ŚMIERĆ na PLANIE FILMOWYM. Które produkcje zabiły NAJWIĘCEJ osób?

Śmierć oglądamy w filmach bezustannie. Przyzwyczailiśmy się do filmowych zgonów do tego stopnia, że nie robią na nas żadnego wrażenia. Choć umiłowanie do oglądania cudzej śmierci obecne byłe w nas od zawsze – by wspomnieć tylko walki gladiatorów lub publiczne egzekucje – to jednak kino, wespół z grami komputerowymi, pozwoliło na folgowanie tej żądzy w sposób udawany, wirtualny. Jednak na planie wielkich produkcji na przestrzeni tych stu dwudziestu lat kilku pechowców spotkała autentyczna śmierć. Chciałoby się wierzyć, że ginęli, robiąc coś, co kochają. Przyglądamy się filmom, podczas realizacji których zginęło najwięcej osób.

Top Gun – jeden pilot, którego ciała nigdy nie odnaleziono

Top Gun to pokaz kaskaderski najwyższej klasy, a sekwencje samolotowe uchodzą za jedne z najlepiej zrealizowanych w historii kina – po dziś dzień. Jednak z realizacją filmu wiąże się przykra historia – śmierć na planie poniósł Art Scholl, znany pilot akrobacyjny oraz operator ujęć lotniczych. Podczas wykonywania obrotu stracił kontrolę nad maszyną i runął w ocean w pobliżu wybrzeża Kalifornii. Wraku maszyny ani ciała Scholla nie znaleziono do dziś. Wiadomo natomiast, jak brzmiały jego ostatnie słowa – przerażająco prosty komunikat: „Mam problem, naprawdę mam problem”.

Ben Hur – jeden kaskader

Sporo ironii jest w fakcie, że na planie tego biblijnego fresku potępiającego niewolnictwo statyści, kaskaderzy i technicy byli traktowani niemal jak niewolnicy. Tysiąc osób zaangażowano w realizację słynnej sceny wyścigu rydwanów, a przygotowanie jej zajęło rok. Efekt końcowy zachwyca po dziś dzień, ale inaczej patrzy się na te scenę, wiedząc, że widzi się tam prawdziwą śmierć kaskadera. W jednym z ujęć widać, jak bohater grany przez Stephena Boyda wypada z rydwanu i przelatuje nad jego przednim parawanem. W bliższym planie widzimy aktora, ale w szerszym ujęciu – kaskadera, który zginął podczas wykonywania popisu. Reżyser William Wyler postanowił włączyć to ujęcie do filmu.

Stefa mroku – Vic Morrow i dwójka dziecięcych aktorów

Strefa mroku to antologia trzech opowieści, bezpośrednio związana z kultowym amerykańskim serialem. Serial do dziś budzi pozytywne emocje (w ubiegłym roku doczekał się nawet odnowienia), jednak film okrył się złą sławą za sprawą tragicznego wypadku – w dodatku takiego, którego można było uniknąć. Reżyser John Landis wraz z pionem produkcyjnym nie zachowali zasad bezpieczeństwa podczas filmowania skomplikowanej sceny z udziałem helikopterów, pirotechników z materiałami wybuchowymi i aktorów.

W pewnym momencie reżyser kazał jednemu z techników wytworzyć eksplozję, a pilotowi helikoptera – podlecieć jak najbliżej. W wyniku wybuchu maszyna została uszkodzona, pilot nie był w stanie odlecieć. Maszyna runęła w miejscu, gdzie przebywali Vic Morrow i dwójka dziecięcych aktorów. Cała trójka poniosła śmierć na miejscu. Zapis tego ponurego wydarzenia można znaleźć w sieci. Landisa i czterech innych członków ekipy postawiono przed sądem, wszyscy zostali uniewinnieni. Procesy cywilne, wytoczone przez rodziny zmarłych, zakończyły się pozasądowymi ugodami. W następstwie tych wydarzeń zaostrzono w Stanach Zjednoczonych przepisy dotyczące bezpieczeństwa na planach filmowych i wprowadzono surowe kary za ich łamanie. Landis nigdy nie przyznał się do winy, zrzucając odpowiedzialność na pozostałych członków ekipy oraz wadliwy sprzęt. Sprawa do dziś budzi emocje, dopatrzono się wielu błędów w przewodzie sądowym.

Aniołowie piekła – trzech pilotów i jeden mechanik

Historię powstawania tego filmu – oraz historię życia jego reżysera i producenta, ekscentrycznego milionera Howarda Hughesa – mogliśmy zobaczyć w biograficznym Aviatorze, gdzie w Hughesa wcielił się Leonardo DiCaprio. Realizacja Aniołów piekła była jedną z najbardziej brawurowych i zaawansowanych technicznie produkcji swoich czasów – Hughes chciał bowiem nakręcić sceny powietrznych bitew, jakich świat nie widział. I udało mu się – ale nie bez ofiar. Śmierć na planie poniosło trzech pilotów i jeden mechanik – i stało się tak w wyniku trzech różnych incydentów.

