ZEMSTA jest KOBIETĄ. NIEBEZPIECZNE bohaterki filmów QUENTINA TARANTINO

Quentinowi Tarantino zawdzięczamy nie tylko jedne z najbardziej ikonicznych (i najłatwiejszych do wykonania) przebrań na halloweenowe czy ostatkowe imprezy (Mia Wallace, Elle Driver), ale przede wszystkim jedne z najciekawszych bohaterek filmowych we współczesnym kinie: bezwzględne zabójczynie, nieustraszone kaskaderki, matki, modelki, niemieckie aktorki, właścicielki kin, czarnoskóre niewolnice walczące o wolność, zblazowane kochanki, uzależnione od narkotyków żony, członkinie gangów i dezerterki. Ulubionym motywem Tarantino jest zemsta, nie dziwi więc fakt, że większość jego bohaterek jest motywowana właśnie chęcią odwetu – na okrutnym mistrzu kung-fu, byłym kochanku, nazistowskich dygnitarzach czy zabójcach rodziny. Sposoby na zemstę niejednokrotnie przyprawiają o ciarki – oto lista najbardziej niebezpiecznych bohaterek filmów Quentina Tarantino, których nie chcielibyście spotkać.

Beatrix Kiddo aka Panna Młoda aka Czarna Mamba (Kill Bill, 2003; Kill Bill 2, 2004)

Mało jest filmowych bohaterów, którzy wycierpieli tyle, co Panna Młoda (Uma Thurman). Brutalne lekcje u mistrza kung-fu Pai Meia, upokarzanie, opluwanie, odurzanie lekami i narkotykami, paraliż, gwałt w szpitalu, zakopanie żywcem, próba zabójstwa na własnym ślubie, kiedy Panna była w ciąży, w dodatku zakończona śpiączką – to tylko i aż niektóre z potworności, przez które przeszła bohaterka. Po wybudzeniu się ze śpiączki Panna Młoda postanawia zemścić się na członkach Plutonu Śmiercionośnych Żmij, którzy stali za weselną masakrą, na czele z Billem, jej byłym kochankiem.

Wiedziona wściekłością i chęcią zemsty Beatrix stopniowo wykreśla kolejne nazwiska ze swojej listy śmierci, mordując tych, którzy odebrali jej prawo do szczęścia i decydowania o sobie. Kiddo jest przekonana, że podczas weselnej masakry utraciła dziecko i nie ma pojęcia, że jej córka wciąż żyje. 

Film nie podaje zbyt wielu informacji o przeszłości bohaterki (w przeciwieństwie na przykład do O-Ren), a jej kluczowym elementem jest związek z Billem, jej mistrzem, nauczycielem i ojcem jej dziecka. Beatrix jest niezwykle utalentowaną zabójczynią – twardą, niesamowicie silną i odważną, lecz także o dużej wrażliwości i etyce postępowania. Ciąża sprawiła, że Kiddo postanowiła zerwać z dotychczasowym życiem zabójczyni i całkowicie odmienić swoje życie. Zdając sobie sprawę, że Bill nigdy nie będzie w stanie zrobić tego samego, Beatrix zdecydowała się uciec od niego, rozpoczynając nowe życie u boku innego mężczyzny.

W swoim ujęciu kobiet-zabójczyń Tarantino po raz kolejny ucieka od schematów kina gatunkowego. Jego bohaterkom daleko do zabójczyń w typie Lary Croft czy Aniołków Charliego – mocno zseksualizowanych i bez ambicji rodzinnych. Beatrix łączy duchowy związek z Ellen Ripley z Obcego czy Sarą Connor z Terminatora, żadna z nich nie wycofuje się jednak z życia, aby zajmować się wyłącznie byciem matką, tak jak chce to zrobić Kiddo. W tym sensie Tarantino przedstawia nam tu swego rodzaju feministyczny manifest, mówiąc, że prawo decyzji co do kształtu własnego życia należy pozostawić kobietom.

