Kino w przebraniu. FILMY KOSTIUMOWE, które warto zobaczyć

Film kostiumowy to pojęcie bardzo pojemne obejmujące filmy historyczne, biograficzne, literackie adaptacje i wąski nurt tzw. „kina dziedzictwa” (z angielskiego „heritage films”) obejmujący pełne nostalgii za historią brytyjskie i francuskie produkcje z lat 80. i 90. Filmy kostiumowe to także dramaty, obyczajówki i romanse, charakteryzujące się niezwykłą dbałością o szczegóły, wypełnione wiernymi epoce kostiumami i przepięknymi scenografiami. To jednak przede wszystkim bardzo szczególny rodzaj filmu, bo dający widzom szansę na podwójną ucieczkę od rzeczywistości – nie dość, że pozwalają zanurzyć się w losy bohaterów oglądanych na ekranie, to w dodatku przenoszą w zupełnie nieznane, zamierzchłe czasy.

Advertisement

Jeśli chcecie chociaż przez chwilę poczuć się, jakbyście żyli na XVIII-wiecznym królewskim dworze lub w angielskiej rezydencji z początku XX wieku, warto zwrócić uwagę na te osiem filmów.

Barry Lyndon (1975), reż. Stanley Kubrick

Po Mechanicznej pomarańczy Kubrick miał w planach film biograficzny o Napoleonie, nie udało mu się jednak pozyskaći funduszy na produkcję, skończyło się więc na adaptacji XIX-wiecznej powieści Williama Makepeace’a Thackeraya The Luck of Barry Lyndon, w której młody Redmond Barry (Ryan O’Neal) próbuje awansować społecznie w surowej arystokratycznej hierarchii.

Satyryczny, pełen ironii film Kubricka to arcydzieło pod względem wizualnym. Reżyser zdecydował się używać na planie tylko i wyłącznie naturalnego oświetlenia, we wnętrzach korzystając ze światła świec, w efekcie tworząc naturalistyczne, malarskie sceny. Do wrażenia malarskości przyczynia się kompozycja kadru i sposób kadrowania. Barry Lyndon wygląda jak film złożony z obrazów – Kubrick inspirował się XVIII-wiecznym malarstwem angielskim Thomasa Gainsborougha i Williama Hogartha.

Niebezpieczne związki (1988), reż. Stephen Frears

Ta filmowa adaptacja XVIII-wiecznej powieści Pierre’a Choderlosa de Laclos o tym samym tytule podarowała miłośnikom kinematografii jeden z najbardziej charyzmatycznych i ognistych duetów w historii kina: Glenn Close w roli Markizy Isabelle de Merteuil i Johna Malkovicha w roli Wicehrabiego Sébastiena de Valmonta. Chemia pomiędzy aktorami elektryzuje ekran za każdym razem, kiedy Isabelle i Sébastien knują swoje niecne plany. Markiza nakłania wicehrabiego do uwiedzenia pięknej, cnotliwej Madame Marie de Tourvel (Michelle Pfeiffer), z którą jej były ukochany planuje wziąć ślub.

Nagrodą za wykonanie zadania jest wspólnie spędzona noc… Do przebiegłych manipulacji, wszechobecnego erotyzmu i błyskotliwych dialogów dołącza rewelacyjne aktorstwo – scenę, w której Glenn Close zmywa makijaż przed lustrem, ciężko wymazać z pamięci.

Księżna (2008), reż. Saul Dibb

Aranżowane, nieudane małżeństwo i obojętność nieczułego męża (Ralph Fiennes) skazują Georgianę (Keira Knightley) na trudne, pełne samotności życie w świecie, który nie dawał kobietom wielu opcji wyboru. Film jest oparty na wydarzeniach z życia prawdziwej postaci, brytyjskiej arystokratki Georgiany Cavendish, królowej XVIII-wiecznych angielskich salonów. Księżna to film o ogromnym przywiązaniu do detalu, z piękną scenografią i oszałamiającymi kostiumami, które zmieniają się z upływem lat, podobnie jak ta, która je nosi.

Film zagląda w głąb tytułowej księżnej i za pomocą licznych zbliżeń na twarz grającej ją Keiry Knightley opowiada o samotności, odrzuceniu i poczuciu niesprawiedliwości, któremu nie da się zaradzić. Jednocześnie kreśli poruszający portret kobiety odważnej i inteligentnej, której poglądy wyprzedzały swoje czasy.

