroda publiczności w Tarnowie
  • 2001 – Zobaczyć jak najwięcej-Kambodża i Wietnam – główna nagroda Przeglądu
    Filmów Turystycznych i Turystyczno-Gospodarczych Tour-Film
  • 2003 – Pornografia – nagroda Publiczności na festiwalu w Gdyni

Ostatnio dodane