Najbardziej KONTROWERSYJNE odcinki sitcomów. Tylko nieliczne śmieszą do dziś

Rozważania na temat najbardziej kontrowersyjnych odcinków sitcomów warto zacząć od pochylenia się nad tym, co budziło kontrowersje kiedyś, a co uznaje się za kontrowersyjne dziś. Jednym z najbardziej wyrazistych przykładów z lat 50. jest odcinek słynnego amerykańskiego serialu I Love Lucy, w którym główna bohaterka zastanawia się, jak powiedzieć swojemu mężowi, że jest w ciąży. Nie lada zagwozdkę mieli także twórcy serialu, gdyż stacja CBS zabroniła im używać na wizji słowa „ciąża”, które uważano wówczas za nieprzyzwoite. Ostatecznie odcinek zatytułowano Lucy jest brzemienna, używając francuskiego słowa „enceinte”.

Na przestrzeni kolejnych dekad czasy się zmieniały i zmieniało się podejście do wielu spraw. Niemniej, w tak nieodległych latach 90., kiedy słowo „ciąża” nie budziło już niczyjej odrazy, ogłoszenie swojej homoseksualności na ekranie nadal powodowało gigantyczne kontrowersje. Kiedy w 1997 roku Ellen Degeneres jako tytułowa bohaterka serialu Ellen wyszła z szafy, sponsorzy wycofali się z finansowania serialu, Ellen i Laurze Dern zwiastowano rychły koniec kariery, a stacja ABC otrzymywała groźby podłożenia bomby na planie. Choć odcinek The Puppy Episode zgromadził przed telewizorami rekordową liczbę widzów i zgarnął dwie nagrody Emmy, serial wkrótce skasowano jako „zbyt gejowski”.

Poniżej zebrałam odcinki popularnych sitcomów, które wywołały zrozumiałe protesty już w momencie ich powstania, a także te epizody, które stały się źródłem kontrowersji dopiero teraz, wiele lat po swojej premierze.

„Kroniki Seinfelda” – „Święto Portoryko”

Dwudziesty odcinek dziewiątego sezonu Kronik Seinfelda uważany jest za jeden z najbardziej kontrowersyjnych w historii telewizji. Jerry, George, Elaine i Kramer, wracając z meczu Metsów, zostają uwięzieni w korku przez przechodzącą ulicami miasta paradę z okazji Dnia Portoryko. W pewnym momencie Kramer przypadkowo podpala portorykańską flagę, a by ugasić płomień, zaczyna ją deptać. Dostrzegają to obecni na marszu Portorykańczycy, którzy postanawiają wyrazić swoją wściekłość i wzburzenie.

Podobne wrażenia mieli widzowie, którzy po obejrzeniu odcinka zaczęli bojkotować serial i protestować pod stacją NBC, by zaprzestała jego emisji. Przedstawiciele portorykańskiej społeczności zarzucali twórcom m.in. stereotypowe przedstawienie mniejszości etnicznej, przede wszystkim zaś – znieważenie flagi Portoryka.

The Puerto Rican Day został ostatecznie zdjęty z anteny i nie pojawiał się podczas kolejnych emisji serialu. Znalazł się jednak na wydanym w 2007 roku DVD z dziewiątym sezonem. W Polsce można go obejrzeć na Netflixie.

„Przyjaciele” – „Ten, co mógł być”

Kiedy w 2018 roku wszystkie odcinki Przyjaciół trafiły na Netflixa, uwielbiany niegdyś sitcom wywołał burzę w sieci. Młodzi widzowie, którzy po raz pierwszy zetknęli się z kultowym klasykiem z lat 90., zarzucali mu homofobię, seksizm, rasizm i mnóstwo innych paskudnych rzeczy. Choć niektóre oskarżenia współczesnej młodzieży pod adresem Friends wydają się przesadzone, trudno nie zgodzić się z ich uwagami na temat fat shamingu.

Każda osoba z nadwagą jest w tym serialu wyśmiewana i pokazywana jako nieudacznik. W szczególności zaś podkreślana jest POTWORNA przeszłość Moniki, której życie zaczęło się dopiero w momencie, gdy zrzuciła zbędne kilogramy. Wątek „grubej Moniki” pojawia się wielokrotnie i trudno tak naprawdę powiedzieć, kiedy razi najbardziej. Jako przykład wybrałam więc podwójny odcinek Ten, co mógł być. Przyglądamy się w nim alternatywnej rzeczywistości, w której siostra Rossa nigdy nie schudła, pozostała więc infantylną, wieczną dziewicą, która opycha się słodyczami. Kiedy ogląda się tę produkcję, trudno uwierzyć, że jeszcze 20 lat temu tak beztrosko i bezkarnie w najsłynniejszym sitcomie świata ośmieszano ludzi tylko dlatego, że ważą więcej niż inni.

