Ukryte DETALE w GAMBICIE KRÓLOWEJ

Najpewniej nawet w najśmielszych snach Allan Scott i Scott Frank, czyli twórcy oryginalnego miniserialu Netfliksa Gambit królowej, nie wyobrażali sobie, że właśnie dzięki nim amerykański gigant streamingowy zaszachuje inne platformy, a ich produkcja stanie się światowym fenomenem. Tymczasem według danych udostępnionych przez Netflix miniserial z Anyą Taylor-Joy i Marcinem Dorocińskim w ciągu 28 dni od daty premiery obejrzano w 62 milionach domów! Gambitem królowej zachwyceni byli m.

Chociaż produkcję Netfliksa ogląda się z przyjemnością i łatwością, to równie łatwo można jednocześnie przegapić mnóstwo ukrytych w niej szczegółów.

Ukryte detale szachowe

Autentyczność

W jednym z wywiadów polski arcymistrz szachowy Radosław Wojtaszek przyznał, że Gambit królowej spodobał mu się przede wszystkim ze względu na brak błędów w ukazywanych na ekranie partiach.

W celu zapewnienia autentyczności gry twórcy serialu zatrudnili doradców technicznych w osobach Bruce’a Pandolfiniego oraz Garriego Kasparowa. Pierwszy z tej dwójki to amerykański szachista, dziennikarz oraz były trener obecnego drugiego zawodnika na świecie – Fabiano Caruany. Kasparow to natomiast jeden z najbardziej znanych szachistów w historii; mistrz świata w latach 1985-1993 i pierwszy zawodnik, który przekroczył granicę 2800 punktów rankingowych. Sam Scott Frank potwierdził zresztą, że w serialu nigdy nie ujrzymy fałszywego ruchu, a partie w produkcji nawiązują do prawdziwych pojedynków szachowych mistrzów.

Podobno nawet kiedy kamera podczas partii wskazywała na twarz gracza wykonującego ruch, to aktorzy zawsze wiedzieli, gdzie go wykonać, i to robili. Mowa tu również o tych bardzo szybkich partiach. To dość imponujące i zaskakujące, zwłaszcza że Anya Taylor-Joy, Thomas Brodie-Sangster czy Harry Melling rzekomo nie wiedzieli o szachach właściwie nic jeszcze przed pierwszym dniem zdjęciowym.

W tym samym wywiadzie Wojtaszek był wręcz zszokowany, jak wiernie twórcy miniserialu oddali atmosferę szachów lat 60. i 70. XX wieku. Chodzi tu głównie o palenie papierosów przy szachownicy – co rzeczywiście w tamtym okresie było jeszcze dozwolone – oraz o grę w szachy na tzw. rauszu. Polski arcymistrz stwierdził, że szczególnie w Związku Radzieckim alkohol był często obecny przy szachownicy.

Z paleniem przy szachownicy wiąże się ciekawa historia. Co prawda miała ona miejsce zdecydowanie wcześniej aniżeli czas akcji serialu, ale myślę, że warto ją przytoczyć. W 1927 roku podczas turnieju w Nowym Jorku doszło do starcia urodzonego w Rydze arcymistrza szachowego Arona Nimzowitscha z jugosłowiańskim arcymistrzem Milanem Vidmarem. W związku z tym, że tytoniowy dym dekoncentrował Nimzowitscha, a Vidmar był palaczem, panowie doszli do porozumienia o niepaleniu przy tej partii. Vidmar z szacunku dla rywala odłożył cygaro przy szachownicy, gdzie leżało nieruszone przez całą grę.

Mimo że Nimzowitschowi nie przeszkadzał dym, przegrał pojedynek. Nie mogąc pogodzić się z porażką, udał się do sędziów, aby poskarżyć się na przeciwnika, że ten pali. Zdziwiony kierownik turnieju odparł, że Vidmar podczas pojedynku nawet nie wziął cygara w dłoń, na co urodzony w Rydze arcymistrz miał powiedzieć: „ale on groził mi paleniem”.

Modern Chess Openings

Modern Chess Openings to jedna z najważniejszych książek w światowej literaturze szachowej. W dużym skrócie dotyczy ona tzw. otwarć szachowych, czyli debiutów, które pozwalają na skuteczny atak w kolejnej fazie gry. Pierwsza edycja tej wyjątkowej pozycji pochodzi z 1911 roku. Pan Shaibel (Bill Camp) podarowuje więc Beth Harmon (Anya Taylor-Joy) niezwykle cenny prezent. Ze względu na wyjątkowe przywiązanie twórców do szczegółów możemy zauważyć, że książka Modern Chess Openings, którą woźny daje dziewczynce, to jej siódme wydanie. Co interesujące i właściwe, starsza Beth w dalszej części miniserialu kupuje dziewiątą edycję publikacji.

