POLSKA BROŃ W FILMIE – nie tylko zagranicznym

Autorem tekstu jest Przemysław Konicki.

Widoczna na filmach broń to zazwyczaj konstrukcje szeroko znane i popularne, takie jak AK, M16, UZI czy MP5. Są jednak i takie filmy, w których wykorzystano mniej znane konstrukcje, pochodzące od mało znaczących producentów. Do wspomnianych, mniej znanych konstrukcji zaliczyć można również polską broń strzelecką, która, nie licząc wyjątków, nie zyskała szczególnie dużej popularności. Tym bardziej dziwić może, że polskie konstrukcje broni strzeleckiej widoczne są w kilku zagranicznych filmach, przy czym polska broń często wykorzystywana jest w zastępstwie bardziej znanych konstrukcji zagranicznych.

Nie jest to zresztą nic dziwnego, biorąc pod uwagę fakt, że niektóre polskie konstrukcje broni strzeleckiej to po prostu zmodyfikowana broń zagraniczna. Opiszę tutaj kilka przykładów wykorzystania polskiej broni w filmach, przy czym przykłady te dotyczyć będą w największej mierze filmów zagranicznych, ze względu na zbyt powszechne wykorzystanie polskiej broni w polskich filmach. Polskie filmy zostały umieszczone jedynie w przypadku nietypowego doboru broni lub wykorzystania mało znanych konstrukcji. Należy również zaznaczyć, że duża część wyprodukowanej w Polsce broni to konstrukcje zagraniczne, produkowane na licencji, tak więc nie zdziwiłbym się, gdyby widoczny w jakimś filmie radziecki karabinek AKM czy niemiecki pistolet Walther P99 był polskiej produkcji. Artykuł znajduje się również na mojej stronie o broni strzeleckiej w dziale różności.

Złoto dla zuchwałych (Kelly’s Heroes)

W filmie Złoto dla zuchwałych amerykańscy żołnierze zamiast Colta M1911A1 wykorzystują polskie pistolety samopowtarzalne Vis wz. 35. Film kręcono w Jugosławii, tak więc Vis został najprawdopodobniej wykorzystany ze względu na brak „prawdziwego” Colta M1911A1. Widoczne w filmie zastępstwo nie jest dobrze widoczne, ze względu na podobny wygląd obu pistoletów. Należy wspomnieć, że konstrukcja pistoletu Vis wzorowana była na Colcie M1911 oraz Browningu HP.

Po lewej rkm Browning wz. 28, widać poprzeczne żebrowanie lufy, którego pozbawiony jest M1918A2 BAR

Pistolet samopowtarzalny Vis wz. 35

Amerykańscy żołnierze wykorzystują polski rkm Browning wz. 28 zamiast ręcznego karabinu maszynowego M1918A2 BAR (Browning Automatic Rifle). Browning wz. 28 wywodzi się z belgijskiej wersji karabinu maszynowego BAR i był produkowany na podstawie licencji zakupionej w firmie Fabrique Nationale. Film zawiera również inne ciekawostki, przykładowo wyborowa wersja Mosina 1891/30 wykorzystana zamiast Springfielda M1903A4.

Zabytkowy Browning wz. 28 znajdujący się w Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej

Oddział Delta (The Delta Force)

W filmie The Delta Force polski pistolet maszynowy PM-63 RAK (Ręczny Automat Komandosów) stanowi uzbrojenie jednego z terrorystów. Nie jest to zresztą błąd, pistolety maszynowe PM-63 wykorzystane zostały między innymi przez terrorystów, którzy w 1980r opanowali irańską ambasadę w Londynie. Pistolet został wprowadzony do uzbrojenia wojska polskiego w 1965r, broń zasilana jest radzieckim nabojem pistoletowym 9x18mm 57-N-181S. Następca PM-63 to pistolet maszynowy PM-84.

