Publicystyka filmowa

WSZYSTKIE nawiązania do sztuki, jakie znajdziecie w serialu BOJACK HORSEMAN

Odkryj artystyczne nawiązania w serialu BOJACK HORSEMAN, które w zabawny sposób łączą świat sztuki z jego nietypowym uniwersum.

Published

6 lat ago

14 kwietnia, 2020

Maja Budka

Serial BoJack Horseman charakteryzuje się specyficznym humorem nierozerwalnie związanym ze światem koegzystujących ze sobą ludzi i antropomorficznych zwierząt. Na tym wdzięcznym plastycznym podłożu ilustratorka i twórczyni animacji Lisa Hanwald miała szerokie pole do popisu, wszywając w tło serialu setki zabawnych nawiązań i easter eggów (o których szerzej możecie poczytać tutaj lub tutaj).

Advertisement

Oglądając kolejne odcinki BoJacka Horsemana, bez trudu można dostrzec zamiłowanie Hanwald do sztuki. Wiele zabawnych nawiązań poukrywanych w tle koresponduje ze światowej klasy dziełami sztuki.

O artystycznych easter eggach z pierwszych 3 sezonów Netfliksowego serialu możecie przeczytać TUTAJ, poniżej zaś przeczytacie o najciekawszych nawiązaniach pochodzących z sezonów czwartego, piątego oraz ostatniego – szóstego BoJacka Horsemana.

Bauhaus oraz dom Rietvelda w Utrechcie

Agencja nieruchomości, w której Diane oraz Mr. Peanutbutter oglądają swój nowy dom, przyozdobiona jest obrazami przedstawiającymi dwie ikony nowoczesnej architektury. Pierwszy od lewej to budynek szkoły Bauhausu znajdujący się w niemieckim Dessau i zaprojektowany przez proroka modernizmu, przedstawiciela stylu narodowego i jednego z założycieli szkoły artystyczno-rzemieślniczej Bauhaus – Waltera Gropiusa.

W czasach, kiedy budowla powstała, czyli w latach 20. XX wieku, była ona uznawana za najnowocześniejszy architektoniczny obiekt na świecie. Drugi zaś to budynek prawdopodobnie nawiązujący do domu holenderskiego architekta Gerrita Rietvelda mieszczącego się w Utrechcie. Modernistyczna willa stała się sztandarowym przykładem architektonicznego neoplastycyzmu, reprezentującym podstawowe zasady estetyki artystycznej grupy De Stilj, założonej między innymi przez Pieta Mondriana.

Tamara Łempicka

Oto prawdziwa gratka, gdyż w BoJacku Horsemanie upamiętniono polską malarkę, Tamarę Łempicką. Artystka jest najsłynniejszą reprezentantką epoki art déco, której obrazy są prawdziwą sensacją na aukcjach sztuki. W lutym tego roku Portret Marjorie Ferry pędzla Łempickiej sprzedano za rekordową sumę 82 milionów złotych, a dzieło to stało się automatycznie najdrożej sprzedanym obrazem polskiego artysty. Co więcej, dzieła Łempickiej wzbogacają zbiory takich gwiazd jak Jack Nicholsona, Meryl Streep czy Madonna. Obrazy Polki są zatem towarem docenianym i luksusowym, nic więc dziwnego że zawisły one na ścianach należących do Angeli Diaz.

Angela Diaz to bohaterka, która zazwyczaj przewijała się w serialu w retrospekcjach, aż do odcinka 14 ostatniego sezonu, w którym to BoJack odwiedza kobietę w jej pustej, ociekającej bogactwem rezydencji. Jest ona byłą producentką Rozbrykanych, oziębłą i samotną kobietą sukcesu. Musiała na starość uzbierać naprawdę wysoką sumkę, skoro stać ją było na aż trzy obrazy Łempickiej, które zdobią jej korytarz. Są to trzy portrety namalowane w charakterystycznym eleganckim stylu Łempickiej: Portret Madame M., The Polish Girl, Portret pani Iry Perrot. Kobiety z obrazów zostały jednak zastąpione ich zwierzęcymi odpowiednikami.

Georgia O’Keeffe

Kwiatowe płótna amerykańskiej malarki odważnie wysuwały się na pokaz, będąc widocznymi w dwóch różnych odcinkach czwartego sezonu serialu. Pierwszy raz w dziewiątym odcinku w gabinecie ginekologicznym, w którym Princess Carolyn uzyskiwała informacje o stanie swojej ciąży – był to obraz o tytule Jimson Weed przedstawiający biały kwiat o nazwie bieluń dziędzierzawa.