Tytuły odcinków

Drogi czytelniku i widzu! Czy wiesz, że tytuł każdego odcinka Gambitu królowej to nazwa oficjalnego szachowego ruchu lub fazy gry? Oto one: odcinek pierwszy – Debiuty (wspomniane wyżej otwarcie, pierwsza faza gry), odcinek drugi – Strata jakości (wymiana wieży na lekką figurę), odcinek trzeci – Zdublowane piony (kilka pionów jednego koloru na jednej kolumnie), odcinek czwarty – Gra środkowa (faza partii, gdy zawodnicy rozwinęli już swoje figury), odcinek piąty – Podwójne uderzenie (posunięcie, w którym jedna bierka atakuje dwie bierki przeciwnika), odcinek szósty – Partie odłożone (partia, która została w trakcie gry przerwana i pozostaje niedokończona), odcinek siódmy – Gra końcowa (ostatnia faza gry, gdy na szachownicy pozostało niewiele bierek).

A co właściwie oznacza tytuł miniserialu Scotta i Franka? Gambit to ryzykowne otwarcie szachowe polegające na poświęceniu jednej lub kilku bierek w celu uzyskania lepszej pozycji. Gambit hetmański, do którego nawiązuje tytuł produkcji, powstaje po posunięciach: 1. d4 d5, 2. c4.

Bobby Fischer

Gambit królowej oparty jest na książce pod tym samym tytułem oraz na prawdziwych historiach kilku szachistów, w tym autora literackiego pierwowzoru Waltera Tevisa. Beth Harmon najprawdopodobniej najbliżej jednak do ostatniego amerykańskiego mistrza świata w szachach, Bobby’ego Fischera. Podpowiada to widzom Alma (Marielle Heller), która podczas sceny w restauracji w Las Vegas nazywa Benny’ego (Thomas Brodie-Sangster) „Bobbym”. A może to właśnie postać Benny’ego oparto na amerykańskim arcymistrzu? Trudno stwierdzić.

Detale scenograficzne

Makijaż i fryzury Beth Harmon

Oparty na powieści Waltera Travisa miniserial Gambit królowej to najprawdopodobniej najbardziej stylowa produkcja tego roku. Olbrzymia w tym zasługa stylisty fryzur i makijażysty Daniela Parkera. Okazuje się bowiem, że z pozoru tak błaha rzecz jak kolor ust głównej bohaterki czy kreska na oku miały niebagatelny wpływ na odbiór przez widza postaci Harmon. W oryginalnej produkcji Netfliksa otrzymujemy przecież nie tylko fascynujące partie szachowe, ale przede wszystkim opowieść o dojrzewaniu kobiety, o przeciwnościach losu oraz uzależnieniach, a także historię walki o pozostanie zauważoną w zdominowanym przez mężczyzn świecie szachów.

Wygląd Beth jest zatem ogromnie istotny dla fabuły serialu, zwłaszcza że ta obejmuje dość długi okres czasu. Upływ lat, a także zmiany w zachowaniu głównej bohaterki odzwierciedla między innymi kolor jej ust. Daniel Parker zaplanował wszystkie kolory/odcienie szminek Beth, zarezerwował również jeden, który symbolizował więź pomiędzy nią i jej matką adopcyjną, Almą Wheatley. Do tego dochodzą również fryzury Beth. Od praktycznego cięcia grzywki z sierocińca do eleganckiej stylizacji à la Natalie Wood. Stan psychiczny Harmon oddaje z kolei kreska na rzęsach. Najlepiej widać to w scenach następujących po upiciu się przez szachistkę przy utworze Venus zespołu Shocking Blue. Ostatni odcinek miniserialu ostatecznie uwidacznia maestrię pracy Daniela Parkera. Makijaż oraz uczesanie nadają Beth dojrzały wygląd. Jest postacią dominującą, pewną siebie i szanowaną.

Kolor zielony

Warto również zwrócić uwagę na znaczenie koloru zielonego w Gambicie królowej. Nie jest tu bowiem symbolem nadziei, ale problemów głównej bohaterki z uzależnieniem. Zielone są więc tabletki, które doprowadzają Beth do uzależnienia, zielona jest czapka, którą zakłada, gdy jest na potwornym kacu, zielona jest wreszcie sukienka, która główna bohaterka ma na sobie podczas przegranego pojedynku z Borgovem (Marcin Dorociński) w szóstym odcinku.

Kostiumy

Podobnie jak spece od make-upu, również osoby odpowiedzialne za kostiumy i wygląd lokacji wykonały kawał świetnej pracy. Przejawia się ona głównie w licznych referencjach do szachownicy. Geometryczne figury na tapetach, kołdrach, zagłówkach czy sukniach, chociaż nie rzucają się w oczy, to przy dokładniejszym obejrzeniu miniserialu są praktycznie wszędzie. Wszystko po to, aby ukazać historię Harmon jako jedną wielką grę w szachy, w której każda postać jest szachową figurą. Największym majstersztykiem, jeśli chodzi o kostiumy, jest jednak przedstawienie za ich pomocą ewolucji bohaterki.

Na początku Beth jako dziecko w sierocińcu widzimy w stroju, w którym przypomina piona. Z kolei na końcu jej kostium złożony z białego płaszcza i czapki tego samego koloru przywodzi na myśl białą królową.

Jak podobał Wam się Gambit królowej? Zauważyliście jakieś ukryte detale, o których nie wspomniałem? Koniecznie dajcie znać w komentarzach!