PM-63 w ręku terrorysty

PM-63

Rambo III

W filmie Rambo III pułkownik Zajsen (Marc de Jonge) wykorzystuje polski pistolet maszynowy PM-63 RAK podczas torturowania Rambo. PM-63 nigdy nie był wykorzystywany przez armię radziecką, dlatego też w jego miejsce bardziej pasowałby radziecki pistolet automatyczny APS (Awtomaticzeskij Pistolet Stieczkina). Pistolet maszynowy PM-63 znajdował się w uzbrojeniu armii północnowietnamskiej, tak więc mógł trafić do USA z Wietnamu. Dodam, że do Wietnamu dostarczano również inne polskie konstrukcje, przykładowo karabinki-granatniki wz. 60 (wersja AK dostosowana do miotania granatów nasadkowych).

Istnieje również hipoteza, według której w filmie zamiast „prawdziwego” PM-63 wykorzystano jego chińską kopię znaną jako Typ 82 (PM-63 to chyba jedyna polska broń, która została wyróżniona poprzez skopiowanie).

PM-63 RAK z zamkiem w tylnym położeniu. Broń strzela z zamka otwartego, tak więc zamek w tylnym położeniu umożliwia oddanie strzału

Tylko dla twoich oczu (For Your Eyes Only)

Pod koniec filmu radziecki generał Gogol przylatuje do klasztoru śmigłowcem Mi-2. Śmigłowiec Mi-2 (nazywany u nas plemnikiem) to konstrukcja pochodząca z biura konstrukcyjnego Michaiła Mila, jednak śmigłowiec ten produkowany był jedynie przez Państwowe Zakłady Lotnicze „Świdnik”. Egzemplarz widoczny na filmie pilotowany był przez Czesława Dyzmę oraz posiadał logo PZL Świdnik. Wspomnieć należy, że duża ilość śmigłowców Mi-2 wykorzystywana była w ZSRR (ale bez emblematu „Świdnika”).

MI-2

Widoczne jak na dłoni logo PZL Świdnik

Resident Evil: Zagłada (Resident Evil: Extinction)

W filmie Resident Evil: Zagłada Carlos Olivera (Oded Fehr) wykorzystuje polski pistolet maszynowy PM-98. Jest to broń skonstruowana pod koniec lat 90., na podstawie pistoletu maszynowego PM-84P, charakteryzująca się zmodyfikowanym zatrzaskiem magazynka, nową kolbą oraz łożem, wewnątrz którego można umieścić latarkę lub laserowy wskaźnik celu. Według jednej z hipotez, widoczny na filmie PM-98 to broń, która została sprzedana do Iraku, gdzie stanowiła uzbrojenie policji lub nowej armii irackiej. Według wspomnianej hipotezy, pistolet trafił następnie do bojowników, po czym został zdobyty przez Amerykanów i dotarł tym sposobem do USA.

Hipotezę zdaje się potwierdzać nagrany przez irackich bojowników filmik, na którym widać między innymi pistolety maszynowe PM-98. Po amerykańskiej interwencji, do Iraku dostarczono również wyprodukowane w Fabryce Broni „Łucznik” pistolety samopowtarzalne Walther P99 oraz 10 tysięcy polskich karabinków wz.88 „Tantal” (przy czym ogółem wyprodukowano jedynie 20 tysięcy „Tantali”).

Szakal (The Jackal)

W filmie Szakal pojawia się rzekomo polski karabin maszynowy ZSU-33 kalibru 14,5mm (nawiązanie do radzieckiego wielkokalibrowego karabinu maszynowego KPW zasilanego nabojem 14,5x114mm). Nie jest to jednak „prawdziwa” polska broń, a zmodyfikowany dla potrzeb filmu amerykański wielkokalibrowy karabin maszynowy M2HB zasilany nabojem 12,7x99mm. Należy również zaznaczyć, że ZSU-33 w ogóle nie istnieje, a nawet gdyby istniał, to nie byłby polską bronią, biorąc pod uwagę, że ZSU oznacza Zenitalnaja Samochodnaja Ustanowka i odnosi się do radzieckich samobieżnych zestawów przeciwlotniczych (przykładowo ZSU-23-4).

