8 ambitnych seriali HARD SCI-FI, o których warto pamiętać

W serialowym hard sci-fi awaria aparatury bywa groźniejsza od uzbrojonego statku, a kosmiczny śmieć zasługuje na tyle samo uwagi co nowa planeta, zwłaszcza gdy może wywołać serię kolizji na orbicie. Bohaterowie nie dowodzą tu flotami. Badają patogeny i przechodzą selekcję astronautów, a w odizolowanych bazach muszą pogodzić naukową ciekawość z bezpieczeństwem i wymaganiami przełożonych. Telewizja potrafi zrobić z takiej pracy pełnoprawny dramat, w którym procedury mają znaczenie, a każdy błąd ma fizyczne konsekwencje.

A for Andromeda (1961)

Radioastronomowie odbierają z galaktyki Andromedy sygnał zawierający instrukcję budowy komputera. John Fleming i jego współpracownicy rozszyfrowują wiadomość, a potem muszą zdecydować, co zrobić z tą wiedzą: mają w rękach projekt urządzenia od obcej inteligencji, o której wiedzą bardzo niewiele. Kontakt zaczyna się więc od informacji i technicznego zadania. Kolejne kroki badacze podejmują sami, choć nie znają ani zamiarów nadawcy, ani celu, któremu ma służyć zbudowana na Ziemi maszyna.

Inspirowany nauką pomysł sygnału i komputera podsunął astrofizyk Fred Hoyle, a John Elliot rozwinął go w scenariusz. Ludzie dostają wiadomość, którą da się przełożyć na działanie, więc ciekawość badaczy łatwo zrozumieć: mogą sprawdzić, czy ktoś naprawdę przekazał im użyteczną technologię. Nieznany nadawca nie musi nawet pojawić się przed kamerą, skoro naukowcy już wykonują jego polecenia.

Doomwatch (1970)

Rządowy zespół naukowców bada niebezpieczne skutki rozwoju technologii. W pierwszej historii bohaterowie mierzą się z czynnikiem niszczącym plastik: materiał tak powszedni, że łatwo zapomnieć, ile od niego zależy, nagle przestaje spełniać swoją funkcję. Ustalają przyczynę zagrożenia i szukają sposobu, by powstrzymać dalsze szkody. Kolejne sprawy dotyczą ekologii i odpowiedzialności ludzi za skutki badań, których zastosowania potrafią zaskoczyć samych autorów.

Naukowiec Kit Pedler i Gerry Davis zbierali informacje o rzeczywistych badaniach, a potem wykorzystali je w serialu do opowieści o zagrożeniach ekologicznych. Trafnie wybrali przeciwnika: eksperyment przeprowadzony bez namysłu może zagrozić ludziom, którzy nigdy nie słyszeli o jego autorach. Scenariusze obciążają badaczy odpowiedzialnością za skutki własnej pracy, ale dają im też narzędzia, by naprawić szkody. Pierwsza historia o niszczonym plastiku działa jak ekologiczny horror, w którym niepokoi utrata zaufania do najzwyklejszych przedmiotów.

Moonbase 3 (1973)

Personel europejskiej bazy księżycowej pracuje w miejscu, z którego po trudnym dyżurze nie da się po prostu wyjść i wrócić do domu. Badacze wykonują swoje zadania w zamkniętym zespole, a zawodowe konflikty szybko nabierają osobistego charakteru, bo kolega z pracy jest tu zarazem stałym towarzyszem życia poza Ziemią. Księżyc okazuje się wymagającym miejscem zatrudnienia: izolacja daje się we znaki, a członkowie personelu przywożą ze sobą całkiem ziemskie kłopoty ze współpracą.

Bohaterowie spierają się jak pracownicy ziemskiej instytucji, tyle że powrót do prywatnego życia niczego nie rozwiązuje, bo wciąż siedzą w tej samej bazie. Serial celnie wykorzystuje tę bliskość w kameralnym dramacie zawodowym. Przy technicznych szczegółach pomagał konsultant James Burke, a twórcy poświęcili wiele uwagi zwykłemu funkcjonowaniu księżycowej placówki. Docenić można zwłaszcza konsekwencję, z jaką potraktowali personel jak ludzi na długim, trudnym kontrakcie.

Star Cops (1987)

Nathan Spring organizuje policję, która bada przestępstwa na stacjach orbitalnych i poza Ziemią, dokąd ludzie zdążyli już przenieść swoje zwyczaje i konflikty. Kompletuje zespół i prowadzi dochodzenia w otoczeniu, które wymaga znajomości kosmicznej infrastruktury. Zawód jest dobrze znany, zmieniają się jednak warunki jego wykonywania: śledczy mają do czynienia z ludźmi żyjącymi z dala od planety, w placówkach technicznie od niej zależnych. Do tego dochodzi drugi, równie codzienny obowiązek przełożonego – porozumieć się z własnymi współpracownikami.

