10 seriali SCI-FI, które NIEMAL stały się nowymi ZAGUBIONYMI

Po Zagubionych trudno patrzeć na odizolowaną społeczność albo podejrzaną instytucję i nie szukać odruchowo drugiego dna. Seriale sci-fi dobrze nadają się do takiej gry, bo bohaterowie próbują zrozumieć reguły swojego otoczenia, a widz sprawdza, czy jakiś drobny szczegół nie podważa wszystkiego, co dotąd zobaczył. Wielką tajemnicę da się jednak opowiedzieć na wiele sposobów – jako śledztwo na pograniczu nauki, dramat po niewytłumaczalnej katastrofie albo historię ludzi, którzy zaczynają podejrzewać, że ktoś urządził im życie według starannie ukrytego planu.

Fringe: Na granicy światów (Fringe, 2008)

Agentka FBI Olivia Dunham bada niezwykłe zdarzenia, przy których zwykłe policyjne wyjaśnienia przestają wystarczać, dlatego współpracuje z naukowcem Walterem Bishopem i jego synem Peterem. Sprawy, które razem badają, leżą na pograniczu znanej nauki, a w laboratorium pomaga im agentka Astrid Farnsworth. Wspólna praca z czasem wikła Olivię i obu Bishopów w coraz większą tajemnicę, która dotyczy także ich samych, więc zawodowych obowiązków nie da się długo oddzielać od prywatnego życia.

Serial stopniowo zamienia osobne dochodzenia w rozbudowaną mitologię, a Anna Torv i Joshua Jackson niosą ją na relacjach swoich postaci. Nawet kiedy ta mitologia się rozrasta, J.J. Abrams, Alex Kurtzman i Roberto Orci najwięcej uwagi poświęcają głównej trójce, a pomysłowe zagadki idą w parze z uważnym rozwojem bohaterów. Każde odkrycie odbija się więc na relacjach między nimi i losy postaci śledzi się z równie dużym zaangażowaniem jak same dochodzenia.

Pozostawieni (The Leftovers, 2014)

Trzy lata po nagłym zniknięciu dwóch procent ludzkości mieszkańcy Mapleton próbują prowadzić zwyczajne życie, choć nie wiedzą, co właściwie spotkało ich bliskich. Wśród nich jest szef policji Kevin Garvey, który mierzy się ze skutkami katastrofy dotykającej całą społeczność i poszczególne rodziny, a obok niego Nora Durst i Laurie Garvey. Wspólne doświadczenie nie oznacza jednak zgody co do tego, jak żyć po stracie – każdy wraca do codziennych obowiązków z własnym bólem i potrzebą znalezienia odpowiedzi.

Damon Lindelof i Tom Perrotta uważnie przyjrzeli się ludziom, którzy stracili pewność, na której wcześniej opierali życie. Lindelof podkreślał, że interesowały go skutki niewyjaśnionego zdarzenia i dalsze losy ocalałych. Wielkiej tajemnicy towarzyszy tu znakomity dramat o wierze i stracie, a aktorzy pokazują rozpacz, nie sprowadzając postaci do jej ilustracji. Bohaterowie zbliżają się do siebie, po czym oddalają, gdy okazuje się, że tę samą katastrofę przeżyli zupełnie inaczej i potrzebują innego pocieszenia.

Colony (2016)

Will i Katie Bowman żyją w Los Angeles okupowanym przez obcych i przede wszystkim chcą odzyskać syna, który został odcięty od rodziny. Kiedy Will dostaje propozycję współpracy z władzami okupacyjnymi, musi rozważyć, jak daleko może się posunąć, żeby pomóc najbliższym i nie porzucić własnych zasad. Pytania o zamiary najeźdźców są dla małżeństwa częścią codziennej walki o rodzinę, a decyzja, która daje nadzieję na odzyskanie dziecka, może zarazem oznaczać uwikłanie w porządek narzucony całemu miastu przez nieznanego przeciwnika.

Josh Holloway i Sarah Wayne Callies jako Bowmanowie sprawiają, że okupację ogląda się przez codzienne wybory jednej rodziny. Carlton Cuse i Ryan J. Condal przenoszą zagadkę obcej obecności na grunt dramatu o kolaboracji i oporze, w którym moralne dylematy nie kończą się na prostym wskazaniu bohaterów i zdrajców. Skoro Bowmanowie walczą o syna, łatwo pojąć pokusę współpracy, nawet jeśli trudno ją zaakceptować. Serial dobrze to wykorzystuje i polityczna intryga wciąga równie mocno jak pytanie, czego właściwie chcą od ludzi okupanci.