Również oznaczenie ZSU-33 nie wydaje się prawidłowe, sugerując kaliber 33mm, podczas gdy broń widoczna w filmie ma mieć kaliber 14,5mm. Zaznaczam, że z tego co wiem nie powstała żadna polska czy radziecka broń o kalibrze 33mm.

Zmodyfikowany M2HB – widoczna między innymi charakterystyczna krótka, perforowana osłona lufy

Skarb Narodów (National Treasure)

W filmie Skarb Narodów podczas sceny na lotniskowcu widać samolot MiG-21 PFM w polskim malowaniu. Samolot nie bez powodu posiada polskie malowanie! Widoczny na filmie egzemplarz pochodzi z polskiego 10. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego znajdującego się w Łasku. Na wspomnianym samolocie widoczny jest nawet emblemat 10 PLM w Łasku. Samolot trafił do USA w latach 90.

MiG-21 PFM z widoczną na ogonie szachownicą lotniczą

Peacemaker

W filmie Peacemaker widać przez moment polskich żołnierzy uzbrojonych w czechosłowackie karabinki automatyczne Sa vz. 58V (mimo podobnego wyglądu, to zupełnie inna konstrukcja niż AK) i czechosłowackie pistolety samopowtarzalne CZ 52. Obie konstrukcje są bronią niespotykaną w wojsku polskim. Pistolet CZ 52 stanowi również uzbrojenie rosyjskiego generała Kodorofa, mimo tego, że wspomniana broń nigdy nie była wykorzystywana w armii radzieckiej ani rosyjskiej.

Avalon

Avalon to japoński film kręcony w Polsce, tak więc nie licząc polskich aktorów można zauważyć w nim polską broń. Na filmie widoczny jest między innymi polski pistolet samopowtarzalny P-83 „Wanad”, polski pistolet maszynowy PM-63 RAK oraz polski subkarabinek wz. 89 Onyks (skrócona odmiana karabinka wz. 88 „Tantal”). Wiele wykorzystywanych w filmie konstrukcji radzieckich również najprawdopodobniej jest polskiej produkcji, między innymi widoczne w filmie pistolety TT, karabinki automatyczne AKM i AKMS, uniwersalne karabiny maszynowe PKM, śmigłowiec Mi-2 oraz czołgi T-72. Z innej strony samopowtarzalny karabin wyborowy SWD (Snajperskaja Wintowka Dragunowa) stanowiący uzbrojenie Ash (Małgorzata Foremniak) jest pewnie radzieckiej produkcji. Cóż, dobrze, że przynajmniej w świecie filmu „Łucznik” zmonopolizował produkcję broni krótkiej.

Małgorzata Foremniak z P-83

Cudzoziemiec (The Foreigner)

W filmie Cudzoziemiec Jonathan Cold (Steven Seagal) uzbrojony jest w polski pistolet samopowtarzalny MAG-95. Pistolet został skonstruowany w latach 90. dla wojska polskiego, jednak zastosowanie stalowego szkieletu spowodowało dużą masę broni, i dlatego też pistolet nie został wprowadzony do uzbrojenia. Wybrano natomiast pistolet WIST-94 wyposażony w szkielet wykonany z tworzywa sztucznego. Decyzja ta obecnie nie wydaje się zbyt trafna, biorąc pod uwagę, że WIST-94 uważany jest za bardzo zawodną broń.

Przez krótki okres czasu pistolet MAG-95 produkowany był seryjnie, skonstruowano również wersję MAG-98 wyposażoną w szkielet wykonany z lekkiego stopu. Broń widoczna na filmie często wyposażona jest w tłumik dźwięku, choć z tego co wiem, żadna produkowana seryjnie wersja pistoletu MAG-95 nie posiadała lufy z zewnętrznym gwintem do montażu tłumika dźwięku.

