Ta seria z gatunku MYSTERY BOX jest dokładnie tym, czym powinno było być LOST

Są seriale, które budują tajemnicę po to, by ją rozwiązać, i takie, które zaczynają żyć z samego zadawania pytań. From, czyli Stamtąd należy do tej pierwszej grupy – przynajmniej takie były założenia jego twórców. Horror science fiction z 2022 roku właśnie zakończył czwarty sezon, a jego historia zmierza do finału.

Stamtąd zadebiutowało 20 lutego 2022 roku na kanale Epix, który później został przemianowany na MGM+. Twórcą serialu jest John Griffin, a producentami wykonawczymi są m.in. Jeff Pinkner i Jack Bender, związani wcześniej z Lost. W główną rolę Boyda Stevensa, szeryfa uwięzionego w tajemniczym mieście, wciela się Harold Perrineau (również znany z Lost i serialu Constantine). Serial ma obecnie cztery sezony i 40 odcinków. Czwarty sezon miał premierę 19 kwietnia 2026 roku i zakończył się w czerwcu. W Polsce w całości dostępny jest np. na HBO Max.

Miasto, z którego nie można wyjechać

Punkt wyjścia jest prosty i bardzo skuteczny. Podróżujący trafiają na drogę z przewróconym drzewem, a kiedy próbują znaleźć objazd, ostatecznie docierają do miasteczka, z którego nie można już wyjechać. Każda droga prowadzi z powrotem do tego samego miejsca. W dzień mieszkańcy próbują organizować sobie normalne życie, po zmroku muszą jednak zamykać się w chronionych talizmanami budynkach, ponieważ z lasu wychodzą demoniczne stworzenia, które potrafią wyglądać jak zwyczajni ludzie. Ich cel jest jednoznaczny. Nie wiadomo kto stworzył talizmany, samo miasteczko, ani dlaczego właśnie ci ludzie zostali w nim uwięzieni.

Mitologia Stamtąd

Z czasem historia przestaje być wyłącznie opowieścią o przetrwaniu. Pojawiają się sny, wizje, tajemnicze symbole, drzewa pozwalające przemieszczać się w niewytłumaczalny sposób, podziemne tunele i postacie, których status – człowieka, ducha czy czegoś jeszcze innego – pozostaje niejasny. Poszczególne elementy nie funkcjonują jednak jako całkowicie niezależne zagadki. W kolejnych sezonach zaczynają tworzyć większy system, złożoną historię, w której każdy element ma swoje miejsce. Historia wizji, pochodzenie stworzeń, przeszłość miasta i doświadczenia bohaterów okazują się częściami jednej układanki.

Serial oczywiście celowo nie podaje odpowiedzi w kolejności, w której chciałby je poznać widz, jednocześnie twórcy od początku deklarowali, że dokładnie znają drogę prowadzącą do zakończenia, a nic nie dzieje się przypadkowo.

Stamtąd wyciąga lekcje z będów Lost

Porównania z Lost były nieuniknione. W obu serialach grupa ludzi zostaje odcięta od świata, pojawiają się elementy nadnaturalne, a fabuła opiera się na stopniowym odkrywaniu tajemnicy. Różnica jednak są, i to zasadnicze.

Jeff Pinkner, który pracował przy Lost, mówił wprost, że tamten serial dostarczył twórcom Stamtąd lekcji dotyczących zarówno tego, co działało, jak i tego, co można było zrobić inaczej, czytaj: lepiej. Jedną z najważniejszych było tempo udzielania odpowiedzi: odpowiedź powinna prowadzić do kolejnego pytania, ale jednocześnie widz musi mieć poczucie, że historia rzeczywiście posuwa się naprzód.

Pinkner opisywał Stamtąd jako serial, w którym każdy sezon jest osobnym rozdziałem z własnymi pytaniami i odpowiedziami. Jack Bender, reżyser wielu odcinków Lost, potwierdzał dodatkowo, że w przypadku Stamtąd istniała wcześniej szczegółowo opracowana mitologia i określona droga prowadząca do finału.

To właśnie sprawia, że Stamtąd jest mniej rozdęty konstrukcyjnie, bardziej zwarty niż Lost. Ma krótsze, dziesięcioodcinkowe sezony, jedno centralne miejsce akcji i znacznie mniejszą liczbę pobocznych wątków, które z późniejszych sezonach Zagubionych były prawdziwym skaraniem boskim. Zamiast rozbudowywać świat w nieskończoność, serial konsekwentnie wraca do podstawowej zagadki: czym jest miasto i jak można z niego uciec.

Nie oznacza to jednak, że uniknął wszyskich problemów, z którym mierzył się Lost, czy w ogóle seriale z gatunku mystery box. Widzowie czwartego sezonu krytykowali tempo oraz liczbę nowych tajemnic dokładanych przed rozwiązaniem wcześniejszych. Recenzenci również zwracali uwagę, że serial chwilami bardziej komplikuje zagadkę, niż ją rozwija.

Nie zmieniło to jednak faktu, że serial (i dokładnie tak samo czwarty sezon) dostał znakomite 96% pozytywnych recenzji, co odnotowało Rotten Tomatoes. MGM+ zamówiło już piąty sezon jako finałową odsłonę Stamtąd. Produkcja ma ruszyć w Halifax, a premiera została zapowiedziana na 2027 rok. Konkretna data nie została jeszcze ogłoszona.

Nie ma dyskusji, że Stamtąd wyrósł z tradycji Lost, ale nie ma też wątpliwości, że próbuje z sukcesem prowadzić ją w bardziej zwartej i konsekwentnej formie. Ma mniej bohaterów, jedno główne miejsce akcji, mniej rozdmuchane sezony i powoli wyłaniającą się i – według deklaracji twórców – zaplanowaną, drogę do finału. Jednocześnie pozostaje klasycznym mystery boksem: im więcej odpowiedzi dostajemy, tym większa staje się układanka, co po kilku sezonach może frustrować, nawet jeżeli uniknięto większości błędów Lost.

Dlatego piąty sezon będzie więc czymś więcej niż kolejnym etapem horroru – ma być testem całej konstrukcji serialu. I oby nie skończyło się jak w przypadku jego protoplasty.