MUZYKA NA EKRANIE. Filmowe biografie muzyków na Święto Muzyki

21 czerwca, w pierwszym dniu lata, obchodzimy Święto Muzyki. Swoje początki ma we Francji, ale już od kilku lat na całym niemal świecie różne miejsca, od filharmonii po puby i kawiarnie, urządzają w tym dniu ogólnodostępne koncerty.

W kinie muzyka jest nie tylko obecna, lecz także bardzo ważna – to oczywistość, nad którą nie zamierzamy się rozwodzić. Równie jednak ważni dla kina są muzycy, którzy swoim życiem i dorobkiem dostarczają twórcom filmowym wspaniałych inspiracji. Poniżej lista wybranych postaci ze współczesnego świata muzyki i filmów o ich życiu, które warto sobie z okazji dzisiejszego święta przypomnieć.

Jim Morrison – The Doors (1991)

James Douglas Morrison był postacią niezwykle wszechstronną – nie tylko muzykiem czy autorem tekstów, ale również poetą, prozaikiem, reżyserem i scenarzystą. Był także liderem i wokalistą psychodelicznej, kultowej grupy The Doors. O jego życiu i twórczości opowiada film The Doors w reżyserii Olivera Stone’a. Główną rolę zagrał Val Kilmer. Do złudzenia przypomina w tym obrazie prawdziwego Jima – nawet śpiewał utwory The Doors. Na uwagę – oprócz w sposób oczywisty genialnej ścieżki dźwiękowej – zasługują w filmie role drugoplanowe: Meg Ryan jako Pamela Courson, partnerka Jima, oraz Kyle MacLachlan jako Ray Manzarek, Frank Whaley jako Robby Krieger i Kevin Dillon jako John Densmore, czyli pozostała część zespołu. Ci dwaj ostatni zresztą pojawiają się we własnej osobie przed kamerą.

Johnny Cash – Spacer po linie (2005)

John Ray Cash, zwany „człowiekiem w czerni” (The Man In Black), był legendarnym amerykańskim piosenkarzem country. W swojej obfitej twórczości, która inspirowała takich wykonawców jak Elvis Presley, Ray Charles czy Bob Dylan, sięgał także po gospel i rock. W 2005 roku sportretował go w swoim filmie James Mangold, obsadzając w głównej roli Joaquina Phoenixa – na wyraźną prośbę samego Johnny’ego Casha. W roli partnerki Casha, June Carter, mogliśmy podziwiać Reese Witherspoon. Oboje uczęszczali na lekcje śpiewu, Phoenix dodatkowo nauczył się grać na gitarze. Wszystkie piosenki, które pojawiły się w filmie, zostały wykonane przez parę aktorską, a efekt jest doskonały.

Rysiek Riedel – Skazany na bluesa (2005)

Wieloletni frontman zespołu Dżem urodził się w 1956 roku w Chorzowie. Był samoukiem, do zespołu dołączył jako siedemnastolatek. Jego utwory bardzo często miały charakter autobiograficzny. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci w 1994 roku była niewydolność serca, jednak Riedel przez lata zmagał się z uzależnieniem od narkotyków. Tę walkę przegrał. W 2005 roku Jan Kidawa-Błoński nakręcił film Skazany na bluesa, w którym główną rolę powierzono Tomaszowi Kotowi. Ten utalentowany aktor wspaniale poradził sobie z postacią charyzmatycznego Riedla, choć nie wykonywał utworów Dżemu. Partnerowała mu Jolanta Fraszyńska, a film został bardzo dobrze przyjęty tak przez krytykę, jak i fanów zespołu.

Edith Piaf – Niczego nie żałuję (2007)

Edith Piaf, pieśniarka francuska o wdzięcznym pseudonimie Mały Wróbelek, mogłaby nie tylko talentem, ale i życiem obdzielić kilkanaście osób. Porzucona przez matkę, wychowywana przez prostytutki, szturmem i charakterystycznie chropawym głosem zdobyła serca słuchaczy na całym świecie. W 2007 roku Olivier Dahan nakręcił na podstawie jej historii film Niczego nie żałuję. Główną rolę powierzono Marion Cotillard, niezbyt znanej szerzej w owym czasie francuskiej aktorce. Doskonała charakteryzacja jedynie pomogła Cotillard w zbudowaniu roli, byłaby bowiem zaledwie sztuczną maską, gdyby nie ocierająca się o geniusz kreacja Francuzki.

