6 REŻYSERÓW, którzy ZMARLI za wcześnie

Żegnając znanych filmowych twórców, zastanawiamy się, czym zasłużyli się w swojej karierze. Śledzimy ich filmografie, często dochodząc do wniosku, że osiągnęli prawie wszystko. W wielu przypadkach możemy tak twierdzić. Często jednak myślę o tych, którzy odeszli z tego świata za wcześnie. Próbuję sobie odpowiedzieć wtedy na pytanie: Jak potoczyłaby się ich dalsza kariera? Przedstawiam życie 6 reżyserów, którzy zmarli przedwcześnie.

1. Krzysztof Kieślowski – 54 lata

Do szkoły filmowej dostał się za trzecim razem, wielokrotnie powtarzając, że wybrał dla siebie najgorszy z możliwych zawodów. Lubił prowadzić spokojne życie, ale jego mocny charakter i ambicje doprowadziły go do zawodu reżysera. Wcześniej uczęszczał do szkoły technik teatralnych w Warszawie i tam zaraził się spektaklami. Kiedy pierwszy raz został odrzucony na wydziale reżyserii filmowej przez komisje egzaminacyjne, postanowił zdawać co roku. Nie dlatego, że dalej chciał być filmowcem, ale żeby pokazać, że da radę się tam dostać. I tak już został, a film stał się jego życiem.

Kieślowski był bardzo utalentowanym reżyserem, którego filmy dokumentalne zdobywały uznanie na największych festiwalach filmowych, takich jak ten w Krakowie (Fabryka, Byłem żołnierzem, Pierwsza miłość, Szpital, Siedem kobiet w różnym wieku, Z punktu widzenia nocnego portiera). Przez pierwszych kilkanaście lat swojej twórczości trzymał się tylko dokumentu, żeby potem realizować je naprzemiennie z fabułami. Nastał taki moment w jego życiu, w którym zrozumiał, że nadmierna ingerencja w życie bohaterów dokumentalnych jest dla nich zagrożeniem. Kiedy odszedł od dokumentu, do końca swoich dni został reżyserem filmów fabularnych.

Podbił cały Zachód, otrzymując nagrody na festiwalach w Berlinie (Trzy kolory: Biały), Wenecji (Trzy kolory: Niebieski) czy Cannes (Podwójne życie Weroniki, Krótki film o zabijaniu). W Ameryce otrzymał nominację do Oscara (Trzy kolory: Czerwony). Podczas realizacji swoich filmów dokumentalnych i fabularnych stawiał w centrum zainteresowania człowieka, któremu zadawał pytania dotyczące życia, przeznaczenia, starcia z władzą, poszukiwania szczęścia czy samotności. Na pewno był pracoholikiem uzależnionym od kawy i papierosów. Krążą plotki, że kiedy wypijał kawę, to w pewnym momencie wcale go nie pobudzała.

Ścierał wtedy kawowy osad z kubka i zaczynał go żuć, co stawiało go ponownie na nogi. Chorował na serce, a w ostatnim momencie poddał się operacji, z której nigdy się już nie obudził. Odnoszę wrażenie, że mało jest na świecie takich indywidualistów w kinie. I choć wielokrotnie powtarzał, że rezygnuje z tworzenia filmów ze strachu przed tym, że w pewnym momencie nie będzie rozumiany przez społeczeństwo, to jestem bardzo ciekaw, jak potoczyłaby się dalsza droga wybitnego filmowca, jakim był Krzysztof Kieślowski.

2. Andriej Tarkowski – 54 lata

Jego ojciec był poetą, a on sam jako młody chłopak uczestniczył w zajęciach z muzyki i malarstwa. Dostał się na znany Instytut Kinematografii w Moskwie, gdzie po stworzeniu swojego debiutu pełnometrażowego (Dziecko wojny) od razu zdobył uznanie na festiwalu w Wenecji. Jego twórczość była bardzo mistyczna, a w wielu swoich filmach Tarkowski pokazywał, jak ważna jest dla niego sfera sacrum.

Sam jako człowiek dążył do ideału i podkreślał, że to Bóg pomaga mu w tworzeniu jego dorobku twórczego. Niestety życie w ZSRR nie było usłane różami. Przez 20 lat swojej pracy udało mu się stworzyć zaledwie 5 filmów. Twórczość Tarkowskiego nie podobała się władzy do tego stopnia, że po nakręceniu Stalkera ktoś uszkodził taśmę filmową i rok pracy ekipy poszedł na marne. Władza chciała, żeby kręcił inne filmy, a on jako reżyser w ustroju komunistycznym był odepchnięty na bok. Został wygnany i podjął decyzję o wyjeździe za granicę. Tarkowski nie był szczęśliwym człowiekiem i wielokrotnie uważał, że sprowadza na innych ludzi nieszczęście, a z jego życiem coś jest nie tak.

