NAJLEPSZE filmy wyreżyserowane przez kobiety

Dysproporcja między uznanymi reżyserami a reżyserkami wciąż jest wielka. Jeszcze kilka lat temu można było dojść do wniosku, że to zawód typowo męski. Nic bardziej mylnego! Rewelacyjne filmy stworzone przez kobiety powstawały dawniej, powstają też dziś. Oto naszym zdaniem najciekawsze.

Filip Pęziński

1. Matrix – absolutnie przełomowe dzieło i jeden z najważniejszych filmów w historii kina. Matrix sióstr Wachowskich to dzieło kompletne, pełne niuansów i ścieżek interpretacyjnych. To wizualna uczta i absolutna na tym polu perfekcja. To popkulturowy fenomen, który przeżyje nas wszystkich.

2. Małe kobietki (2019) – Greta Gerwig przenosi na ekran absolutny klasyk literatury amerykańskiej i zapoznaje widza z ujmującą opowieścią o sile kobiet, ich potrzebie bycia sobą i roli, którą społeczeństwo od wieków chce im narzucić. Przepiękny film z rzucającą na kolana obsadą.

3. Lady Bird – znów Greta Gerwig, tym razem w swoim samodzielnym debiucie reżyserskim. Wielkie-małe kino o wchodzeniu w dorosłość i życiu w Ameryce dalekiej od tej ze snów. Do bólu wchodzący pod skórę portret młodej kobiety, szalenie antysentymentalny, a przy tym głęboko nostalgiczny.

4. Obiecująca. Młoda. Kobieta. – doskonałe kino zemsty w epoce #metoo. Pokazuje, jak satysfakcjonujący dla widza jest to gatunek i jak dużo można jeszcze powiedzieć o losie kobiet w społeczeństwie. Zabawny, mocny, inteligentny film.

5. Kłamstewko – sentymentalna podróż głównej bohaterki do swoich korzeni, dzięki której poznałem kulturę Chin i jak w lustrze przejrzałem się w problemach pokolenia milenialsów. Piękny i przezabawny film, który trafia wprost do serca.

Odys Korczyński

1. Matrix – w pierwszym punkcie nie będę odkrywczy i powtórzę wybór Filipa. Matrix sióstr Wachowskich jest filmem nie tyle odkrywczym, bo koncepcja pośredniości poznania zmysłowego ma 2000 lat, ile pionierskim w jej prezentacji widzowi na szeroką skalę. Cieszy mnie to, bo nikomu przed siostrami Wachowskimi się to nie udało tak dobrze.

2. Fortepian – ciężar niesienia przez życie kobiecości wymaga ogromnej męskości, której większość mężczyzn nie posiada. Jane Campion genialnie to zaprezentowała. A ja wciąż jestem pod wrażeniem nie tylko fabuły, gry aktorskiej i montażu, lecz także muzyki Michaela Nymana, zwłaszcza napisanego w metrum 6/8 utworu Big my secret.

3.Tajemniczy ogród – filmografia Agnieszki Holland jest przebogata w produkcje zaangażowane społecznie i politycznie. Zapominamy nazbyt często jednak o tym, że te wszystkie „poważne” zdarzenia mają swój początek, zarodek, który trzeba zrozumieć – dzieciństwo. Wybór Tajemniczego ogrodu, czyli historii o tym, jak się w nas kształtuje dobro i jak musimy uczyć się radzić sobie ze złem, jest dla mnie oczywisty.

4. Kłamstewko – Lulu Wang to zapewne postać zupełnie nieznana w polskiej przestrzeni filmowej, tym bardziej trzeba o niej wspomnieć. Kłamstewko jest pogodnym filmem o ludzkiej wyboistej drodze życiowej, którą wiele naszych zachodnich rodzin przebywa, tylko dużo smutniej i z mniejszym dystansem, jeśli chodzi o podejście, niż Chińczycy. Może warto skorzystać z ich metod radzenia sobie z rodzinnym stresem w sytuacjach naprawdę granicznych, czyli śmierci?

5. Dziwne dni – zapewne dla wielu kinomaniaków jest (lub jeszcze się okaże) dziwne i osobliwe, że tak męski film z elementami fantastyki naukowej wyreżyserowała kobieta – Kathryn Bigelow. Mało tego, właśnie o to chodzi w kinie science fiction, żeby tak sprawnie łączyć nasz świat zupełnie realny i możliwy do doświadczenia z futurystyczną rzeczywistością wymyśloną w perspektywie technologicznej, społecznej, politycznej i emocjonalnej.

Natalia Hluzow

1. Matrix po raz trzeci! Trudno jednak, by było inaczej, skoro siostry Wachowskie swoim filmem z 1999 roku zrewolucjonizowały kino. Nie da się opisać w skrócie, jak złożone i innowacyjne formalnie jest to dzieło. Powtórzę więc tylko po kolegach, że to nie tylko jeden z najlepszych filmów zrealizowanych przez kobiety, lecz także jeden z najważniejszych filmów w całej historii kina.

2. Obiecująca. Młoda. Kobieta. – debiutancki film Emerald Fennell to lekcja o kulturze gwałtu dla opornych. To głęboko kobiecy, pozbawiony taniego moralizatorstwa obraz, który w sposób lekki, łatwy, ale na pewno nie przyjemny wyjaśnia, dlaczego światu był (i nadal jest) potrzebny ruch #metoo. Film, który powinno się pokazywać na lekcjach edukacji seksualnej (gdyby takowe w Polsce istniały).