Steven Seagal z pistoletem MAG-95

MAG-95

W filmie pojawia się też samopowtarzalny sztucer Radom-Hunter skonstruowany na podstawie karabinka automatycznego AKM (Awtomat Kałasznikowa Modernirizowannyj, zmodyfikowana wersja karabinka AK znanego jako AK-47). Egzemplarz występujący w filmie wyposażony jest w tłumik dźwięku (lub jego imitację). Na filmie widać również polskie pistolety maszynowe PM-63 RAK i PM-98. Nie powinno to zresztą dziwić, biorąc pod uwagę, że film kręcono w Polsce.

Steven Seagal z Radom-Hunterem

Radom-Hunter

Dowód życia (Proof of Life)

Na początku filmu Terry Thorn (Russell Crowe) odlatuje pod ostrzałem polskim śmigłowcem W-3 AM „Sokół”, przy czym ostrzał prowadzi między innymi polski czołg podstawowy PT-91 „Twardy”. Czołg PT-91 „Twardy” to głęboka modyfikacja radzieckiego T-72. Wspomniana scena przedstawiająca Czeczenię została nakręcona na polskim poligonie w Biedrusku. Należy jednak wspomnieć, że śmigłowiec W-3 „Sokół” jest wykorzystywany między innymi w Rosji.

W-3 AM „Sokół”

PT-91 „Twardy”

Mroczny Rycerz (The Dark Knight)

W Mrocznym Rycerzu człowiek Jokera strzela z polskiego granatnika wz. 83 (znany również jako Pallad-D lub G-83). Pallad-D to granatnik samodzielny skonstruowany na podstawie granatnika podwieszanego wz. 74 Pallad mocowanego pod karabinkami automatycznymi AK, AKM, kbk wz. 88 „Tantal” oraz kbs wz. 96 „Beryl”. Prace nad granatnikiem wz. 74 prowadzono pod wpływem amerykańskiego granatnika podwieszanego M203, jednak Pallad nie jest kopią broni amerykańskiej.

Pallad i Pallad-D zasilane są polskim nabojem 40x47SR mm, nabój ten nie jest zamienny z amerykańskim nabojem 40x46SR mm do M203. Granatnik wz. 74 był jednym z pierwszych granatników podwieszanych w Układzie Warszawskim, obecnie Pallad i Pallad-D to nadal dość skuteczna broń, jednak krytykowana za amunicję powodującą dużą ilość niewybuchów.

Polski granatnik Pallad-D

Polski granatnik Pallad-D

Demony Wojny wg Goi

W Demonach Wojny wg Goi strzelec wyborowy Cichy (Mirosław Baka) strzela z polskiego samopowtarzalnego sztucera Radom-Hunter. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że Radom-Hunter nigdy nie był wykorzystywany w wojsku polskim czy jakiejkolwiek innej armii. Co ciekawe, w Radom-Huntera uzbrojony jest również najemnik Filipek (Krzysztof Rex Jarnot), jednak dodanie urządzenia wylotowego powoduje, że nie jest to dobrze widoczne. Według niektórych opinii w obu przypadkach wykorzystany został ten sam egzemplarz broni. Podstawowe uzbrojenie polskich żołnierzy w filmie stanowią natomiast karabinki AKS (Awtomat Kałasznikowa So składnym prikładom), choć według wypowiedzi żołnierza są to nowsze AKMS (Awtomat Kałasznikowa Modernirizowannyj So składnym prikładom).

Mirosław Baka z karabinkiem automatycznym AKS oraz sztucerem samopowtarzalnym Radom-Hunter.

W filmie Serbowie wykorzystują polski pistolet maszynowy PM-84P (P oznacza Parabellum, pistolet zasilany jest nabojem 9x19mm Parabellum). Broń skonstruowano w latach 90. na podstawie polskiego pistoletu maszynowego PM-84 zasilanego radzieckim nabojem 9x18mm 57-N-181S (nabój lepiej znany jako 9x18mm Makarow). Najemnik Filipek posiada natomiast nie tylko Radom-Huntera, ale również polski pistolet samopowtarzalny MAG-95.