Twierdził, że każdy człowiek ma jakiś cel na ziemi i po coś tu jesteśmy. Raz jesteśmy mniej, a raz bardziej szczęśliwi. Za granicą kręcił filmy, które podobały się publiczności, ale w nim samym był jakiś rodzaj tęsknoty spowodowany niemożnością powrotu do kraju i do rodziny. Był nazywany poetą obrazu, który przelewał wszystkie swoje emocje i odczucia na ekran. Jak sam mówił: „Poeci są po to, żeby wstrząsać duszą”, a przecież przez poezję jesteśmy w stanie poradzić sobie z wieloma problemami. I kto wie, być może Andriej z natury był poetą, który nie potrafił oddzielić swojego życia od filmu? Ofiarowanie, czyli ostatni film Tarkowskiego, było jednocześnie jego testamentem, pokazaniem tego, czym jest dla niego sztuka. A była bardzo ważnym elementem, który może przydać się każdemu człowiekowi szukającemu odpowiedzi na ważne pytania. Andriej chorował na raka płuc i zmarł, pozostawiając po sobie piękne filmy.

3. François Truffaut – 52 lata

Trudno nie wspomnieć o jednym z prekursorów Francuskiej Nowej Fali. François Truffaut filmami zaczął interesować się już w wieku 7 lat i często chodził do kina. Babcia, z którą spędzał czas, zaszczepiła w nim miłość do muzyki i książek. Jako młody chłopak uczęszczał do organizacji, którą prowadził kinoman Henri Langlois. To tam czerpał ze źródeł kina amerykańskiego i brytyjskiego, poznając twórczość takich reżyserów jak John Ford, Howard Hawks, Nicholas Ray czy Alfred Hitchcock. Zaczął od założenia swojego własnego klubu filmowego, po czym poznał wybitnego krytyka i teoretyka filmu André Bazina.

Szybko zaczęli nadawać na tych samych falach i oprócz tego, że byli przyjaciółmi, Truffaut został jego sekretarzem. Kiedy François wstąpił do wojska i chciał z niego uciec, został aresztowany i osadzony w więzieniu. Kontakty polityczne Bazina zapewniły wolność młodemu twórcy, który nieco później został zatrudniony w magazynie „Cahiers du cinéma”, gdzie zajmował się krytyką filmową. Na tym się jednak nie skończyło. Truffaut reżyserował na próbę swoje pierwsze krótkie metraże, asystował między innymi Roberto Rosseliniemu, aż w końcu założył swoją firmę produkcyjną. Sukcesem twórcy okazał się jego pełnometrażowy debiut 400 batów. Film zapisał się na kartach historii europejskiego kina oraz stał się ważnym wyznacznikiem kina Nowej Fali we Francji, w której to twórcy stawiali na nowości techniczne oraz świeże, odmłodzone spojrzenie na tworzenie kina i gdzie twórczość stawiana była do rangi powołania życiowego. Film zdobył nie tylko uznanie na festiwalu w Cannes, lecz także był nominowany do Bafty oraz Oscarów. Późniejsza kariera Truffauta to kolejne sukcesy. Reżyserował średnio co roku, a za swoje dzieła zdobywał nagrody na całym świecie (Miłość Adeli H.

, Skradzione pocałunki, Noc amerykańska, Ostatnie metro, Kieszonkowe). W pewnym momencie swojego życia Truffaut dostał udaru, po którym zdiagnozowano u niego guza mózgu. W swoich planach miał jeszcze kilka pomysłów na filmy. Zamierzał nakręcić ich 30, po czym przejść na emeryturę i pisać książki. Do sfinalizowania swojego celu zabrakło mu 5 filmów.

4. Rainer Werner Fassbinder – 37 lat

Jednym z wielu przedstawicieli był Rainer Werner Fassbinder, który jest określany mianem bardzo płodnego i pracowitego twórcy. Dzieciństwo Rainera było dość skomplikowane. Ojciec poświęcał się karierze lekarza, a matka bardzo mu w tym pomagała. Młody chłopak zszedł na drugi plan i od najmłodszych lat musiał radzić sobie sam. Po rozwodzie rodziców Fassbinder został z matką, która musiała pracować na pełen etat. To wtedy wysyłała swojego syna do kina, w którym spędzał dużą część swojego czasu. Oglądał jeden film dziennie, a niekiedy nawet cztery.

Z powodu choroby matki, która dochodziła do siebie po gruźlicy i nie mieszkała z synem, młody Rainer zaczynał kraść i wchodził w nieciekawe relacje z innymi ludźmi. Określił się także jako homoseksualista (choć bywał w związku z kobietami). Następne lata spędził w domu swojego ojca, a wszystkiemu towarzyszyły nieustanne kłótnie. Pojawiło się jednak coś, co dało początek twórczości Fassbindera – zaczął pisać wiersze i opowiadania. Nauki pobierał w Studio Aktorskim Fridl-Leonhard w Monachium, gdzie poznawał aktorów teatralnych, z którymi później współpracował. Często grały u niego Hanna Schygulla oraz Irm Herrmann (nakręcił z nimi 20 filmów).