O-Ren Ishii (Kill Bill, 2003)

O-Ren Ishii (Lucy Liu) to była członkini Plutonu Śmiercionośnych Żmij, obecnie królowa tokijskiego półświatka i pierwsze nazwisko na liście osób Panny Młodej. Historia O-Ren jest na tyle fascynująca, że zasługiwałaby na własny film – Tarantino pokazuje nam jej przeszłość za pomocą 8-minutowej animowanej sekwencji imitującej szorstką kserografię komiksów z lat 70. Brutalne i pełne krwi anime ukazuje zabójstwo rodziców O-Ren, którego jako mała dziewczynka była świadkiem. Sama przeżyła dzięki ukryciu się pod łóżkiem. Dalsza część to historia dorastania bohaterki, w które wpisana była skrupulatnie realizowana przez lata chęć odwetu.

To także historia, w której zemsta działa jako rytuał przejścia, prowadzący do metamorfozy bohatera – O-Ren zostaje profesjonalną zabójczynią już w wieku 20 lat, potem staje się bezwzględną królową tokijskich gangsterów, zdolną zabić każdego, kto jej się sprzeciwi. Daleko jej do bezbronnej dziewczynki chowającej się pod łóżkiem. Jej metamorfoza – od ofiary do mścicielki – przypomina także historię samej Panny Młodej.

Przede wszystkim jednak w historii O-Ren echem odbija się Krwawa Pani Śniegu (1973). Kill Bill jest hołdem dla japońskiego kina samurajskiego lub, jak kto woli, po prostu jego postmodernistyczną „zrzynką”. W obydwu częściach dylogii można dostrzec nawiązania do takich filmów, jak Sanjuro – Samuraj znikąd (1962), Uliczny wojownik (1974), Samuraje z piekła rodem (1981) i wielu innych.

Najwięcej jednak u Tarantino odniesień do Krwawej Pani Śniegu, opowiadającej o Yuki, młodej dziewczynie trenowanej na zabójczynię, która pragnie pomścić śmierć swoich rodziców. Podobieństw pomiędzy dwoma filmami nie brakuje – Yuki, tak jak O-Ren, walczy w japońskim kimonie, w filmie występuje podział na rozdziały, pojawia się także animowana sekwencja i wiele podobnych ujęć.

Yuki z Krwawej Pani Śniegu (1973)

To z tego filmu Tarantino zaczerpnął motyw pojedynku w ośnieżonym ogrodzie, będący klamrą wieńczącą pościg Panny Młodej w pierwszej części Kill Billa. Także z Krwawej Pani Śniegu pochodzi utwór „Flower of Carnage” Meiko Kaji grany podczas śnieżnych scen w obydwu filmach.

Elle Driver (Kill Bill, 2003; Kill Bill 2, 2004)

Nie ma w filmach Tarantino równie zaciekłej bohaterki, czerpiącej prawdziwą przyjemność z zabijania, co jednooka Elle Driver (Daryl Hannah), kolejna, obok O-Ren Ishii, Panny Młodej i Vernity Green, członkini Plutonu Śmiercionośnych Żmij i bez wątpienia najbardziej bezwzględna zabójczyni z nich wszystkich. Wszyscy członkowie gangu mają pseudonimy będące jednocześnie nazwami węży. Co ciekawe, pseudonim Elle – Wąż Gór Kalifornii – jako jedyny pochodzi od węża, który nie jest jadowity. Wziąwszy pod uwagę jej zabójcze skłonności, jest to wybór przewrotnie ciekawy, szczególnie że Elle jest także utalentowaną trucicielką.

To ona w akcie zemsty za pozbawienie oka zabiła mistrza Pai Meia, zatruwając rybie głowy, które jadał, to ona chce zabić Beatrix Kiddo za pomocą tajemniczego zastrzyku, kiedy ta leży nieprzytomna w szpitalu po weselnej masakrze, to wreszcie ona zabija Budda (Michael Madsen), ukrywając jadowitą czarną mambę w walizce pełnej pieniędzy.

Mimo oczywistej wrogości Elle Driver darzy Beatrix Kiddo szacunkiem. Przekonana o śmierci Czarnej Mamby zdradza umierającemu Buddowi, że czuje żal, że najlepsza wojowniczka, jaką kiedykolwiek spotkała, zginęła z rąk takiej miernoty jak on. Do zabicia Budda wykorzystuje jednak czarną mambę – węża, od którego pochodzi pseudonim Kiddo. Relacja pomiędzy Elle Driver a Beatrix Kiddo wydaje się skomplikowana, szczególnie że sporo ich łączy – obydwie są blondynkami, były zakochane w Billu i studiowały pod okiem Pai Meia, mistrza kung-fu. Tarantino buduje swoje bohaterki na zasadzie kontrastu, jednocześnie dając do zrozumienia, że Beatrix przewyższa Elle pod każdym względem – zarówno charakteru, jak i umiejętności.

