PATRICIA ARQUETTE. Wirtuozka drugiego planu kończy 50 lat

Fakt, że Patricia Arquette została aktorką, nie może dziwić w najmniejszym stopniu. Jej rodzina jest bowiem silnie związana ze sztuką filmową i to nie tylko ze względu na to, że pozostała czwórka rodzeństwa (Rosanna, Richmond, Alexis i David) parała się tym samym zawodem. Ojciec, Lewis, był znanym aktorem telewizyjnym, cenionym zwłaszcza za rolę w serialu The Waltons z lat siedemdziesiątych. Można go było także zobaczyć w takich filmach jak Chiński syndrom, Tango i Cash czy Krzyk 2 (w tym ostatnim pojawił się u boku syna, Davida).

Natomiast dziadek Arquette, Cliff, występował w programie radiowym i telewizyjnym Dave and Charley dwadzieścia lat przed Lewisem. Można zatem rzec, że przyszłość Patricii była zdeterminowana od samego początku.

To jednak brzmi dość negatywnie, bo urodzona 8 kwietnia 1968 roku w Chicago aktorka od dziecka chciała być gwiazdą ekranu. Anegdota głosi, że na propozycję założenia jej aparatu ortodontycznego mała Patricia odmówiła, tłumacząc, że przeszkodziłoby jej to w zostaniu aktorką charakterystyczną. Poza tym marzeniem, w młodości chciała także zostać położną albo… zakonnicą. Arquette uczęszczała bowiem do katolickiej szkoły. Mimo nieprzeciętnych krewnych, dzieciństwo Patricii nie należało jednak do usłanych różami. Ojciec był alkoholikiem, a matka miała skłonności do przemocy.

Na domiar złego przez pewien czas rodzina mieszkała w komunie, gdzie doskwierało jej skrajne ubóstwo. Kiedy młoda Arquette miała czternaście lat, dowiedziała się o romansie ojca i uciekła z domu. Wówczas zamieszkała ze starszą siostrą, Rosanną, w Los Angeles i postanowiła dać szansę marzeniu o zostaniu aktorką. Jak widać, wyjątkowo się to opłaciło.

Początki Patricii w show-businessie nie były oczywiście łatwe. Grała epizodyczne role w serialach telewizyjnych, a jej debiut na wielkim ekranie nadszedł w 1987 roku wraz Koszmarem z ulicy Wiązów 3: Wojownikami snów. Jest zatem jedną z wielu gwiazd, które swoją przygodę z kinem rozpoczęły właśnie od horroru, ale odmówiła powtórzenia roli w kontynuacji. Również w tym czasie Patricia związała się z muzykiem Paulem Rossim, z którym ma syna, Enzo. Rozgłos i faktyczny przełom w karierze aktorki przyniósł film Tony’ego Scotta, Prawdziwy romans, w którym zagrała postać Alabamy Whitman, dobrodusznej prostytutki.

Krytycy docenili kunszt aktorski młodej Arquette, a rola w filmie pozwoliła jej na coraz częstsze pojawianie się w głośniejszych produkcjach. Do dziś Prawdziwy romans to zdecydowanie jeden z najlepszych występów aktorki.

Już rok później Patricia zagrała rolę narzeczonej tytułowego bohatera w słynnym Edzie Woodzie Tima Burtona. Kolejne lata przynosiły kolejne sukcesy: w 1995 roku Arquette pojawiła się w Ucieczce z Rangunu Johna Boormana, a jej występ spotkał się ze sporym uznaniem zarówno ze strony krytyków, jak i widzów. Rok później zagrała w takich filmach jak Igraszki z losem Davida O. Russella czy dramacie biograficznym Nieskończoność.

Pozycja aktorki umacniała się, a jej umiejętności nierzadko podnosiły wartość średnich czy wręcz słabych filmów. W 1997 roku kariera Patricii rozkwitła na dobre dzięki występowi w kultowym już dziele Davida Lyncha, Zagubionej autostradzie. Pojawiła się tam w podwójnej roli Renee Madison / Alice Wakefield. Do wykreowania tajemniczej femme fatale, która na trwałe zapisała się w pamięci fanów twórczości Lyncha i widzów w ogóle, wykorzystała nie tylko swoje zdolności aktorskie, lecz także seksapil.

Arquette nigdy dotąd nie wystąpiła w tak zmysłowej i odważnej roli. Występ w Zagubionej autostradzie spotkał się z jednogłośną aprobatą, chociaż sam film podzielił widzów. Rok 1997 to również smutny moment w życiu aktorki — wtedy bowiem na raka piersi zmarła jej matka, Brenda. Od tego czasu Patricia aktywnie wspiera walkę z tą chorobą oraz szerzenie wiedzy wśród kobiet na temat nowotworów. Sama aktorka podkreśla, że na jej wielką empatię niebagatelny wpływ miał etap dzieciństwa spędzony w biednej komunie.

Po punkcie zwrotnym w karierze, Amerykanka zaczęła pojawiać się w nieco mniej głośnych dziełach. Wystąpiła między innymi w Nocnej straży (1997), Żegnaj, kochanku (1998) Rolanda Joffé czy Stygmatach (1999), dzięki którym niejako powróciła do horrorowych korzeni. Film był finansowym sukcesem, lecz artystyczną klapą — Roger Ebert napisał, że z punktu widzenia teologicznego to najzabawniejszy film o katolicyzmie, jaki kiedykolwiek nakręcono. Na wspomnienie zasługuje także, dla odmiany udana, Kraina Hi-Lo Stephena Frearsa z 1998 roku, chwalona za konwencję przywodzącą na myśl klasyczne hollywoodzkie westerny.

