10 filmów, które były KLAPĄ w kinach, ale stały się KULTOWYMI KLASYKAMI

Nie każdy film, który zawodzi w kinach, zostaje zapomniany. Historia kina zna wiele produkcji, które potrzebowały lat, aby znaleźć właściwą publiczność. Czasem zawinił marketing, czasem niewłaściwy moment premiery, innym razem film okazywał się po prostu zbyt dziwny dla masowej widowni. Niektóre zyskały drugie życie dzięki VHS i DVD, inne dzięki telewizji, nocnym seansom albo internetowym społecznościom. W efekcie produkcje, które początkowo wyglądały na kosztowne pomyłki, zaczęły funkcjonować jako filmy, o których powiedzenie kultowy klasyk jest w 100% uzasadnione.

Rocky Horror Picture Show (The Rocky Horror Picture Show, 1975)

Rocky Horror Picture Show nie potrzebował tradycyjnego powrotu na szczyt. Znalazł zupełnie nowy sposób funkcjonowania w kinach. Początkowo film nie przyciągnął wystarczającej liczby widzów, ale nocne projekcje zaczęły gromadzić specyficzną publiczność. Fani przebierali się za bohaterów, komentowali wydarzenia na ekranie, śpiewali i odgrywali całe fragmenty filmu.

W ten sposób projekcja przestała być biernym oglądaniem, a stała się rodzajem przedstawienia. Ten rytuał przetrwał dziesięciolecia i uczynił produkcję Jima Sharmana jednym z najbardziej niezwykłych fenomenów kultury filmowej. To przypadek, w którym porażka komercyjna doprowadziła do stworzenia zupełnie nowego modelu kinowego kultu.

Łowca androidów (Blade Runner, 1982)

Ridley Scott stworzył film, którego problemem okazała się między innymi jego niejednoznaczność. W epoce, w której od wysokobudżetowego science fiction oczekiwano przede wszystkim widowiska, Łowca androidów oferował wolne tempo, ponurą atmosferę i filozoficzne pytania dotyczące natury człowieczeństwa. W dodatku jego premierę przyćmiły inne wielkie produkcje science fiction.

Film nie znalazł więc odpowiedniej widowni w kinach. Kolejne wersje montażowe pozwoliły jednak spojrzeć na niego z innej perspektywy, a jego wizja przyszłości zaczęła wywierać ogromny wpływ na kino, design i kulturę popularną. To jeden z najbardziej spektakularnych przypadków, w których początkowa porażka wynikała częściowo z tego, że film wyprzedzał oczekiwania swojej epoki.

Śmiertelne zauroczenie (Heathers, 1989)

Heathers miało pod górkę, bo trudno było sprzedać je jako typowy film dla nastolatków. Michael Lehmann wziął popularną konwencję kina młodzieżowego i zamienił ją w wyjątkowo czarną satyrę na hierarchię społeczną, przemoc i potrzebę akceptacji. Tematyka była kontrowersyjna, humor bezkompromisowy, a film nie oferował łatwej identyfikacji z bohaterami.

W kinach przepadł, ale później jego dialogi, styl i cyniczne spojrzenie na szkolne życie zaczęły przyciągać kolejne pokolenia widzów. Z czasem stał się punktem odniesienia dla twórców kolejnych czarnych komedii młodzieżowych. Jego kultowy status wyrósł więc przede wszystkim z tego, że film powiedział o nastolatkach coś, czego kino głównego nurtu długo nie chciało mówić.

Showgirls (Showgirls, 1995)

Showgirls jest jednym z najbardziej niezwykłych przypadków na liście, ponieważ jego droga do kultu przebiegała przez całkowitą zmianę sposobu, w jaki odbierano film. Początkowo produkcja Paula Verhoevena została potraktowana jako spektakularna porażka — zarówno finansowa, jak i artystyczna. Z czasem jednak coraz więcej widzów zaczęło dostrzegać jej kampową przesadę, groteskowe dialogi i świadomie przerysowany obraz przemysłu rozrywkowego.

Film zaczął być oglądany nie tylko jako nieudany dramat, lecz również jako osobliwa satyra. W tym przypadku kult nie polegał więc na odkryciu ukrytego arcydzieła. Showgirls stało się kultowe właśnie dlatego, że jego nadmiar zaczął być traktowany jako część jego uroku.

