Zestawienie
Jesteś fanem MENTALISTY? Te 10 świetnych seriali jest dla Ciebie
Błyskotliwy obserwator, partner z charakterem i zagadka co tydzień: dziesięć telewizyjnych serii dla fanów serialu Mentalista.
Policyjni fachowcy zbierają dowody, przesłuchują podejrzanych i pilnują procedur, a potem przychodzi ktoś z zewnątrz i zauważa to, co wszystkim umknęło. W serialu Mentalista cała przyjemność śledztwa bierze się z przewagi człowieka, który potrafi przejrzeć rozmówcę, sprowokować go albo przekonać do własnej wersji wydarzeń. Podobnych emocji dostarczają kryminały, w których błyskotliwy obserwator potrzebuje partnera tak samo jak kolejnej zagadki – kogoś, kto wytrzyma jego popisy, sprawdzi intuicję i przypomni, że podejrzany wcale nie musi od razu przyznać mu racji.
Poker Face (2023)
Charlie Cale rozpoznaje kłamstwa z łatwością, która potrafi wpędzić ją w poważne kłopoty. Po śmierci przyjaciółki i konflikcie z ludźmi związanymi z kasynem rusza w drogę, ale gdziekolwiek się zatrzyma, znów trafia na zbrodnię i ludzi, którzy mają coś do ukrycia. Słyszy fałsz tam, gdzie inni przyjmują wygodne wyjaśnienie, więc zaczyna węszyć na własną rękę, a droga zamienia się w serię spotkań z kolejnymi podejrzanymi. Sama wiedza, że rozmówca kłamie, nie wystarcza jednak, by odtworzyć, co zrobił, ani by udowodnić mu winę.

Znajomość sprawcy wcale nie odbiera zagadce przyjemności i Rian Johnson wykorzystuje to w Poker Face z ogromnym wyczuciem. Widz zna mordercę od początku i patrzy, jak bohaterka podważa jego opowieść, krok po kroku zbliżając się do rozwiązania. Natasha Lyonne gra ten upór swobodnie i z humorem, więc nadzwyczajny talent nie przytłacza postaci. Największą frajdę daje patrzenie, jak sprawca broni swojej wersji wydarzeń przed kobietą, której zwyczajnie nie da się okłamać.
Świry (Psych, 2006)
Shawn Spencer rozwiązuje sprawę tak trafnie, że zamiast podziękowania ściąga na siebie podejrzenia policji. Tłumaczy więc swoją wiedzę zdolnościami medium, choć w rzeczywistości ma po prostu niezwykle bystre oko, i odtąd razem z przyjacielem Gusem bierze się za kolejne sprawy. Szuka sprawców i jednocześnie podtrzymuje przedstawienie, dzięki któremu w ogóle dopuszczono go do pracy. Każde celne spostrzeżenie trzeba odpowiednio opakować, bo prawdziwe źródło jego sukcesów jest dużo mniej nadprzyrodzone, niż sądzą policjanci.

Udawane jasnowidztwo zamienia dochodzenie w komediowy występ, ale Świry wygrywają przede wszystkim przyjaźnią dwóch bohaterów. Shawn popisuje się pomysłowością, a Gus bierze udział w całym zamieszaniu jako pełnoprawny partner, a nie publiczność dla domniemanego medium. Rozmowy obu kumpli bawią w serialu Steve’a Franksa tak samo jak kolejne mistyfikacje, bo humor bierze się ze wspólnego rytmu duetu. Nawet kiedy trzeba brnąć w absurdalną historię o jasnowidzeniu, ogląda się dwóch ludzi, którzy znają się na wylot.
Sherlock (2010)
John Watson, lekarz i weteran, poznaje we współczesnym Londynie detektywa, który z pozornie nieistotnych szczegółów wyciąga zdumiewająco daleko idące wnioski. Sherlock Holmes pomaga rozwiązywać zagadkowe sprawy i chętnie sięga przy tym po współczesną technologię. Watson trafia do świata człowieka, dla którego przyglądanie się innym jest niemal odruchem, i próbuje nadążyć za jego rozumowaniem. Zagadki znane z prozy Conan Doyle’a przenoszą się tak do rzeczywistości, w której detektyw ma nowe narzędzia, ale wciąż potrzebuje uważnego towarzysza.