Zdarzało się, że piloci i kaskaderzy odmawiali wykonywania akrobacji, których żądał od nich Hughes. Wtedy jednak sam milioner, który był poza tym pilotem, wsiadał za stery maszyn i wykonywał je samodzielnie. Podczas jednej z takich akcji Hughes nie utrzymał panowania nad samolotem i uderzył w ziemię. Przeżył, choć trafił do szpitala z obrażeniami czaszki.

Wiking – 27 zgonów, w tym reżyser Varick Frissell

Wiking był pierwszą kanadyjską produkcją dźwiękową. Okres zdjęć przebiegał względnie spokojnie, aż do feralnego dnia. Ekipa udała się w pobliże wyspy Horse Island, ulokowanej w okolicach Nowej Fundlandii i Labradoru. Na statku należącym do filmowców znajdowały się ładunki wybuchowe służące do kruszenia lodu, wykorzystywane do przemieszczania się w niedostępnych, zamarzniętych terenach północnej półkuli. W pewnym momencie na pokładzie doszło do eksplozji, w następstwie której życie straciło 27 osób, w tym reżyser filmu Varick Frisell i operator Alexander G. Penrod. Ocalało jedynie kilka osób. Film udało się dokończyć i zmontować, miał swoją premierę w lipcu 1931 roku.

Zdobywca – 46 zgonów (nie bezpośrednio na planie)

Spośród 220 osób, które pracowały na planie tego filmu, u 91 rozwinął się nowotwór, a 46 z nich zmarło bezpośrednio z jego (nowotworu) powodu. Prawdopodobną przyczyną była narażenie ekipy na silne promieniowanie obecne w pobliżu miejsca kręcenia – St. George w stanie Utah. Promieniowanie było wynikiem testów nuklearnych przeprowadzanych przez poligon Nevada. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że tych 46 zgonów jest bezpośrednio spowodowanych udziałem w kręceniu Zdobywcy, jednak z dużą dozą prawdopodobieństwa można założyć, że tak właśnie było. Wśród chorych – i zmarłych – na raka był gwiazdor produkcji, John Wayne.

Sam Wayne był jednak przekonany, że jego rak płuc rozwinął się wskutek silnego uzależnienia od papierosów. Kwestie bezpieczeństwa na planie Zdobywcy do dziś budzą kontrowersje, a sam film okazał się artystyczną klapą.

The Sword of Tipu Sultan – 62 zgony

Hinduski serial opowiadający o losach Tipu Sultana – historycznego władcy królestwa Majsuru – może „pochwalić się” niechlubnym mianem produkcji filmowej, która pochłonęła rekordową ilość ludzkich istnień. Stało się tak – jak wiele razy w branży – w wyniku niedopilnowania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Podczas realizacji jednego z odcinków serii wybuchł pożar, w wyniku którego zginęły 62 osoby. Ciężko ranny został także gwiazdor produkcji – reżyser i główny aktor, Sanjay Khan. Mężczyzna musiał spędzić ponad rok na rekonwalescencji i przejść ponad siedemdziesiąt operacji.

Łącznik (filmu nie ukończono) – Sergei Bodrov Jr. wraz z ekipą

Sergei Bodrov Jr., syn reżysera o takim samym imieniu i nazwisku, był wschodzącą gwiazdą rosyjskiego kina oraz idolem młodego pokolenia – wszystko to za sprawą kultowej dylogii Brat i Brat 2: Misja w Chicago. Na fali sukcesów aktorskich Bodrov Jr. zaczął również reżyserować. Jego reżyserski Debiut, Córki mafii, został przyjęty z entuzjazmem, toteż wkrótce twórca zaczął zdjęcia do kolejnej produkcji pt. Łącznik, w górach Osetii na północnym Kaukazie. Podczas drugiego dnia zdjęć rozpętała się lawina, która pochłonęła życie członków ekipy – w tym Bodrova. Niestety internetowe portale polsko- i anglojęzyczne podają sprzeczne informacje na temat liczby ofiar tej tragedii.

Różne źródła mówią o 96, inne – o 135 osobach, z których części nigdy nie odnaleziono. Żadne ze źródeł nie wyodrębnia też liczby członków ekipy wśród ofiar. Wiadomo jednak, że ekipa realizująca ujęcia kaskaderskie mogła liczyć od kilkunastu do kilkudziesięciu osób. Filmu nie ukończono.