3. Mustang – kolejny filmowy debiut, którego twórczyni wykazała się jednocześnie świeżym i dojrzałym spojrzeniem na relacje damsko-męskie. Deniz Gamze Ergüven na tapet wzięła jednak zupełnie inny wycinek rzeczywistości, skupiając się na panującym w Turcji patriarchacie i podejmowanych przez pięć sióstr próbach uwolnienia się od niego. Wspaniałe, niewymuszone, dziewczyńskie kino, które (podobnie jak opisywany wyżej film) pokazuje zatrważającą nierówność płci w sposób niezwykle przystępny i łatwy w odbiorze.

4. Fish Tank – nagrodzona w Cannes i okrzyknięta najlepszym filmem brytyjskim 2009 roku produkcja to opowieść o pochodzącej z nizin społecznych nastoletniej Mii i jej marzeniach o karierze tancerki. Choć trudno o bardziej trywialny temat, Andrea Arnold doskonale wiedziała, jak uciec od banału. Jej film to surowe, naturalistyczne, typowo brytyjskie kino społeczne, które nie ma nic wspólnego ani z produkcjami typu „od zera do milionera”, ani z filmami z gatunku „polska patologia”. Bijący z ekranu autentyzm to w znacznej mierze zasługa grającej główną rolę Katie Jarvis, a także wcielającego się w jej quasi-ojczyma Michaela Fassbendera, który zagrał tu jedną z pierwszych fenomenalnych ról w swojej karierze.

5. Lady Bird – tytułowa bohaterka filmu Grety Gerwig ma wiele wspólnego z Mią, jeśli chodzi o buntowniczą postawę, młodzieńcze pomysły i niezbyt imponujący status społeczny. Jest jednak od niej jeszcze bardziej… zwyczajna. Wśród rówieśniczek nie wyróżnia się absolutnie niczym – ani mądrością, ani urodą, ani talentami. O jej wyjątkowości stanowi wyłącznie to, że jest sobą. A to z kolei stanowi o pięknie tego filmu. Lady Bird to szczery i bezpretensjonalny obraz przeciętnych problemów przeciętnej nastolatki, którym twórczyni przygląda się z lekko ironiczną pobłażliwością. W roli głównej świetna Saoirse Ronan w towarzystwie równie utalentowanych Laurie Metcalf, Timothee Chalameta i Beanie Feldstein.

Alicja Szalska-Radomska

1. Musimy porozmawiać o Kevinie – pierwszy raz zobaczyłam ten film kilkanaście lat temu i już wtedy wywarł na mnie wrażenie. Cały czas siedział gdzieś w mojej głowie, ale dopiero po latach uderzył we mnie mocniej. Teraz sama mam dzieci i ten dylemat matki, która jednocześnie kocha i nienawidzi swoje dziecko, chce przed nim uciec i przy nim trwa, bardziej do mnie trafia. Eva cierpi z powodu tego, co zrobił jej syn, jest jedną z jego ofiar, ale czuje się za wszystko odpowiedzialna. Rola Tildy Swinton w Musimy porozmawiać o Kevinie jest mistrzowska, a cały film Lynne Ramsay – fenomenalny.

2. Tytus Andronikus – muszę przyznać, że mam słabość do adaptacji Shakespeare’a. Jedne lubię bardziej, inne mniej, ale wszystkie chętnie oglądam. Tytus Andronikus Julie Taymor zrobił na mnie największe wrażenie. Połączenie teatralności ze współczesnymi efektami specjalnymi, dziwaczne kostiumy łączące najróżniejsze style i epoki, muzyka wwiercająca się w umysł, to wszystko sprawiło, że nigdy nie udało mi się zapomnieć o tym filmie.

3. Nie czas na łzy – dzieło Kimberly Peirce opowiada historię młodego chłopaka uwięzionego w ciele dziewczyny. Jest to skromy film, który skupia się przede wszystkim na bohaterach i na ich dramatach. Teena Brandon jako Brandon Teena wyrusza do małego miasteczka, gdzie pozuje na bad boya. Gdy zakochuje się ze wzajemnością w Lanie, mieszkańcy miasteczka zaczynają wtrącać się w ich życie i sekrety. Mnie ten film bardzo wzruszył, zwłaszcza że historia oparta została na prawdziwych wydarzeniach.

4. Fortepian – o tym znakomitym dziele Jane Campion słyszeli chyba wszyscy. Młoda kobieta wyrusza wraz ze swoją nieślubną córką do Nowej Zelandii, aby poznać swojego poślubionego korespondencyjnie męża. Ada nie mówi, porozumiewa się ze światem za pomocą muzyki i swojej córki. Mimo że wędrówka jest długa i trudna, kobieta ciągnie za sobą tytułowy instrument. Kiedy nie udaje się go przetransportować do nowego domu, zawiera umowę z sąsiadem, aby mogła na nim grać u niego. Fortepian jest filmem niezwykle pięknym i zmysłowym.

5. Persepolis – Marjane Satrapi stworzyła ten czarno-biały film na podstawie własnych przeżyć. Jest to pełna ciepłego humoru animacja dla dorosłych. Historia opiera się na fragmencie jej dzieciństwa spędzonego w Teheranie; od obalenia reżimu Szacha, przez wojnę z Irakiem, aż do rewolucji islamskiej. Persepolis cenię przede wszystkim za to, że autorce udało się ukazać życie zwyczajnej rodziny z tamtego miejsca i czasu tak, że widz z zupełnie innej kultury bez problemu potrafi się wciągnąć w tę opowieść i utożsamić z bohaterką.