Błyskawiczne dedukcje ogląda się tu jak popis wirtuoza, ale Sherlock nie byłby równie zajmujący bez partnera, przed którym można ten popis urządzić. Benedict Cumberbatch i Martin Freeman świetnie grają różnicą między niezwykłym umysłem detektywa a perspektywą jego przyjaciela. Współczesny Londyn i technologia przyspieszają proces dedukcji, a tempo rozmów Holmesa i Watsona nadaje serialowi rytm. Steven Moffat i Mark Gatiss zachowali przy tym rozpoznawalne charaktery bohaterów, więc klasyczna para nic nie straciła na przeprowadzce do współczesności.
Elementary (2012)
Sherlock Holmes po leczeniu z uzależnienia trafia do Nowego Jorku i pomaga miejscowej policji w rozwiązywaniu spraw. Joan Watson początkowo czuwa nad jego trzeźwością, z czasem jednak zostaje jego partnerką w dochodzeniach. Znajomość zaczyna się więc od sytuacji, w której genialny obserwator sam potrzebuje czyjejś uwagi i pomocy. Zawodowa współpraca rozwija się obok osobistej relacji, a kolejne sprawy pozwalają obojgu odkrywać, co potrafi druga osoba, a nie tylko wyciągać na światło dzienne cudze sekrety.

Wzajemny szacunek okazuje się tu równie atrakcyjny jak ekscentryczność geniusza. Partnerstwo w Elementary obywa się bez romansu, bo bliskość rodzi się ze wspólnej pracy i zaufania zdobywanego krok po kroku. Watson nie służy wyłącznie podziwianiu kolejnych olśnień Holmesa, a on sam musi w końcu przyznać, ile ta kobieta znaczy w jego życiu. W serialu Roberta Doherty’ego ta relacja dojrzewa powoli. Przyjaźń bohaterów przekonuje tak samo w sprawach prywatnych jak przy wspólnej pracy dla policji.
Detektyw Monk (Monk, 2002)
Adrian Monk po zabójstwie żony zmaga się z nasilonymi zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi i fobiami, które utrudniają mu codzienne życie. Jako były policjant pomaga dawnym kolegom, a w sprawach przydaje się jego niezwykła zdolność dostrzegania szczegółów. Powrót do pracy nie uwalnia go jednak od osobistego cierpienia: obok cudzych zbrodni wciąż ma przed oczami własną stratę. Potrafi zauważyć w sprawie to, co umyka innym, a zarazem potrzebuje wsparcia w sytuacjach, które dla otoczenia są zupełnie zwyczajne.

Tony Shalhoub mieści w jednej roli komizm i żałobę, a bohatera nie sprowadza do kolekcji dziwactw. Detektyw Monk jest więc kryminalną łamigłówką i zarazem opowieścią o człowieku, któremu trudno odzyskać poczucie bezpieczeństwa. Andy Breckman, twórca serialu, nie pozwala, by zabawne sytuacje przesłoniły kruchość detektywa, a talent bohatera nie znosi codziennych trudności. Można podziwiać precyzję, z jaką Monk wyłapuje szczegóły, i jednocześnie martwić się o niego – Shalhoub sprawia, że te dwa odczucia nie wchodzą sobie w drogę.
Białe kołnierzyki (White Collar, 2009)
Neal Caffrey, fałszerz i oszust, znów wpada w ręce stróżów prawa i zawiera układ, dzięki któremu może wykorzystać swoje umiejętności po drugiej stronie barykady. Zaczyna pomagać agentowi FBI Peterowi Burke’owi w łapaniu innych przestępców, choć nowy partner ma wszelkie powody, by mieć się na baczności. Burke musi przecież korzystać z wiedzy człowieka, który zawodowo wprowadzał innych w błąd. Przy każdej sprawie pytanie o cudzy przekręt idzie więc w parze z pytaniem, na ile można ufać własnemu doradcy.

Urok oszusta jest tu pełnoprawnym narzędziem w pracy agenta, a nie wyłącznie ozdobnikiem. W Białych kołnierzykach sympatia między partnerami ciągle ściera się z nieufnością, więc ich rozmowy iskrzą także wtedy, gdy sprawa schodzi na dalszy plan. Błyskotliwe dialogi i swoboda Caffreya dodają kolejnym zagadkom lekkości, a Jeff Eastin zrobił z nich sposób na pokazanie więzi ludzi stojących po przeciwnych stronach prawa. Elegancki blef smakuje tym lepiej, że agent też musi ciągle oceniać, czy człowiek, z którym pracuje, mówi prawdę.
Castle (2009)
Richard Castle pisze kryminały, ale kiedy zabójca zaczyna odtwarzać zbrodnie z jego książek, musi skonfrontować wyobraźnię z prawdziwym śledztwem. Pisarz pomaga pani detektyw Kate Beckett, a znajomość literackiej fikcji może się tym razem przydać przy schwytaniu rzeczywistego sprawcy. Z pierwszego spotkania policjantki z autorem wyrasta dłuższa współpraca, w której Castle zdaje się na swoją intuicję co do ludzkich motywacji. Szuka historii stojącej za przestępstwem, ale swoje pomysły musi zderzać z ustaleniami partnerki.