Czarna Mamba to najszybszy i najbardziej jadowity wąż, podczas gdy wąż będący pseudonimem Elle to zwierzę zupełnie niegroźne, jedynie naśladujące wyglądem jadowitego węża koralowego. Koniec końców to Beatrix Kiddo przyczynia się do śmierci Elle Driver i ciężko nie uznać, że było im to pisane już od dawna.

Jackie Brown (Jackie Brown, 1997)

W Jackie Brown brak groteskowej przemocy, która stała się znakiem rozpoznawczym późniejszych filmów Quentina Tarantino, jednak w całej jego filmografii wydaje się jego najdojrzalszym dziełem. Tytułowa Jackie Brown (Pam Grier) jest stewardessą. Bohaterka wiedzie niespecjalnie satysfakcjonujące życie – jest samotną czarnoskórą kobietą po czterdziestce, a przez wyrok na koncie była w stanie dostać pracę tylko w najpodlejszych, najtańszych liniach lotniczych.

Zostaje złapana na przemycaniu pieniędzy z Meksyku do Los Angeles dla Ordella (Samuel L. Jackson) – gangstera zajmującego się handlem bronią. Jackie zostaje policyjną informatorką i choć nie wydaje się, by miała władzę nad swoim życiem, wreszcie bierze sprawy w swoje ręce, podobnie jak większość Tarantinowskich bohaterek, którym wyrządzono zło i niesprawiedliwość. Wykazuje się ogromną inteligencją i sprytem, przechytrzając wszystkich dookoła, a sytuację ma na tyle pod kontrolą, że nie boi się ewentualnych konsekwencji ze strony prowadzących sprawę policjantów czy niebezpiecznego gangstera, w sytuacji gdyby jej plan nie wypalił.

Jackie Brown nie polega w swoim życiu na mężczyznach – nawet gdy się zakochuje, a jej wybranek nie jest w stanie określić się wobec niej, usuwa się z jego życia, zachowując godność. Wszystkie emocje, które wówczas odczuwa Jackie – żal, smutek, samotność, ale i radość z perspektywy nowego życia – wspaniale oddał Tarantino w ostatniej scenie, kiedy Jackie Brown odjeżdża samochodem. 

Rolę Jackie Brown Tarantino napisał specjalnie dla Pam Grier, chcąc w ten sposób oddać hołd kinu blaxploitation i filmowi Foxy Brown (1974), którego główną bohaterkę zagrała właśnie Grier. W czołówce tytuł filmu Tarantino jest napisany nawet tą samą czcionką, co Foxy Brown.

Dziewczyny (Grindhouse: Death Proof, 2007)

Fabuła filmu obraca się wokół kaskadera Mike’a (Kurt Russell), psychopatycznego mordercy w typie macho, który z pomocą „śmiercioodpornego” samochodu poluje na młode dziewczyny. Sam film podzielić można na dwie kontrastujące ze sobą części. W pierwszej ofiarami Mike’a stają się cztery przyjaciółki zmierzające do domku nad jeziorem – Arlene/Butterfly (Vanessa Ferlito), Shanna (Jordan Ladd), Lanna (Monica Staggs) i lokalna DJ-ka radiowa „Jungle” Julia (Sydney Poitier). Grupa koleżanek i Mike spotykają się w barze, gdzie morderca co rusz spogląda na siedzące przy stoliku koleżanki.

Nieco zafascynowana i nieco przerażona dziwnym, starszym facetem Arlene wykonuje dla niego erotyczny lap dance. Gdy dziewczyny odjeżdżają, Mike podąża za nimi, zabijając wcześniej jeszcze inną kobietę obecną w barze. Czołowe zderzenie samochodu Mike’a z samochodem dziewczyn zabija je na miejscu, pozostawiając psychopatycznego mordercę tylko nieco pokiereszowanego. Dla Mike’a brutalne morderstwo z użyciem pędzącego pojazdu jest sposobem na seksualne zaspokojenie, aktem będącym równoznacznym z gwałtem.