Policyjną robotę ogląda się tu z przyjemnością, bo serial traktuje kosmiczne placówki jak miejsca, w których ktoś rzeczywiście mieszka i na co dzień pracuje. Kryminał udanie łączy się z orbitalną codziennością, a Spring jako szef zespołu skupia się na dochodzeniach i ludziach, z którymi je prowadzi, więc ma więcej do roboty niż podziwianie widoku Ziemi. Serial pamięta też o ciszy w próżni, a przy produkcji twórcy szukali porad agencji kosmicznych, w tym NASA.

Space Island One (1998)

Załoga Unity, komercyjnej stacji orbitalnej, prowadzi badania pod nadzorem właścicieli, którzy finansują jej pracę. Ziemskie zależności służbowe docierają w kosmos razem z naukowcami, a w izolacji trudno zachować dystans wobec zawodowych i osobistych sporów. Bohaterowie muszą pogodzić cele badawcze z wymaganiami firmy i ze wspólnym życiem na stacji, gdzie eksperymenty sąsiadują z codziennymi obowiązkami. Unity jest ich laboratorium i domem, a do problemów z przełożonymi dochodzą następstwa długiego przebywania w nieważkości.

Załoga nie może łatwo odciąć się od instytucji, która utrzymuje stację, dlatego spory o naukową niezależność mają tu konkretną stawkę. Serial zajmująco łączy etykę badań z firmowym budżetem, a do zawodowych dylematów dodaje utratę masy kostnej w nieważkości. Badacz podlega wymaganiom pracodawcy i ograniczeniom własnego organizmu, nawet jeśli z okna ogląda Ziemię. Kosmiczne laboratorium ma tu właściciela, który oczekuje rezultatów, i pracowników, którzy za pobyt na orbicie płacą własnym ciałem.

Planetes (2003)

Ai Tanabe trafia do zespołu zbierającego kosmiczne śmieci i poznaje zawód daleki od prestiżu, jakim cieszą się zdobywcy nowych planet. Na orbicie nawet niewielki odłamek może doprowadzić do kolizji, a każde zderzenie wytwarza kolejne szczątki, więc bohaterowie pracują w cieniu zagrożenia kaskadą Kesslera. Nowa członkini ekipy poznaje współpracowników i codzienność ludzi, którzy sprzątają po innych użytkownikach kosmosu, a bez których nikt nie mógłby bezpiecznie korzystać z orbity.

Anime pokazuje zbieraczy jako fachowców, których pracę łatwo zlekceważyć, dopóki porzucony odłamek nie zagrozi komuś innemu. Techniczne szczegóły dobrze współgrają tu z charakterami postaci, a przy produkcji pomogła japońska agencja kosmiczna. Zespół ma własne problemy i aspiracje, więc orbitalne sprzątanie ogląda się z zainteresowaniem, które wykracza poza sam mechanizm kolizji. Serial pokazuje mniej efektowną stronę kosmicznego przemysłu i opowiada o ludziach wykonujących potrzebną pracę.

ReGenesis (2004)

Zespół naukowców z jednostki NorBAC bada epidemie, zagrożenia bioterrorystyczne i problemy wynikające z rozwoju biotechnologii. Bohaterowie szukają przyczyn zdarzeń, których skutki sięgają daleko poza laboratorium, a od wyników ich badań zależy, jak postąpić wobec zagrożenia. Równolegle mierzą się z dylematami etycznymi, bo umiejętność wykonania eksperymentu nie podpowiada jeszcze, do czego użyć jego rezultatów. Każda sprawa wymaga więc pracy nad biologiczną zagadką i decyzji dotyczących ludzi, których ta zagadka bezpośrednio dotyka.

Doradca naukowy Aled Edwards zmienił sposób, w jaki bohaterowie rozwiązują zagadki: zamiast odkrycia leku w ciągu jednego dnia zaproponował badanie istniejących związków. Sprawdzał też scenariusze, a konsultanci pomagali również na planie, więc naukowcy mieli wpływ na to, jak bohaterowie wykonują swoją pracę. Thriller na tym zyskuje, bo poszukiwanie przydatnej substancji daje ciekawsze zadanie niż czekanie na cudowny przełom. Serial wciąga, kiedy pozwala śledzić tok badań i kolejne decyzje zespołu mierzącego się z zagrożeniem.

Uchuu Kyoudai (2012)

Po utracie pracy Mutta wraca do dziecięcego marzenia i zgłasza się do programu JAXA, podczas gdy jego młodszy brat Hibito jest już astronautą. Staje do selekcji z doświadczeniem dorosłego człowieka, który przez lata oddalał się od upragnionego zawodu, i poznaje innych kandydatów do lotu. Sukces brata towarzyszy mu przez całą tę próbę, bo dawne wspólne pragnienie dla jednego z nich stało się już rzeczywistością. Teraz starszy z braci sprawdza w testach własne umiejętności.

Dorosły kandydat ma za sobą zawodowe doświadczenia i nie zaczyna od czystej kartki. Serial uważnie pokazuje szczegóły szkolenia, a przy tym daje też czas relacji braci i ludziom poznawanym podczas kolejnych prób. Kandydaci starają się o ten sam zawód, ale różnią się charakterami, więc można ich obserwować także jako przyszłych współpracowników. Anime przekonuje ciepłem: marzenie o locie traktuje poważnie, a astronautę pokazuje jeszcze wtedy, gdy jest jednym z wielu.