Lekkość Nathana Filliona sprawia, że pisarskie pomysły bohatera mają w sobie zaraźliwą radość wymyślania nowej opowieści. Słowne potyczki w Castle są równie ważne jak szukanie sprawcy, a humor bierze się ze sposobu, w jaki para prowadzi dochodzenie. Andrew W. Marlowe skleił policyjną zagadkę z urokiem komedii romantycznej i nie oddzielił flirtu od zawodowych sporów. Wystarczy przysłuchiwać się tym rozmowom: on dopowiada możliwy ciąg dalszy, ona sprowadza go do realiów sprawy, a oboje mają świetne komediowe wyczucie.
Wzór (Numb3rs, 2005)
Don Eppes jest agentem FBI i angażuje do pomocy młodszego brata, Charliego, którego specjalnością jest matematyka. W pierwszej sprawie Charlie sięga po profilowanie geograficzne i rachunek prawdopodobieństwa, a jego model pomaga zawęzić obszar poszukiwań sprawcy. Policyjna robota łączy się tu z obliczeniami człowieka spoza służby, który szuka zależności, jakich agenci swoimi zwykłymi metodami nie dostrzegają. Zawodowe spotkanie ma przy tym rodzinny charakter, bo matematyk wspiera w śledztwach własnego brata.

Matematykę da się pokazać jako intelektualną przygodę i Wzór czerpie z tego pomysłu mnóstwo energii. W serialu Nicolasa Falacciego i Cheryl Heuton konsultant szuka prawidłowości w danych, a nie tylko próbuje odgadnąć intencje kolejnych rozmówców. Braterska więź dodaje tej współpracy osobistego tonu: za dyskusją o metodzie kryje się porozumienie dwóch ludzi o odmiennych zawodowych doświadczeniach. Kto lubi patrzeć na specjalistę przy pracy, najlepiej będzie się bawił w chwilach, w których abstrakcyjna kalkulacja zamienia się w konkretny trop.
Kości (Bones, 2005)
Temperance Brennan jest antropolożką sądową i bada ludzkie szczątki w sprawach, w których szczególnie trudno ustalić, kim była ofiara. Współpracuje z agentem FBI Seeleyem Boothem, a jej laboratoryjna wiedza staje się częścią jego dochodzeń. Nie zaczyna od rozmowy z podejrzanym, tylko od tego, co zostało z ofiary – szczątki wymagające specjalistycznych badań mówią jej o zbrodni najwięcej. Booth wnosi do tej współpracy inne podejście do ludzi i policyjne doświadczenie.

Zderzenie dwóch sposobów myślenia daje tu humor i zarazem powód, by przywiązać się do tej pary. Na tym konflikcie Hart Hanson oparł serial Kości, ale równie dużo przyjemności daje patrzenie na cały zespół i relacje, które rodzą się między postaciami. Fachowa wiedza bohaterki ma konkretne zastosowanie, a zawodowe spory pokazują charaktery i nie zatrzymują przy tym akcji. Każda kolejna zagadka to także powrót do dobrze znanego grona, którego docinki bawią tak samo jak odkrycia w laboratorium.
Lucyfer (Lucifer, 2016)
Znudzony rządzeniem piekłem Lucyfer przenosi się do Los Angeles i prowadzi tam klub, a po pewnym zabójstwie zaczyna współpracować z detektyw Chloe Decker. Ma nadnaturalną zdolność wydobywania z ludzi ukrytych pragnień, więc dociera do tego, czego nie powiedzieliby zwykłemu policjantowi. Pytanie, czego człowiek naprawdę chce, staje się dla niego sposobem na zbadanie motywacji podejrzanych. Chloe ma zatem u boku konsultanta, który do policyjnej pracy wnosi doświadczenie z zupełnie innej branży.

Bezceremonialna charyzma Toma Ellisa zamienia śledztwo w komediowe starcie temperamentów. Tytułowy Lucyfer odsłania cudze pragnienia z pewnością siebie kogoś, kto od dawna zna ludzkie słabości, a przyziemna policyjna robota zabawnie kłóci się z jego pochodzeniem. Tom Kapinos zbudował na tym rozdźwięku rozrywkową wariację na temat kryminału, w której osobowość konsultanta liczy się tak samo jak jego moc. Miłośnicy uwodzicielskich łobuzów dostają bohatera, którego trudno nie lubić nawet przy najbardziej bezczelnych popisach.