Westworld (2016)

W futurystycznym parku rozrywki goście przeżywają przygody stylizowane na opowieści z Dzikiego Zachodu, a partnerują im androidy odgrywające przydzielone role. Wśród sztucznych mieszkańców są Dolores i Maeve, których niepokojące zachowanie każe przyjrzeć się temu, co naprawdę dzieje się za kulisami przygotowanych atrakcji. Im dłużej trwa ta zabawa, tym trudniej uznać androidy za zwykłe urządzenia, a pytania o świadomość zaczynają dotyczyć także tego, kto ma prawo decydować o cudzym doświadczeniu.

Pierwszy sezon zachęca do sprawdzania, czy przyjęte wyjaśnienia pasują do wszystkich szczegółów, i już w czasie premiery obrósł internetowymi teoriami oraz dziesiątkami podcastów. W serialu Jonathana Nolana i Lisy Joy ta zabawa łączy się z pytaniami o świadomość i kontrolę, a Evan Rachel Wood jako Dolores i Thandiwe Newton jako Maeve nadają androidom dość ludzkich cech, by przy szukaniu wskazówek nie zginął niepokój o los postaci, które goście traktują jak zabawki.

The OA (2016)

Prairie wraca po siedmiu latach nieobecności, ale jej powrót przynosi bliskim więcej pytań niż odpowiedzi: wcześniej była niewidoma, teraz odzyskała wzrok i nazywa siebie OA. Jej opowieść o tym, czego doświadczyła, prowadzi ku badaniom nad przeżyciami bliskimi śmierci i zdarzeniom, których nie da się łatwo pogodzić z codziennym rozumieniem rzeczywistości. Relacja bohaterki wymyka się prostemu podziałowi na naukowe wyjaśnienie i metafizyczną wiarę, choć zaczyna się od bardzo konkretnej zagadki – kobiety, która zaginęła i po latach wróciła do domu.

Brit Marling i Zal Batmanglij traktują najbardziej niezwykłe pomysły z pełną powagą. Bohaterka dostaje czas, żeby opowiedzieć o własnym doświadczeniu, a widz słucha jej z ciekawością, ale i z oporem. Śledząc zagadkę, trzeba więc też zdecydować, ile zaufania można dać Prairie, skoro jej relacja wykracza poza znajome doświadczenia. Twórcy bez skrępowania łączą badania z metafizyką i nie łagodzą dziwności tej historii żartem ani porozumiewawczym mrugnięciem.

Dark (2017)

W Winden znikają dzieci, a poszukiwania odsłaniają powiązania między czterema rodzinami, których losy splatają się mocniej, niż początkowo można przypuszczać. Wśród uwikłanych w zagadkę jest nastoletni Jonas Kahnwald, który próbuje odnaleźć się w historii wykraczającej poza wydarzenia z życia jego najbliższych. Dochodzenie stopniowo obejmuje kolejne pokolenia i różne czasy, więc czyjaś przeszłość przestaje tylko tłumaczyć charakter tej osoby, a staje się częścią odpowiedzi na pytanie, co dzieje się w miasteczku.

Rodzinne i czasowe powiązania są rozpisane tak precyzyjnie, że każde kolejne odkrycie naprawdę zmienia sposób, w jaki odczytuje się wcześniejsze wydarzenia. Zagadka, którą wymyślili Baran bo Odar i Jantje Friese, wymaga skupienia, ale wynagradza je przyjemnością rozpoznawania zależności między pozornie odległymi fragmentami historii. Ponura atmosfera Winden dobrze pasuje do losów ludzi uwikłanych w sprawy swoich rodzin, a finał mocno domyka tę konstrukcję.

Devs (2020)

Programistka Lily Chan bada rzekome samobójstwo swojego chłopaka, który przed śmiercią przeszedł do tajnego działu firmy Amaya. Ustalając okoliczności jego śmierci, trafia na badania, których znaczenie wykracza poza zwykłą korporacyjną tajemnicę i dotyka pytań o determinizm oraz fizykę kwantową. Szuka odpowiedzi na bardzo osobiste pytanie, ale musi się zmierzyć z możliwością, że ludzkie działania podlegają regułom znacznie trudniejszym do przyjęcia niż te, które obowiązują w miejscu jej codziennej pracy.

