10 arcydzieł SCI-FI perfekcyjnych od pierwszej do ostatniej minuty

Science fiction to niezwykle szeroki gatunek filmowy, który rozwija się wraz z naszym własnym postępem. Choć doczekał się również wielu rozczarowujących produkcji, stworzył również prawdziwe arcydzieła. Oczywiście lista wybitnych filmów sci-fi jest znacznie dłuższa (Christopher Nolan!), jednak te pokazują różnorodność gatunku i jego ogromny wpływ na późniejsze kino oraz popkulturę. Kolejność kompletnie przypadkowa.

Obcy – ósmy pasażer Nostromo

Obcy zrewolucjonizował kino science fiction, łącząc je z horrorem. Zamiast widowiskowych bitew kosmicznych otrzymujemy klaustrofobiczną walkę o przetrwanie na statku Nostromo. Film zachwyca budowaniem napięcia, oszczędnym pokazywaniem potwora oraz doskonałą atmosferą zagrożenia. Film na stałe zmienił historię gatunku, czyniąc z filmu jeden z największych klasyków kina.

Dariusz Żak podsumował u nas film tymi słowy: Obcy – ósmy pasażer Nostromo to klasyk filmowej fantastyki, który po latach nie starzeje się nawet odrobinę. Wciąż potrafi przykuć wzrok widza do ekranu, emanując podskórnym niepokojem i hipnotyzując strachem. Wielkie dzieło kinowej fantastyki. Więcej słów zachwytu nie trzeba.

2001: Odyseja kosmiczna

2001: Odyseja kosmiczna to bodaj najważniejsze dzieło w historii kina science fiction. Kubrick przedstawia ewolucję człowieka oraz jego relację z technologią i tajemniczą pozaziemską inteligencją. Film zachwyca filozoficzną głębią, przełomowymi efektami specjalnymi i niezwykłą oprawą wizualną, która mimo upływu lat wciąż wygląda niewiarygodnie współcześnie. To produkcja wymagająca skupienia, ale oferująca wyjątkowe doświadczenie i inspirująca kolejne pokolenia twórców.

Jakub Piwoński rozważał czy ponad półwieczne arcydzieło wciąż nim pozostaje: Jeśli zatem zapytacie mnie, czy po latach […] nadal uważam film Kubricka za najlepszy film science fiction, moja odpowiedź będzie prosta i uczciwa – tak. […] Zawsze więc staram się sobie powtarzać, że w kontekście całego fantastycznego gatunku Odyseja kosmiczna jest monolitem tego samego rodzaju, co ten tajemniczy, sugestywny obiekt, o którym sama opowiada. Małpy stają przed nim, interpretując go wedle własnej, ułomnej woli. Ale to właśnie dzięki temu wszystko się zaczyna.

Powrót do przyszłości

Powrót do przyszłości to wzorcowy film o podróżach w czasie. Łączy humor, przygodę i emocje, nie gubiąc się w skomplikowanych paradoksach. Charyzmatyczni bohaterowie, świetny scenariusz i znakomita ścieżka dźwiękowa sprawiają, że film pozostaje świeży mimo upływu dekad. To klasyka, która udowadnia, że science fiction może być jednocześnie inteligentne, zabawne i niezwykle rozrywkowe.

Łukasz Budnik pisał przy okazji najlepszych scen Trylogii: Być może to truizm, ale godny podkreślenia – trylogia Powrotu do przyszłości jest doskonałym kinem przygodowym. Znakomicie wyreżyserowanym, obsadzonym i napisanym. Za każdym razem wywołującym te same intensywne emocje, od śmiechu przez stres aż po wzruszenie. Ma się wrażenie, że seria ta składa się z samych dobrych scen, najlepiej działających w całości.

Nowy początek

Nowy początek udowadnia, że science fiction może opowiadać przede wszystkim o emocjach. Historia kontaktu z obcą cywilizacją staje się opowieścią o języku, czasie, miłości i przeznaczeniu. Denis Villeneuve tworzy niezwykle nastrojowy film, który zamiast akcji oferuje intelektualną zagadkę i poruszającą refleksję nad ludzkim życiem. To jedno z najbardziej oryginalnych i wzruszających dzieł współczesnego science fiction.