„The Office” – „Diversity Day”

Kolejny sitcom, który wywołał kontrowersje po latach, to The Office US. W tym przypadku wynikały one jednak z nadgorliwości stacji Comedy Central, która postanowiła przezornie usunąć z rotacji i weekendowych maratonów odcinek Diversity Day w obawie, że może on urazić czyjeś uczucia.

Cel był szczytny, jednak pomysł nietrafiony, gdyż wywołał gigantyczne wzburzenie fanów serialu. Miłośnicy ekipy ze Scranton zaczęli zarzucać stacji brak zrozumienia naczelnej idei The Office, który jest satyrą na zaściankowych ludzi o ciasnych umysłach. Nie inaczej jest w drugim odcinku serialu, w którym Michael na własną rękę postanawia zorganizować w biurze „dzień różnorodności”. Regionalny manager Dunder Mifflin tak bardzo przegina w naigrywaniu się z rasistowskich stereotypów, że wywołuje szok i niesmak całego personelu, a ostatecznie dostaje w twarz od Kelly.

Podobnie jak w przypadku wszystkich innych żartów w The Office, które związane są z rasizmem, seksizmem czy homofobią, to nie mniejszości są w tym odcinku obiektem żartów, lecz Michael, który – jak zwykle zresztą – robi z siebie kompletnego kretyna, tym samym pokazując, jak żałosne są tego typu dowcipy i zachowania.

„The Office PL” – „Krzyż”

Polskiej wersji The Office daleko do amerykańskiego pierwowzoru, a nawet do brytyjskiego oryginału. Niemniej produkcja CANAL+ to naprawdę niezły i niezwykle odważny sitcom jak na nasze rodzime realia. Zdecydowanie najlepszym odcinkiem serialu jest Krzyż, w którym tytułowy przedmiot staje się zarzewiem religijnego konfliktu między pracownikami siedleckiej firmy Kropliczanka. Arbitrem postanawia być Michał, który uważając się za perfekcyjnego dyplomatę, tylko dolewa oliwy do ognia.

Krzyż to polska odpowiedź na Diversity Day, której siła tkwi w tym, że nie kopiuje amerykańskich pomysłów, lecz bazuje na toczącym się w Polsce ideologicznym sporze. Przedostatni odcinek The Office PL nie spotkał się wprawdzie z ostrą krytyką żadnego ze środowisk, jestem jednak przekonana, że gdyby nie był to serial kodowanego CANAL+, lecz produkcja TVN wyemitowana po Faktach czy Mam talent, walka o krzyż, kłótnia o aborcję i pytania do księdza, jak u niego z pedofilią, nie przeszłyby bez echa.

„Veep” – „Thoughts and Prayers”

Veep (przepraszam, polski tytuł Figurantka, podobnie jak Biuro, nie przechodzi mi przez palce) to kolejna fantastyczna satyra, z której jad wylewa się strumieniami. I kolejny serial, który nieuważny widz mógłby uznać za skrajnie obraźliwy, nie dostrzegając, że ostrze twórców wycelowane jest tutaj nie w poniżanych i ignorowanych ludzi, lecz w polityków. I to nie tylko tych z Białego Domu (choć w nich przede wszystkim).

Serial, za rolę w którym Julia Louis-Dreyfus była sześciokrotnie nagradzana Emmy, nie został nigdy zbojkotowany przez widzów i HBO nie miało żadnych problemów w związku z jego czarnym jak sadza humorem. Pierwszy z odcinków finałowego sezonu wzbudził jednak pewną konsternację, gdy motywem przewodnim i motorem żartów okazały się w nim masowe strzelaniny, w tym strzelanina w szkole.