PM-84P

Major Keller (Bogusław Linda) uzbrojony w rewolwer to oczywiście fikcja, w latach 90. wojsko polskie od dawna nie wykorzystywało żadnych rewolwerów (ostatni rewolwer w wojsku polskim to Nagant 1895 skonstruowany pod koniec XIX wieku). Niestety nie udało mi się dojść, jaki rewolwer posiada Keller, spotkałem się z opiniami, że może to być Colt Magnum Carry, posiadany prywatnie przez Bogusława Lindę, jednak w mojej opinii nie jest to prawda.

Psy 2: Ostatnia krew

Podczas sceny z pudełkiem zapałek Franz Maurer (Bogusław Linda) strzela z polskiego 5,45mm karabinka wz. 88 „Tantal”. Wyczyn Maurera nie wydaje mi się możliwy, biorąc pod uwagę, że średnica pocisku z naboju 5,45x39mm wynosi ponad 5,45mm, natomiast przednia ścianka pudełka zapałek ma wymiary jedynie nieznacznie większe. Należy zaznaczyć że 5,45mm to kaliber broni (średnica przewodu lufy pomiędzy polami gwintu), natomiast pocisk wrzyna się w gwint, tak więc średnica pocisku jest nieznacznie większa od kalibru. Karabinek wz. 88 „Tantal” widoczny jest również na scenach przedstawiających konflikt w byłej Jugosławii

Kiler

Radom-Hunter w „Kilerze”

Jak wiadomo, w bagażniku samochodu Jerzego Kilera (Cezary Pazura) zostaje znaleziony karabin wyborowy Steyr (bez podania konkretnego wzoru), przy czym tak naprawdę jest to znany i lubiany Radom-Hunter z tłumikiem dźwięku lub jego imitacją.

PitBull

W PitBullu policjanci wykorzystują między innymi subkarabinki wz. 89 Onyks. Jest to o tyle ciekawe, że brak zapotrzebowania na broń zasilaną radzieckim małokalibrowym nabojem pośrednim 5,45x39mm sprawił, że subkarabinek wz. 89 Onyks nie został nigdy wprowadzony do uzbrojenia wojska czy policji. Wyprodukowana została jedynie seria próbna Onyksa, licząca około 200 egzemplarzy (według innych opinii kilkadziesiąt). Następca subkarabinka wz. 89 Onyks to karabinek wz. 96 Mini-Beryl zasilany standardowym natowskim nabojem pośrednim 5,56x45mm.

Subkarabinek wz. 89 Onyks (polski odpowiednik AKS-74U), w rękach Janusza Gajosa i Andrzeja Grabowskiego…

… i na oddzielnym zdjęciu

Co ciekawe, wprowadzony do uzbrojenia w 1965 roku polski pistolet samopowtarzalny P-64 „CZAK” zyskuje coraz większą popularność w USA, powstała nawet anglojęzyczna strona i forum o wspomnianej broni, tak więc być może za jakiś czas doczekamy się filmu z widocznym P-64. Jest to w mojej opinii o tyle ciekawe, że P-64 nigdy nie cieszył się dobrą opinią wśród polskich żołnierzy (choć broń, która dobrze nadaje się do skrytego noszenia, niekoniecznie musi być dobrą bronią wojskową). Następca pistoletu P-64 to wprowadzony do uzbrojenia w latach 80. P-83 „Wanad”.

W Wojskowym Instytucie Technicznym Uzbrojenia wytwarzano repliki pistoletu Colt M1911, karabinu samopowtarzalnego M1 „Garand” oraz pistoletu maszynowego Thompson, aby spełnić zapotrzebowanie polskich filmowców na broń amerykańską.

Colty M1911 powstały na podstawie radzieckich pistoletów TT, karabiny M1 na podstawie radzieckich Mosinów wz. 44, natomiast Thompsony na podstawie polskich pistoletów maszynowych PM-63 RAK. O ile ucharakteryzowanie pistoletu TT na Colta M1911 nie wydaje się szczególnie skomplikowane, to już skonstruowanie Garanda na podstawie Mosina oraz Thompsona na podstawie PM-63 jest już znacznie trudniejsze. Niestety nie wiem, jaka była skala produkcji wspomnianych replik.

Tekst z archiwum film.org.pl (17.05.2009)