Alex Garland nie spieszy się z ujawnianiem sekretów Amayi, za to od początku przykuwa uwagę starannie skomponowanymi obrazami. Naukowe koncepcje tego technothrillera, zrealizowanego jako miniserial, dotyczą człowieka, który szuka prawdy o śmierci bliskiej osoby, więc dyskusja o wolnej woli nie odrywa się od osobistego śledztwa. Garland filmuje je w chłodnych, powolnych scenach, w których bohaterka coraz wyraźniej trafia na coś większego od firmowego spisku.

Rozdzielenie (Severance, 2022)

Pracownicy Lumon Industries poddają się zabiegowi, który oddziela wspomnienia zawodowe od prywatnych, dlatego w biurze nie pamiętają życia poza nim, a po wyjściu nie wiedzą, co robili w pracy. Mark zaczyna kwestionować ten porządek, kiedy poza firmą spotyka dawnego kolegę, i sprawdza, na co właściwie się zgodził. Z pozoru praktyczny sposób na oddzielenie obowiązków od odpoczynku sprawia, że człowiek musi ufać własnym decyzjom, choć przez część dnia nie ma dostępu do doświadczeń osoby, która je podjęła.

Biurowa codzienność jest tu równie niepokojąca jak ukryte zamiary firmy, bo zwykłe podporządkowanie pracownika przełożonym przybiera dosłowną i upiorną postać. Pomysł Dana Ericksona działa jako satyra korporacyjna i zagadka dotycząca tożsamości, a w absurdalny porządek Lumon łatwo uwierzyć dzięki dopracowanej oprawie i aktorom, z Adamem Scottem jako Markiem i Britt Lower jako Helly na czele. Sekrety firmy wciągają tym mocniej, że stawką jest dostęp bohaterów do własnego życia.

1899 (2022)

Parowiec Kerberos przewozi emigrantów, którzy trafiają na zaginiony wcześniej statek Prometheus i muszą zmierzyć się z zagadką jego losu. Pasażerowie pochodzą z różnych krajów i mówią różnymi językami, co utrudnia im porozumienie w obliczu wspólnego zagrożenia. Spotkanie dwóch jednostek przerywa zwykły rejs i każe podróżnym zastanawiać się, co wydarzyło się na drugim pokładzie, a ludzie, których dotąd łączył głównie kierunek wyprawy, muszą teraz polegać na nieznajomych, choć nie zawsze potrafią odczytać ich intencje.

Morską izolację dobrze czuć dzięki dopracowanej scenografii, a pasażerowie mówiący własnymi językami nie tracą odrębności nawet wobec wspólnego niebezpieczeństwa. Jantje Friese i Baran bo Odar wykorzystali spotkanie statków do historii o obcych sobie ludziach skazanych na bliskość. Widz może tropić sekrety obu jednostek, ale równie zajmujące jest śledzenie prób współpracy między podróżnymi. Twórcy celnie wykorzystują barierę językową: nawet zwykła wymiana informacji wymaga tutaj wysiłku, uważności i zaufania do drugiego człowieka.

Stamtąd (FROM, 2022)

Przybysze trafiają do miasteczka, którego nie potrafią opuścić, a szukanie drogi wyjazdowej szybko okazuje się tylko częścią problemu. Nocą z lasu wychodzą groźne istoty, więc ludzie muszą przede wszystkim znaleźć schronienie i przetrwać do rana. Wśród uwięzionych są Boyd Stevens, Tabitha Matthews i Kenny Liu, a życie całej społeczności podporządkowane jest rytmowi dnia i nocy – w dzień szukają wyjścia z pułapki, choć nikt nie wie, dlaczego w ogóle tu trafił.

Groza ma tu bardzo konkretny wymiar: bohaterowie potrzebują bezpiecznego schronienia, zanim zdążą ułożyć teorię, która wyjaśniłaby ich położenie. Horror Johna Griffina zbudowany jest wokół wielkiej tajemnicy, a przy serialu pracowali także związani z Zagubionymi reżyser i producent Jack Bender oraz showrunner Jeff Pinkner. Harold Perrineau, obecny w obu produkcjach, przekonująco pokazuje ludzki koszt życia w pułapce. Nawet podczas szukania kolejnych wskazówek trudno przestać nasłuchiwać, co dzieje się po zmroku.