Drugi raz dwa różne obrazy artystki, Calla Lily Turned Away oraz Blue Flower eksponowane były w domu rodzinnym aseksualnej dziewczyny Todda, Yolandy Buenaventury. W dwóch przypadkach więc obrazy O’Keeffe pojawiały się w miejscach blisko związanych z kobiecą seksualnością (Yolanda pochodzi z rodziny bezpośrednich erotomanów głośno mówiących o swoich niegasnących ani na chwilę cielesnych żądzach). Ten zabieg wydaje się nieprzypadkowy. Najczęściej wykorzystywanym tematem prac artystki były kwiaty ukazywane w dużym zbliżeniu i z kobiecą subtelnością, które zdaniem wielu nawiązywały do obrazów żeńskich genitaliów.

Sama O’Keeffe konsekwentnie zaprzeczała, jakoby to było jej intencją. Coś jednak wciąż pozostawało na rzeczy. Najpewniej do takiej, a nie innej interpretacji skłaniał fakt, że artystka znana była z odważnie erotycznych, zmysłowych fotografii, do których chętnie pozowała swojemu mężowi Alfredowi Stieglitzowi.

W domu Buenaventura znaleźć można jeszcze więcej dzieł sztuki. Rodzice Yolandy poprzez artystyczny wystrój wnętrz deklarowali swoje gorące erotyczne zainteresowania. Swoje sanktuarium cielesnych uciech przyozdobili między innymi wiszącą na ścianie w jadalni fotografią nawiązującą do pracy amerykańskiego fotografa Roberta Mapplethorpe’a, zatytułowaną Joe/Rubberman, przedstawiającą mężczyznę pokrytego od stóp do głów lateksem. Fotografia ta pochodzi z cyklu, w którym Mapplethorpe przyglądał się przez obiektyw swojego aparatu gejowskiej subkulturze sadomasochistycznej.

Innym przykładem jest widoczna na górnej półce regału z książkami figurka niewielkich rozmiarów nawiązująca do neoklasycystycznej rzeźby Antonio Canovy, Venus Victrix. Przedstawia ona półnagą leżącą na szezlongu Wenus o twarzy Pauliny Bonaparte, która pozowała do wizerunku bogini miłości nago. Ulubiona siostra Napoleona znana była ze swej rozwiązłości. Brała sobie wielu kochanków, nierzadko żołnierzy jej męża, a także znana była z ekstrawaganckich pomysłów, do których należało między innymi wnoszenie jej do kąpieli przez czarnoskórych niewolników.

Taka persona na pewno była ceniona przez niemoralnie lubieżnych domowników. To jednak nie wszystko – na stoliku w sali jadalnej widoczna jest także figurka nawiązująca do paleolitycznej Wenus z Willendorfu o obfitych biodrach oraz piersiach, będącej pierwszym znanym wizerunkiem bogini płodności.

John Singer Sargent

W ósmym odcinku czwartego sezonu Princess Carolyn odwiedza posiadłość arystokratycznej mysiej rodziny swojego partnera Ralpha. Elegancka rodzina Stilton otwiera przed różową kotką drzwi do ich bogato wystrojonego na wiek XIX domostwa, którego ściany przyozdabiają liczne obrazy wyraźnie nawiązujące do dzieł malarskich Johna Singera Sargenta – amerykańskiego malarza, którego słynne portrety reprezentantów wyższej klasy ociekały luksusem. W jadalni rodziny Stiltonów widocznych jest aż sześć portretów, będących mysimi odpowiednikami obrazów Sargenta.

W sypialni Princess Carolyn i Ralpha widoczny jest jeszcze jeden, najbardziej rozpoznawalny obraz tego malarza. Jeśli ktoś zaznajomiony ze sztuką nie odczytał nawiązań do malarstwa Sargenta podczas sceny rozgrywanej w jadalni, w późniejszej scenie, dziejącej się w sypialni, nie powinien mieć już problemu. W niej zaś prezentowana jest Madame X, czyli portret Virginii Amélie Avegno Gautreau, żony francuskiego bankiera, ukazanej w eleganckiej czarnej sukni. Co ciekawe, portret ten jest najbardziej znanym w dorobku amerykańskiego portrecisty dzięki skandalowi, jaki wywołał. A powodem owego skandalu było zbyt odważne ukazanie kokieteryjnie zsuwającego się ramiączka sukni z ramienia kobiety, co sprawiło, że obraz, nad którym malarz pracował wiele miesięcy, uznano za nieprzyzwoity, a dobrze rokującemu portreciście praktycznie zamknął drogę dalszej kariery.