Ukryty wymiar (Event Horizon, 1997)

Event Horizon był kosztowną próbą połączenia widowiskowego science fiction z wyjątkowo ponurym horrorem. Problem polegał między innymi na tym, że film nie pasował do prostych kategorii. Nie był ani typowym blockbusterem, ani klasycznym horrorem. Do tego część materiału została wycięta przed premierą, co przez lata dodatkowo podsycało zainteresowanie tym, jak mogła wyglądać pełniejsza wersja filmu.

Kinowa porażka nie zakończyła jego historii. W kolejnych latach Event Horizon zaczął być odkrywany jako osobliwa mieszanka horroru kosmicznego, body horroru i lovecraftowskich inspiracji.

Życie biurowe (Office Space, 1999)

Życie biurowe nie było filmem, który przegrał z widownią dlatego, że okazał się zbyt dziwny. Przegrało przede wszystkim z obojętnością. Komedia Mike’a Judge’a nie miała spektakularnej kampanii ani charakterystycznego pomysłu, który łatwo byłoby wykorzystać w reklamach. W kinach szybko zniknęła z radarów, ale jej temat okazał się wyjątkowo trwały.

Kiedy film trafił do telewizji i dystrybucji domowej, pracownicy biurowi zaczęli rozpoznawać w nim własne frustracje. Kult Życia biurowego wyrósł więc przede wszystkim z identyfikacji widzów. To nie fantastyczny świat ani efektowna forma przyciągnęły fanów, lecz bardzo trafna obserwacja absurdów życia zawodowego.

Donnie Darko (Donnie Darko, 2001)

Przy filmie Donnie Darko ogromną rolę odegrał przypadek. Film miał premierę niedługo po zamachach z 11 września, a jego marketing musiał mierzyć się z motywem katastrofy lotniczej. Produkcja nie dostała więc szansy na normalne funkcjonowanie w kinach. Później sytuacja zmieniła się dzięki festiwalom, kolejnym pokazom i rosnącej poczcie pantoflowej.

Największą siłą filmu Richarda Kelly’ego okazało się jednak to, że pozostawiał widzom ogromne pole do interpretacji. Kolejne osoby próbowały rozszyfrowywać jego symbole, chronologię i znaczenie. Donnie Darko stał się dzięki temu filmem, o którym nie tylko się rozmawiało, ale który wręcz zachęcał do tworzenia własnych teorii.

Koniec świata (Southland Tales, 2006)

Jeżeli Donnie Darko zyskało kult dzięki tajemnicy, Southland Tales zrobiło to dzięki skrajności. Richard Kelly stworzył film przeładowany pomysłami, politycznymi odniesieniami, absurdalnym humorem i celowo chaotyczną narracją. Premierowy pokaz w Cannes został przyjęty bardzo źle, a późniejsza dystrybucja nie przyniosła komercyjnego sukcesu.

Zamiast zniknąć, film zaczął jednak funkcjonować jako produkcja, której najbardziej zagorzali fani tworzą własną interpretację. To klasyczny przykład filmu dzielącego publiczność: dla jednych jest nieudaną przesadą, dla innych fascynującym eksperymentem. Właśnie ten podział pomógł mu zyskać status kultowy.

Scott Pilgrim kontra świat (Scott Pilgrim vs. the World, 2010)

Problem Scott Pilgrim kontra świat polegał częściowo na tym, że trudno było go sprzedać jednej publiczności. To jednocześnie komedia romantyczna, adaptacja komiksu, film akcji, fantasy i wizualny hołd dla gier wideo. Edgar Wright zastosował przy tym język montażu i efektów, który wyprzedzał wiele późniejszych produkcji wykorzystujących podobną estetykę.

Film nie osiągnął w kinach wyniku odpowiadającego kosztom produkcji, ale jego styl idealnie nadawał się do ponownego odkrywania i analizowania. Z czasem powstała wokół niego bardzo aktywna społeczność, a jego wizualne pomysły zaczęły być postrzegane jako jedna z najbardziej charakterystycznych cech kina początku lat 2010.

Dredd (Dredd, 2012)

Dredd jest przykładem filmu, którego problemem nie był brak pomysłu, lecz brak odpowiedniej publiczności w momencie premiery. Produkcja dostała stosunkowo wysoki budżet, ale nie zdołała przebić się do masowej widowni. Jednocześnie krytycy i fani doceniali jej konsekwentną stylistykę, brutalność oraz odejście od typowego hollywoodzkiego kina superbohaterskiego.

W kolejnych latach film zyskał znacznie większą popularność na rynku domowym i wśród fanów komiksu. Jego kultowy status jest na tyle silny, że wciąż powracają dyskusje o kontynuacji.