Pokój z widokiem (1985), reż. James Ivory

Ta brytyjska produkcja to modelowy przykład „heritage film” – filmu z nurtu „kina dziedzictwa”, która wyszła spod ręki duetu Ivory-Merchant. Reżyser James Ivory i producent Ismail Merchant, wraz ze scenarzystką Ruth Prawer Jhabvalą, tworzyli dramaty osadzone na początku XX wieku, zazwyczaj w epoce edwardiańskiej, charakteryzujące się wysmakowanymi planami zdjęciowym i kostiumami, opowiadającymi o dobrze urodzonych, dystyngowanych Brytyjczykach rozczarowanych życiem i uwikłanych w sytuacje, z których ciężko się wyplątać. Trio stworzyło razem wiele znanych dramatów kostiumowych: Maurycy (1987), Powrót do Howards End (1992) czy Okruchy dnia (1993).

W Pokoju z widokiem młodziutka Helena Bonham Carter o twarzy dziecka, która jako Lucy podróżuje do Włoch w towarzystwie kuzynki. W urokliwej Florencji Lucy zakochuje się w George’u, nie wszystko jednak idzie po jej myśli.

Maria Antonina (2006), reż. Sofia Coppola

Film Sofii Coppoli z pewnością należy do najbardziej przełamujących schematy gatunkowe dramatów kostiumowych. Punkowe utwory z lat 80. naprzemiennie rozbrzmiewają z barokową muzyką klasyczną w pełnych przepychu i złota salach Wersalu. Pośród XVIII-wiecznych, jedwabnych i atłasowych sukien, haftowanych żakietów i ozdabianych klamerką pantofelków znalazło się również miejsce dla liliowych conversów.

Chociaż film Coppoli został wygwizdany na premierze w Cannes, jest to przepiękna wizualnie i bardzo impresjonistyczna historia najsłynniejszej królowej w historii i kulturowej ikony – Marii Antoniny (Kirsten Dunst).

Osadzony w XVIII wieku film to na wskroś nowoczesna (o czym przypominają nam punkowe utwory i rekwizyty ze współczesności) opowieść o młodziutkiej nastolatce pragnącej jedynie zabawy i beztroski, dla której świat miał inne plany. Coppola dokonuje rewizji francuskiej historii, patrząc przychylnym i współczującym okiem na Marię Antoninę, w głębi serca dobrą, choć lekkomyślną, zwyczajną dziewczynę, która została królową w złym miejscu i złym czasie.

Tess (1979), reż. Roman Polański

To bardzo udany film Romana Polańskiego, który zupełnie niesłusznie wydaje się ginąć w gąszczu jego innych osiągnięć – trylogii apartamentowej, Chinatown czy chociażby bardziej współczesnego Pianisty. Tess to adaptacja XIX-wiecznej angielskiej powieści Thomasa Hardy’ego pt.

 Tessa d’Urberville, która w momencie ukazania się na rynku wydawniczym wywołała ogromne kontrowersje ze względu na swoją śmiałość obyczajową i krytykę seksualnej hipokryzji tamtych czasów. Jeśli oglądaliście film Tarantino Pewnego razu… w Hollywood, to właśnie tę książkę Sharon Tate kupuje mężowi w antykwariacie. W filmie Polańskiego urzekają przede wszystkim pełne subtelności krajobrazy angielskiej wsi i poruszające losy głównej bohaterki granej przez prześliczną Nastassję Kinski.  

Duma i uprzedzenie (2005), reż. Joe Wright

To najlepsza z kilkunastu filmowych adaptacji słynnej powieści Jane Austen i chociaż ciężko zapomnieć uroczego Colina Firtha w roli pana Darcy’ego z miniserialu z 1995 roku, Matthew Macfadyen jest świetny jako czuły i szlachetny ukochany błyskotliwej Elizabeth Bennet (Keira Knightley). Chociaż to przede wszystkim romans, ta wersja Dumy i uprzedzenia ma w sobie najwięcej świeżości. Zachwycają piękne wschody słońca, dialogi i pełne autentyzmu emocje między głównymi bohaterami.

Piknik pod Wiszącą Skałą (1975), reż. Peter Weir

W dniu świętego Walentego w 1900 roku uczennice pewnego elitarnego australijskiego liceum wybierają się na wycieczkę, której celem jest Wisząca Skała. Pogodny, upalny dzień wydaje się idealny na piknik i nic nie zwiastuje tego, że podczas wycieczki zaginą trzy uczennice i nauczycielka, które postanawiają wspiąć się na skałę. Film Petera Weira to jedno z najciekawszych osiągnięć australijskiego kina, film na wskroś zagadkowy, enigmatyczny, hipnotyzujący i oniryczny, thriller zadający pytania filozoficzne i nie dający widzowi łatwych odpowiedzi.

Nastrój tajemniczości wzmaga buchający z ekranu gorąc upalnego australijskiego lata, wąskie korytarze i zakamarki tytułowej skały oraz śnieżnobiałe stroje dziewcząt zbliżające je bardziej do sennych omamów niż ludzi z krwi i kości.

A wy, jakie filmy kostiumowe dodalibyście do tej listy?