Lata dziewięćdziesiąte to w życiu Patricii także związek z Nicolasem Cage’em, z którym zagrała u Martina Scorsesego w Ciemnej stronie miasta. Ówcześni małżonkowie, podobnie jak sam film, zostali pochwaleni przez krytyków, aczkolwiek to mniej znane dzieło w dorobku reżysera okazało się finansową porażką. Przełom wieków to nadal mniej intensywny okres dla Arquette, związany z takimi filmami jak Wojna plemników na podstawie scenariusza Charliego Kaufmana czy Mały Nicky z Adamem Sandlerem. Za ten ostatni aktorka dorobiła się pierwszej i jak na razie jedynej nominacji do Złotej Maliny.

Od roku 2003 i kompletnej porażki filmu Małe jest piękne Patricii nie widywano na ekranie przez trzy lata. Nie znaczy to jednak, że aktorka zupełnie zrobiła sobie wolne. Przeciwnie, to właśnie wtedy rozpoczęły się prace nad Boyhood, który dwanaście lat później przyniósł Arquette najważniejsze aktorskie wyróżnienie. To również za sprawą Richarda Linklatera i jego Fast Food Nation Amerykanka wróciła na ekrany.

Zadomowiła się także w telewizji. Patricia w 2005 roku zaczęła bowiem swoją przygodę z serialem Medium. Zagrała tam Allison DuBois, która dzięki swoim paranormalnym zdolnościom pomaga w rozwiązywaniu spraw kryminalnych. Rola ta przyniosła Arquette po trzy nominacje do nagród Amerykańskiej Gildii Aktorów i Złotych Globów oraz dwie do Emmy (jedna wygrana). Po dołku aktorskim Patricia była na najlepszej drodze do największego sukcesu w swojej karierze.

Opisywane lata to również okres burzliwego związku ze znanym choćby z Punishera Thomasem Jane’em. Para zaręczyła się w 2002 roku, zaledwie dwa lata po rozwodzie Arquette z Nicolasem Cage’em. Zakochanym wkrótce urodziła się córka, Harlow Olivia Calliope Jane. Ślub miał miejsce jednak dopiero w 2006 roku, a już trzy lata później Patricia zażądała rozwodu z powodu „różnic niemożliwych do pogodzenia”. Do pojednania jednak doszło, gdyż Arquette wycofała pozew. Wszystko to nie trwało jednak zbyt długo, bo para ostatecznie rozstała się w 2011 roku, uzgadniając wspólną opiekę nad małą Harlow Olivią.

Do pozytywów należy zaliczyć za to działalność charytatywną, której aktorka podjęła się w tym czasie — po tragicznym trzęsieniu ziemi na Haiti założyła wraz z przyjaciółką organizację GiveLove, zajmującą się pomocą poszkodowanym i ubogim ze wspomnianego kraju. Arquette współpracowała także z fundacjami na rzecz walki z rasizmem czy chorobami układu krążenia.

Najjaśniejszym punktem w zawodowym życiu Amerykanki był oczywiście występ w słynnym już Boyhood, filmie jednocześnie skromnym inscenizacyjnie i monumentalnym pod względem produkcji, która trwała aż dwanaście lat. U boku Arquette pojawili się też Ethan Hawke, Ellar Coltrane i Lorelei Linklater, a Boyhood spotkał się z zachwytem ze strony widzów i krytyków, którzy okrzyknęli go przełomowym dziełem.

Ogromne pochwały zebrała także sama aktorka, grająca matkę głównego bohatera filmu. Jej rola to przykład znakomitego, stonowanego aktorstwa, jednocześnie podszytego silnymi emocjonalnymi przeżyciami bohaterki. Patricia zdobyła Oscara, Złoty Glob, nagrody BAFTA, Critics’ Choice, Independent Spirit, Satelitę i wiele innych, a jej oscarowa przemowa była jedną z najbardziej płomiennych w ostatnich latach.

Po ogromnym sukcesie Boyhood Arquette nie zmieniła swojej metody pracy i pozostała przy akceptowaniu co najwyżej kilku niezbyt głośnych ról rocznie. W latach 2015-2016 pojawiła się w serialu CSI: Cyber, który jednak szybko zakończył nadawanie. Inną produkcją telewizyjną jest Escape at Dannemora, w której aktorce partnerować mają między innymi Benicio del Toro czy Paul Dano, ale miniserial nie miał jeszcze swojej premiery. W najbliższym czasie głos Patricii będziemy mogli usłyszeć w czwartej odsłonie Toy Story; ponoć ma zagrać także w adaptacji głośnej powieści Sylvii Plath, Szklanym kloszu, reżyserowanej przez Kirsten Dunst i planowanej na rok 2019.

Patricia Arquette nigdy nie dołączyła do pierwszej ligi hollywoodzkich gwiazd. Amerykanka znana jest raczej z wyrazistych ról na drugim planie, których zapewne wciąż będzie się trzymała. Niewielka liczba występów w ciągu roku w żadnym razie nie wpływa negatywnie na jej solidną pozycję w Hollywood. Swoim kunsztem potrafi niejednokrotnie przyćmić pozostałych aktorów, a postaci, które odgrywa, zawsze zapadają w pamięć. Dzieje się to przede wszystkim dzięki emocjonalnym niejednoznacznościom wygrywanym przez Arquette z łatwością, której mogą pozazdrościć jej bardziej medialne i docenione gwiazdy. Patricia nie ma obecnie powodów do obaw o swoją przyszłość i na pewno zobaczymy ją jeszcze w wielu charakterystycznych kreacjach.