CZŁOWIEK Z BLIZNĄ. Oryginał i remake

(Mały Cezar 1931, Wróg publiczny 1931) dziś ogląda się zdecydowanie najlepiej. Nadmienić tu muszę, że Człowiek z blizną opowiada niemal tę samą historię co dwa wymienione wyżej filmy, ale robi to w najciekawszy i najbardziej widowiskowy sposób. Historia jest na swój sposób pełniejsza i klarowniejsza. Szybkie strzelaniny, ciekawie zarysowane postaci i wciągający scenariusz, a na dokładkę pamiętna kreacja Paula Muni – zawiesiły przed twórcami remake’u bardzo wysoką poprzeczkę. W dodatku jak na lata 30. ubiegłego wieku, film Hawksa mógł pochwalić się nowatorskimi rozwiązaniami realizatorskimi, choćby upływ czasu pokazany za pomocą przekartkowywanego kalendarza z terkotem karabinu maszynowego w tle.

W filmie De Palmy (wg scenariusza Olivera Stone’a) nie brakuje dosłownych cytatów i kopiowania wydarzeń z filmu Hawksa, wprowadzono też jednak nowy, duży segment – współpracę Tony’ego z kartelem narkotykowym i wszelkie związane z tym następstwa, w tym najważniejsze – zupełnie inny finał, w którym Tony po spektakularnej wymianie ognia ginie nie od policyjnych, a od przestępczych kul. W pamięci pozostaje też na długo słynna scena z piłą łańcuchową! Na uwagę zasługuje znakomita kreacja Ala Pacino, muzyka Giorgio Morodera i arcygenialna strzelanina w willi Tony’ego Montany, która zjada na śniadanie finał z oryginału.

Mimo wielu elementów fabuły i kilku postaci, które u De Palmy zostały pokazane lepiej / wyraziściej / ciekawiej, w rozgrywce między oryginałem a remake’em ogłaszam remis, bo obydwa filmy w swojej klasie i w „swoim czasie” stanowią absolutne klasyki kina gangsterskiego, z rewelacyjnym scenariuszem i niepowtarzalnym klimatem.

• W Człowieku z blizną z 1932 roku na początku filmu znajduje się plansza informacyjna / apel do rządu USA o zrobienie porządku z gangsterami i bezsilnością policji.

  Podobne plansze umieszczone były w innych filmach z tamtego okresu: w Małym Cezarze (1931) oraz we Wrogu publicznym (1931) – informowały o tym, że postaci przedstawione w filmie nie są ani fikcyjne ani prawdziwe, a są „zjawiskiem”, z którym trzeba coś zrobić. Dodatkowo informowano, że filmy nie mają na celu gloryfikowania przedstawionych w nich gangsterów, a stanowią ostrzeżenie dla widzów przed wkroczeniem na ścieżkę zła. Dodawano też, że każdy z pokazanych przestępców skończył szybko jako trup.

• Cenzorom nie podobało się zakończenie Człowieka z blizną, w którym Tony zostaje podziurawiony przez policję.

  Howard Hawks nakręcił więc inne zakończenie (dostępne na DVD), w którym Tony zostaje aresztowany i po krótkiej rozprawie sądowej powieszony na szubienicy (wszystko odbywa się w warstwie dźwiękowej, bez pokazywania egzekucji). To zakończenie zostało wyświetlone tylko kilka razy na pierwszych pokazach kinowych Człowieka z blizną. Później do obrotu weszło zakończenie z gradem policyjnych kul.

• W Człowieku z blizną Hawksa za każdym razem gdy ktoś ginie lub za chwilę ma zginąć, pojawia się znak „X” – jako cień, układ przedmiotów, albo pod innymi postaciami. Takich X-ów jest w filmie 16, dokładnie tyle, ile na ekranie pada trupów.

  Dodatkowe dwa znaki X pojawiają się na napisach początkowych i końcowych. W tamtych czasach znakiem X policja oznaczała miejsce zbrodni.

• Motto Tony’ego „The World is Yours” pojawia się w obydwu wersjach Człowieka z blizną – Camonte widzi ten napis na neonie za oknem, Montana jako świetlny napis na sterowcu reklamujący linie lotnicze Pan America. W nowej wersji napis „The World is Yours” zostaje także wykorzystany jako część rzeźby stojącej w głównym holu willi Tony’ego – kula ziemska otoczona w.w. napisem. Obydwie wersje kończą się najazdem kamery na ten własnie napis.
• Powyższe motto jest także podtytułem wydanej w 2006 roku gry (Scarface: The World is Yours), która jest jakoby sequelem filmu z Alem Pacino.

  Gra zakłada, że Tony przeżył pamiętne oblężenie znane z ostatnich scen filmu.

• A jeśli już o grach mowa, to wiele osób grających w Grand Theft Auto: Vice City na pewno zwróciło uwagę na podobieństwa do filmu De Palmy. Autorzy wydanego na niemal wszystkie platformy hitu oddali tym samym hołd remake’owi. Ukłony w stronę filmu to m.in.: możliwość skorzystania z piły łańcuchowej jako broni; podobieństwo lokalu Malibu Club z gry, do Babylon Club z filmu; początek gry, gdy Tommy Vercetti (główny bohater) zostaje przyłapany na dilu narkotykowym; misja, w której Tommy wraz z Lancem Vancem zabijają swojego szefa Ricardo Diaza; biuro Ricardo Diaza, łudząco podobne do biura Tony’ego Montany z filmu; willa Diaza, niemal identyczna jak ta z filmu oraz oczywiście ostatnia misja w grze, gdzie Tommy odpiera atak gangu w tejże willi.
• Kwestia „Say hallo to my little friend” została sparodiowana w filmie Mafia. Pewien wysoki zabójca mówi te słowa rozchylając poły płaszcza. Zamiast jednak spodziewanego „małego przyjaciela” w postaci karabinu maszynowego, spod płaszcza wychodzi karzełek z karabinem.
• Autor scenariusza do remake’u – Oliver Stone, w swoim filmie Urodzeni mordercy zamieścił fragment Człowieka z blizną De Palmy – pamiętną scenę z piłą łańcuchową.
• W remake’u słowo „FUCK” pada 226 razy, średnio co 1,26 minuty.

  Trupów pada 42.

• Za każdym razem gdy Tony Montana wciąga kokainę, jakiś przedmiot zasłania jego twarz, dzięki czemu Pacino nie musiał wciągać do nosa usypanej na stole mąki grającej kokę.
• Remake został zadedykowany Benowi Hechtowi i Howardowi Hawksowi – odpowiednio scenarzyście i reżyserowi oryginalnej wersji Człowieka z blizną.