Mocno nadszarpnięta reputacja Sargenta, jak i uznanej za symbol bezwstydności pani Gautreau skłoniła autora do zamalowania kłującego w oczy widzów i krytyków detalu, dlatego teraz podziwiać go można w Metropolitan Museum of Art w nieco ugrzecznionej wersji. W BoJackowej wersji portret różni się jedynie mysią wersją modelki. Tak czy inaczej, portrety nawiązujące go Sargenta idealnie korespondują ze snobistyczną naturą domowników mysiej posiadłości.

Thomas Kinkade

W piątym odcinku piątego sezonu, zagłębiając się w retrospekcje, poznajemy niełatwą młodość Princess Carolyn. Spędziła ją w domu matki, gdzie wisiał pejzaż, który, nie licząc pływającej w oczku wodnym na materacu kaczki, wyraźnie nawiązywał do malarstwa Thomasa Kinkade’a, a dokładniej do obrazu Everett’s Cottage.

Ten amerykański malarz zasłynął z idyllicznych, baśniowych krajobrazów, które idealnie wpasowują się w wystrój domu każdej stereotypowej starszej pani o delikatnym usposobieniu. Dlatego też do Amerykanina przywarła łatka malarza kiczu. Princess Carolyn jednak odnajduje w nich spokój ducha i wytchnienie. Malarstwo Kinkade’a pojawiło się już wcześniej w BoJacku Horsemanie, pierwszy raz w odcinku dziewiątym drugiego sezonu w scenie napadu na galerię sztuki. Wtedy to Princess Carolyn, podczas strzelaniny, oddała się błogiej kontemplacji jednego z obrazów Kinkade’a, którego odszukała wzrokiem na ścianie galerii.

Kinkade powraca w sezonie piątym, co być może wyjaśnia, dlaczego kotka ma taką słabość do malarstwa tego artysty. Choć, jak dowiadujemy się w odcinku, dzieciństwo oraz młodość Princess Carolyn nie były usłane różami, malarstwo Thomasa Kinkade’a może przywodzić jej na myśl matkę oraz ciepło domu rodzinnego.

Pablo Picasso, Alex Katz

Już w pierwszym sezonie serialu w retrospekcjach można było podziwiać imponującą kolekcję dzieł sztuki BoJacka zgromadzoną przez bohatera w latach 90. Wtedy to na ścianach jego domu wisiały prace Keitha Haringa, słynnego amerykańskiego artysty ulicznego, którego charakterystyczne komiksowe rysunki z wijącymi się ludzikami są popularną marką do dziś. W odcinku ósmym piątego sezonu zaś, odcinku poświęconym imprezom halloweenowym w czterech różnych przestrzeniach czasowych, poznajemy wystrój domu BoJacka również z roku 2004. Jak się okazuje, kolekcja BoJacka rozrasta się o dzieła inspirowane pracami Pabla Picassa oraz Alexa Katza.

Pierwszy obraz przedstawia portret kobiety-konia namalowany w charakterystycznym ekspresyjnym stylu twórcy kubizmu. Trudno stwierdzić, do jakiego konkretnie obrazu nawiązuje przykład z serialu, niemniej skojarzenia z dziełami Picassa są niepodważalnie słuszne. Drugi obraz kryje w sobie pewną grę słowną. Alex Katz to amerykański artysta, którego obraz The Green Cap z 1985 roku stał się wyraźną inspiracją dla Lisy Hanwald. W BoJacku jednak kobieta z obrazu Katza została zastąpiona kotem, co jest zapewne dowcipnym nawiązaniem do nazwiska malarza.

Art Institute of Chicago

W trzecim odcinku ostatniego sezonu serialu Diane oraz Guy udają się do galerii sztuki Art Institute w Chicago i odwiedzają sale z obrazami faktycznie znajdującymi się w tym muzeum. Rzecz jasna obrazy zostają humorystycznie przekształcone na zwierzęcą modłę.

Płótna widoczne w odcinku to, kolejno od lewej, Portret siostry artysty Georges’a Lemmena, na którym kobieta została przedstawiona w postaci chomika, słynne Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte Georges;a Seurata, abstrakcyjny obraz Bez tytułu awangardowej artystki Atsuko Tanaki. Na drugim kadrze widoczne są The Child’s Bath Amerykanki Mary Cassatt, na którym czarnowłosa dziewczynka została zastąpiona brązowym niedźwiadkiem, obraz The Herring Net malarza Winslowa Homera, który specjalizował się głównie w scenach o tematyce rybackiej. Na obrazie upamiętnionym w serialu zostało to humorystycznie wykorzystane. Zaraz obok wisi również The Song of the Lark francuskiego realisty Jules’a Bretona.