Ray Charles – Ray (2004)

Ojciec rhythm and bluesa, Ray Charles Robinson, uważany był przez innego muzycznego giganta, Freda Astaire’a, za „jedynego prawdziwego geniusza w tym biznesie”. Jego znak rozpoznawczy – ciemne okulary – skrywał niewidzące oczy muzyka, który stracił wzrok w wieku dziecięcym. Dlatego też scenariusz filmu został dla niego przygotowany w alfabecie Braille’a – którego nauczył się także odtwórca głównej roli, Jamie Foxx. Na potrzeby filmu Ray aktor opanował także grę na fortepianie oraz wielokrotnie spotkał się z Rayem Charlesem, który zmarł w czerwcu 2004 roku, po zakończeniu zdjęć. Wysiłek Foxxa opłacił się – film odniósł sukces, a on sam za swój występ otrzymał Nagrodę Akademii.

Tina Turner – Tina (1993)

Kolejną legendą muzyki amerykańskiej jest niewątpliwie Anna Mae Bullock, czyli Tina Turner. Urodzona w Stanach Zjednoczonych, obecnie posiadająca obywatelstwo Szwajcarii, karierę zaczynała u boku swojego męża, Ike’a Turnera. Film Tina z 1993 roku koncentruje się na wczesnych latach życia artystki (w tej roli rewelacyjna Angela Bassett), a kończy w momencie, gdy Tina odnosi sukces jako piosenkarka solowa.

Związek z Ike’em nie należał do najszczęśliwszych i Bassett musiała udźwignąć zadanie pokazania przemiany Tiny z zahukanej, nieśmiałej dziewczyny o wielkim głosie w pewną siebie gwiazdę. Udało jej się to w pełni.

Elvis Presley – Elvis (1979)

Pozostając w klimatach legend – w muzyce nie ma chyba większej i szerzej znanej niż Elvis Presley. Mimo że od śmierci Króla minęło już ponad czterdzieści lat, wciąż pozostaje on żywy w pamięci i sercach (a także wielu teoriach spiskowych) wiernych fanów. O jego życiu powstało wiele filmów, ale na szczególną uwagę zasługuje ten z roku 1979 (Elvis), w którym w rolę najsłynniejszego rockmana wcielił się Kurt Russell. Za występ w tej produkcji telewizyjnej Russell zdobył nominację do nagrody Emmy, a film do dziś jest uznawany za jedną z najpełniejszych i najwierniejszych ekranizacji historii Presleya. Piosenki w filmie wykonywał Ronnie MacDowell, znany wykonawca muzyki country.

Piotr „Magik” Łuszcz – Jesteś Bogiem (2012)

I jeszcze jeden artysta z naszego podwórka. Piotr „Magik” Łuszcz, związany z zespołami Kaliber 44 i Paktofonika, autor i współautor wielu tekstów, dla wielu postać kultowa. Zmagający się z uzależnieniem od narkotyków i problemami psychicznymi wielokrotnie nominowany do nagrody Fryderyka muzyk popełnił samobójstwo w 2000 roku. Dwanaście lat później na ekrany wszedł film biograficzny, którego tytuł – Jesteś Bogiem – nawiązuje do tytułu jednego z utworów grupy Paktofonika. Obraz wzbudził wiele kontrowersji, zarzucano mu zbyt duże rozbieżności z faktami. Producenci filmu przegrali proces o zniesławienie wytoczony im przez wydawcę muzycznego Krzysztofa Kozaka i zostali zmuszeni do wypłaty na jego rzecz odszkodowania oraz wydrukowania przeprosin w ogólnopolskich gazetach codziennych.

Bob Dylan – I’m Not There. Gdzie indziej jestem (2007)

Zestawienie zamyka jedyny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (2016) w tym zestawieniu, Robert Allen Zimmerman – znany także jako Bob Dylan. Uważany jest za jedną z najważniejszych postaci muzyki popularnej ostatnich lat. Wizjoner, ekscentryk i indywidualista doczekał się także nietypowego hołdu ze strony przemysłu filmowego. W 2007 r. na ekrany wszedł film o intrygującym tytule – I’m not there. Gdzie indziej jestem. W rolę Boba wcieliło się w nim kilku aktorów (między innymi Christian Bale, Richard Gere i Heath Ledger), w tym jedna kobieta – Cate Blanchett. Każde z nich przedstawia inny aspekt osobowości artysty, a całość tworzy barwny, złożony, wyjątkowy jak pierwowzór fresk filmowy.