Fassbinder tworzył w niesamowicie szybkim tempie. Zaczynał w wieku 21 lat, a przez kolejnych 15 nakręcił 44 filmy i dramaty telewizyjne oraz wyreżyserował 15 przedstawień teatralnych. W swoich filmach poruszał tematy miłości, homoseksualizmu oraz nieporozumień w relacjach międzyludzkich. Był stałym bywalcem festiwalu w Berlinie (Miłość jest zimniejsza niż śmierć, Dlaczego Pan R. oszalał?, Whity, Tęsknota Veroniki Voss, Małżeństwo Marii Braun). Zmarł, przedawkowując narkotyki, w okresie, w którym pracował nad kilkoma projektami naraz.

5. Pier Paolo Pasolini – 53 lata 

Przenieśmy się do Włoch, gdzie jedną z największych osobistości czasów powojennych stał się Pier Paolo Pasolini. Był uważany za najbardziej rozpoznawalną osobę w sztucę i literaturze, a jego twórczość filmowa była bardzo kontrowersyjna. Reżyser nie ukrywał swojego homoseksualizmu, a przed sądem stanął aż 36 razy. Już od najmłodszych lat przejawiał zainteresowanie kulturą. Kiedy przeprowadził się z matką do miejscowości Friuli, nauczył się miejscowego języka do perfekcji i jako pierwszy w wieku 19 lat wydał w nim tomik poezji.

Studiował filologię romańską i historię sztuki, a po wojnie wrócił w rodzinne strony i wykładał literaturę włoską w miasteczku Udine. Tam jednak popadł w konflikt z innymi ludźmi z powodu swoich poglądów politycznych i seksualnych. Wyjechał z matką do Rzymu, gdzie ona pracowała jako sprzątaczka, a Pier zaczął szybko wbijać się w środowiska artystyczne. Lata 50. stały u niego pod znakiem twórczości literackiej. Szybko stał się rozpoznawalny, głównie ze względu na swoje powieści. Chłopcy życia wywołali skandal ze względu na treść pornograficzną zawartą w dziele. Pasolini po raz kolejny był wyszydzany i oskarżany.

 Przed tworzeniem filmów pisał scenariusze dla Federico Felliniego i był drugim reżyserem przy jego produkcjach. Niestety przy filmie Noce Cabirii twórcy pokłócili się, ponieważ Fellini pominął w napisach Pasoliniego. Prawdziwa kariera filmowa Pasoliniego zaczęła się, kiedy twórca miał już 40 lat na karku. Wtedy stworzył swój pierwszy pełnometrażowy film Włóczykij, który wywołał burzę, ale zdobył uznanie na festiwalu w Karlowych Warach. Kolejne jego filmy także traktowały o tematach bardzo kontrowersyjnych. Twórca często opowiadał o prostytucji, religii, erotyzmie, wyobcowaniu.

Jego najbardziej znanymi obrazami były: Ewangelia wg św. Mateusza, Miłość i gniew, Dekameron, Opowieści kanterberyjskie, Kwiat tysiąca i jednej nocy, Salo, czyli 120 dni Sodomy. Skomplikowany żywot Pasoliniego zakończył się tragicznie. Znaleziono go martwego na plaży w Ostii ze zgniecioną klatką piersiową, połamanym nosem, szczęką i palcami rąk. Zamordował go jeden z jego kochanków, który twierdził, że bronił się przed seksualnym atakiem Piera.

6. Hu Bo – 29 lat

Hu Bo ukończył wydział reżyserii filmowej w Pekinie. Przed swoim pełnometrażowym debiutem fabularnym stworzył krótkometrażowy film Distant Father, który został nagrodzony za najlepszą reżyserię na Festiwalu Filmów Chińskich Golden Koala. Jego powieści Huge Crack oraz Bullfrog wywołały sensację w całych Chinach w 2017 roku. Bo debiutował swoim pełnometrażowym filmem fabularnym Siedzący słoń w 2018 roku. Film trwał prawie 4 godziny i zdobył uznanie na festiwalu w Berlinie. Kariera Hu Bo na pewno nabrałaby rozpędu.

Niestety twórca krótko po ukończeniu swojego dzieła popełnił samobójstwo, które prawdopodobnie spowodowane było konfliktem z producentami. Sam Bela Tarr, który znał Hu Bo, był wstrząśnięty nagłą śmiercią chłopaka. Widział w nim wielki talent, ale także to, że nie potrafił się zatrzymać. Młody reżyser nie do końca akceptował świat, w którym żyje, a świat nie akceptował jego.