W epizodzie pt. Thoughts and Prayers Selina szykuje się na otwarcie swojej kampanii prezydenckiej, jednak tradycyjnie wszystko idzie niezgodnie z planem. Największą przeszkodą w gładkiej realizacji celów są ciągle napływające do niej informacje o zamachowcach atakujących niewinnych ludzi w różnych miejscach w kraju. Była pani prezydent jest wściekła, że nie może przejechać przez miasto ani skupić się na swoich sprawach, bo musi zamiast tego wyrażać współczucie. Kiedy jednak w finale odcinka staje w obliczu totalnej wizerunkowej katastrofy, informacja o kolejnej strzelaninie spada jej jak z nieba. „Wyślijcie żonie zamachowca kwiaty”, mówi do członków swojego sztabu, uradowana faktem, że może użyć masowego morderstwa jako tematu zastępczego.

„Świat według Bundych” – „Wypad za miasto”

Świat według Bundych, emitowany w latach 1987–1997, również był satyrą. Nie zestarzała się ona jednak tak dobrze, jak omawiane wyżej tytuły. Serial Michaela G. Moye’a i Rona Leavitta kpił z przesłodzonych wizerunków szczęśliwych rodzin z Pełnej chaty czy The Bill Cosby Show. I pod wieloma względami robił to świetnie. Jednocześnie jednak mizoginia, seksizm i podwójne standardy nie były w nim wzięte w tak widoczny nawias, jak miało to miejsce w The Office czy Veep.

Za najbardziej kontrowersyjny epizod Świata według Bundych uchodzi tytuł Do zobaczenia w sądzie z 1989 roku, który nie został pierwotnie wyemitowany i przez 14 lat nie ujrzał światła dziennego z uwagi na naturalistyczne sceny seksu. Z dzisiejszej perspektywy dużo bardziej razi jednak treść odcinka Wypad za miasto, który również miał problemy z pojawieniem się w telewizji. Opowiadał on o męskiej wycieczce zrujnowanej przez udział Peggy, Kelly i Marcy, które na domiar złego miały jednocześnie okres.

Demonizowanie menstruujących kobiet i insynuowanie, że nie da się do nich podejść bez kija, gdy przechodzą TE DNI, faktycznie wydaje się mocno obraźliwe. W latach 90. opory stacji przed wypuszczeniem odcinka nie wynikały jednak z szacunku do odbiorczyń, lecz z niechęci do opowiadania o tak niestosownym temacie jak menstruacja.

„Różowe lata 70.” – „Red’s Last Day”

Choć kontrowersje związane z That ’70s Show są bardzo poważne i nie ograniczają się do nieprzyzwoitych żartów, tym razem skupimy się na samej treści serialu. A ona także po latach okazuje się nie tak różowa, jak wydawało nam się dwie dekady temu. Fez to chodzący przejaw rasizmu, a Jackie – uprzedmiotawiania kobiet. Podobne przykłady można mnożyć bez końca. Jednym z nich jest także slut-shaming, a więc wywoływanie w kobietach poczucia winy w związku z ich bogatym życiem erotycznym.

W Świecie według Bundych Bud bezustannie nazywał Kelly zdzirą, sam przechwalając się swoimi podbojami. Eric z Różowych lat 70. nie był wprawdzie typem macho nawet w swoich wyobrażeniach, ale równie paskudnie wypowiadał się o swojej starszej siostrze. Apogeum sposobu, w jaki przedstawiana była Laurie, był drugi odcinek drugiego sezonu, w którym dziewczyna zmusza Kelso do stosunku, mimo jego otwartych protestów. Laurie to dziewczyna, która lubi seks, w związku z czym na pewno brak jej jakichkolwiek hamulców, a co za tym idzie – równie dobrze może być też gwałcicielką.

Wiem, że cały odcinek skonstruowany jest tak, by to Kelso wyszedł na idiotę, który tak naprawdę chciał uprawiać seks z ponętną siostrą kolegi, ale wzbraniał się przez wzgląd na Jackie. Z tego samego powodu po fakcie powiedział, że został wykorzystany, choć w rzeczywistości mu się podobało. I chyba właśnie z tego powodu epizod Red’s Last Day razi jeszcze bardziej. W świecie, który przebudził się dzięki ruchowi #metoo, trudno bowiem przełknąć żarty oparte na tezie „sam tego chciał, a teraz tylko udaje, że to był gwałt, bo mu głupio przed dziewczyną”.