W drugiej części filmu kaskader bierze sobie za cel kolejną grupę dziewczyn, podążając za nimi po drogach Tennessee. Abernathy (Rosario Dawson), Kim (Tracie Toms) i Lee (Mary Elizabeth Winstead) jadą odebrać z lotniska swoją przyjaciółkę, kaskaderkę Zoë Bell. Zoë udaje się uprosić przyjaciółki, aby podjechały obejrzeć interesujący ją samochód, Dodge’a Challengera z 1970 roku, wystawiony na sprzedaż niedaleko lotniska. Chcąc przejechać się samochodem, pozostawiają Lee wraz z podejrzanym właścicielem w formie zastawu. Zoë namawia Kim i Abernathy, aby wykonać kaskaderski trik, jednak w trakcie dopada je Mike.

Zoë, jadąca na dachu samochodu, spada z niego, a Kim udaje się postrzelić mężczyznę w ramię. Niespodziewający się takiego obrotu sytuacji Mike ucieka i ginie, kiedy wściekłe dziewczyny wreszcie go dopadają.

Death Proof to Tarantinowska reinterpretacja filmów klasy B – kina eksploatacji i slasherów, zupełnie wywracająca do góry nogami tradycyjną dynamikę postaci w tych filmach. Bohaterki z pierwszej części padają ofiarą nie tylko psychopatycznego, mizoginicznego mordercy, ale w szerszym sensie także tradycji filmowej, stając się typowymi kobiecymi ofiarami horrorów, ignorującymi swój instynkt i niemającymi wpływu na to, co je spotka. Druga część jest tego manifestacją – z myśliwego i seksualnego drapieżnika kaskader Mike sam staje się ofiarą, a dziewczyny biorą sprawy w swoje ręce.

Tradycyjna mizoginiczna i brutalna męskość przegrywa z kobiecością, a Death Proof ewidentnie pogrywa sobie z motywem final girl – finałowej dziewczyny, pozostawiając wszystkie bohaterki z drugiej części przy życiu.

Shosanna Dreyfus (Bękarty wojny, 2009)

Shosanna (Mélanie Laurent) to bohaterka zupełnie inna niż większość tych, które spotkać można w filmach Tarantino. W pewnym sensie to duchowa spadkobierczyni Beatrix Kiddo – poza oczywistym podobieństwem w kwestii wyglądu Shosanna ma w sobie podobne chłodne opanowanie i głęboko zakorzenione pragnienie zemsty na tych, którzy zabili jej rodzinę. Shosanna jest jedyną ocalałą z rodziny Dreyfusów – Żydów, którzy ukrywając się pod podłogą domu francuskiego farmera LaPadite’a (Denis Ménochet), zostali rozstrzelani przez Hansa Landę (Christopher Waltz).

Shosannie udaje się uciec do Paryża, gdzie pod nowym nazwiskiem, Emmanuelle Mimieux, prowadzi kino Le Gamaar Cinema. Wiedziona zemstą i nadarzającą się okazją planuje spalić swoje własne kino podczas premiery nazistowskiego filmu propagandowego Duma narodu wraz z całą śmietanką Trzeciej Rzeszy na sali, z Hitlerem na czele. I chociaż bohaterka ginie od postrzału w kabinie kinooperatora tuż przed początkiem akcji, jej plan się powodzi. Na chwilę przed wybuchem pożaru widzowie filmu mogą obserwować na ekranie twarz Shosanny mówiącą: „Wszyscy zginiecie. Spójrzcie w twarz Żydówki, która was zabije.”

Quentin Tarantino pisał scenariusz do filmu przez wiele lat. W pierwotnej wersji Shosanna miała być znacznie bardziej aktywną postacią – działać we francuskim ruchu oporu, strzelać do żołnierzy z dachów; miała nawet stworzyć listę najwyższych nazistowskich oficjeli do zabicia. Jednak w międzyczasie Tarantino nakręcił Kill Billa i większość tych elementów wplótł w historię Beatrix Kiddo. W przypadku Shosanny zdecydował, że lepiej uczynić ją postacią znacznie bardziej realistyczną.

A jakie są wasze ulubione Tarantinowskie bohaterki?