„U nas w Filadelfii” – „Dee Reynolds: Shaping America's Youth”

W dziewiątym odcinku szóstego sezonu It’s Always Sunny in Philadelphia ekipa z baru postanowiła nakręcić Zabójczą broń 5 i Zabójczą broń 6. W rolę Martina Riggsa wcielał się Dennis, Murtaugha zaś zagrał Mac z pomalowaną na brązowo twarzą. Był to jeden z wielu odcinków popularnych sitcomów, które stosowały tzw. blackface, by rozbawić publiczność. W czerwcu 2020 roku postanowiono zrobić z tym porządek i wszystkie tego typu sceny, a nawet całe epizody, poznikały z platform streamingowych.

Przypadek Dee Reynolds: Shaping America’s Youth znalazł się w tym zestawieniu nie dlatego, że wymalowany Mac wzbudził największe kontrowersje, lecz z powodu reakcji twórców. Kiedy w 2021 roku zadebiutował piętnasty sezon serialu, już w jego drugim odcinku postanowiono odnieść się do błędów przeszłości i nakręcić Zabójczą broń 7. Tym razem nie dość, że do roli Rogera zatrudniono czarnoskórego aktora, to jeszcze poświęcono czas na wyjaśnienie, dlaczego to, co Mac zrobił ponad dekadę temu, w ogóle nie powinno się wydarzyć.

„Technicy-magicy” – „Przemówienie”

Technicy-magicy to brytyjski sitcom, który zgromadził miliony fanów na całym świecie. Mimo wielu świetnych pomysłów i naprawdę zabawnych epizodów w historii telewizji zapisał się bardzo niechlubnie. Wszystko przez czwarty odcinek trzeciego sezonu, w którym szef firmy, Douglas Reynholm, odkrywa, że dziewczyna, z którą zaczął się umawiać, to transkobieta. Epizod kończy się pełną agresji i przemocy walką „dwóch facetów”, która pod względem obrzydliwej, transfobicznej wymowy ustępuje wprawdzie miejsca legendarnemu finałowi Ace Ventury, jednak wciąż pozostaje bardzo nieprzyjemna w odbiorze.

Widzowie zażądali usunięcia odcinka z serwisów streamingowych, na co Channel 4 po licznych skargach przystał. Twórca IT Crowd, Graham Linehan, nie zachował się jednak tak honorowo jak twórcy większości wymienionych wyżej seriali. Wściekły na ograniczanie jego wolności słowa zagroził, że nie będzie współpracował ze stacją, dopóki nie przywróci trasfobicznego odcinka. W końcu odpłynął do tego stopnia, że jego konto zostało zablokowane na Twitterze.

Odcinek pt. Przemowa jest obecnie dostępny na polskim Netflixie.

„Rwanie” – sezon 2, „Odcinek trzeci”

Niezbyt popularny w Polsce, brytyjski sitcom Sharon Hogan i Dennisa Kelly’ego przedstawiał losy Donny, Karen i Louise, trzydziestoletnich singielek z Londynu. Różnice między nimi a bohaterkami Seksu w wielkim mieście można było odczytać już z samych tytułów seriali. Rwanie obfitowało w niestosowne sceny, z których większość miała związek z dziwacznymi relacjami damsko-męskimi i upijaniem się do nieprzytomności (w jednym z odcinków Karen po pijaku uprawiała nawet seks z bezdomnym).

Jednak to nie obrazoburcze przygody erotyczne bohaterek zapewniły serialowi Sharon Hogan miejsce w naszym zestawieniu. Nie były to nawet żarty z Hitlera ani bardzo wyraźne ujęcia szorującego tyłek Cavana Clerkina. Najbardziej kontrowersyjnym z epizodów Rwania był bezdyskusyjnie odcinek trzeci drugiego sezonu, w którym Karen znalazła w mieszkaniu bezpańskiego kota. Kiedy dowiedziała się, że zwierzak jest chory na raka, postanowiła skrócić jego cierpienia. Żałowała jednak pieniędzy na eutanazję, namówiła więc Louise, by… zabiła go cegłą w ogródku. Choć z dzisiejszej perspektywy wydaje się to nieprawdopodobne, scena mordowania kota naprawdę znalazła się w tym serialu i naprawdę miała charakter humorystyczny.

Przygotowując powyższe TOP 10 kontrowersyjnych odcinków sitcomów, celowo pominęłam wszystkie seriale animowane dla dorosłych, takie jak Family Guy, Simpsonowie, South Park, Beavis i Butt-head czy BoJack Horseman, ponieważ mam wrażenie, że ich szokujące treści to temat na osobny artykuł. Dajcie znać w komentarzach, jakie odcinki popularnych aktorskich seriali komediowych wy uważacie za najbardziej kontrowersyjne.