Radek Pisula przy okazji recenzji pisał o filmie tak: To dzieło, podczas którego aż chce się myśleć, kombinować, zadawać pytania i po prostu odezwać do drugiego człowieka, zapytać go o jego odbiór opowieści. Nowy początek stawia wyzwanie, a jednocześnie nie szarżuje i nie upaja się swoją błyskotliwością – jest niezwykle spójny i koniec końców zadziwiająco sensowny.

Ona

Spike Jonze stworzył niezwykle intymną historię o samotności, miłości i relacjach człowieka ze sztuczną inteligencją. Związek Theodore’a z systemem operacyjnym Samantha staje się pretekstem do refleksji nad emocjonalną izolacją we współczesnym świecie oraz granicami świadomości AI. Ciepła estetyka filmu kontrastuje z jego melancholijnym przesłaniem, czyniąc Her jedną z najbardziej przenikliwych wizji bliskiej przyszłości.

Jakub Koisz w recenzji pisał o nim tak: To najlepszy film o sztucznej inteligencji z perspektywy sztucznej inteligencji (Oskar za scenariusz!). To wspaniały popis scenopisarstwa oraz tworzenia dialogów. To dobra antyutopia spełniona. To smutny, a jednocześnie podnoszący na duchu film. Słodkogorzkie doznanie.

Bliskie spotkania trzeciego stopnia

Film Stevena Spielberga odmienił sposób przedstawiania obcych w kinie. Zamiast kolejnej historii o inwazji pokazuje pełną zachwytu opowieść o pierwszym pokojowym kontakcie z pozaziemską cywilizacją. Dzięki niezapomnianej muzyce Johna Williamsa, wyjątkowej atmosferze i przesłaniu o znaczeniu komunikacji oraz wzajemnego zrozumienia produkcja do dziś pozostaje jednym z najważniejszych klasyków gatunku.

Odys Korczyński pisał o nim tak: Nie pokazują skomplikowanej historii z udziałem kosmitów, ale w dojrzały sposób prezentują wpływ tej nadchodzącej obecności na ludzi. To swego rodzaju odmiana dla kina SF, rzadziej stosowana dzisiaj. Niestety, film ten […] popada w coraz większe zapomnienie.

Jurassic Park

Jurassic Park na nowo zdefiniował kino rozrywkowe, zachwycając przełomowym wykorzystaniem efektów specjalnych i animatroniki. Spielberg połączył widowiskową przygodę z trzymającym w napięciu thrillerem oraz refleksją nad konsekwencjami ludzkiej pychy i ingerencji w naturę. Doskonale dawkowane napięcie, kultowe sceny i niezapomniane dinozaury sprawiły, że film do dziś uchodzi za wzór blockbusterowego kina science fiction.

Znów Jakub Piwoński: Tym, co jednak wyróżnia Park Jurajski na tle innych filmów traktujących o gigantach przynoszących człowiekowi zgubę, jest to, że przytacza on przykłady stworów, które naprawdę istniały. Przy tym, jak długo żyły na Ziemi dinozaury, ludzkie panowanie jest niczym. To budzi zarazem najwyższy respekt, pokorę, jak i dogłębny strach, ukryty w odwiecznym pytaniu. Bo co byłoby, gdyby jakimś cudem natura postanowiła skonfrontować dawne i obecne istoty dominujące?

Gwiezdne wojny: Imperium kontratakuje

Druga część sagi Skywalkerów pokazała, że widowiskowe kino science fiction może być jednocześnie dojrzałe emocjonalnie. Film rozwija bohaterów, pogłębia świat przedstawiony i prowadzi do jednego z najbardziej zaskakujących zwrotów akcji w historii kina. Mroczniejszy ton, spektakularne efekty oraz odwaga w pokazaniu porażki bohaterów sprawiły, że Imperium kontratakuje dla wielu pozostaje najlepszą odsłoną serii.

Jan Tracz o tym ponadczasowym dziele u nas pisał tak: I Zygmunt Kałużyński miał rację, gdy mówił, że jest to „najbardziej udany” odcinek. Ponieważ w ponadczasowy sposób zezwala nam zetknąć się z bajkowością, z mitem walki dobra ze złem, który zarazem ukazany jest w nadzwyczaj ludzki sposób – kiedy dzieje się źle, zawsze jest nadzieja na lepsze jutro.

WALL-E

Choć jest animacją, WALL-E należy do najwybitniejszych filmów science fiction w historii. Opowiada prostą historię samotnego robota, która przeradza się w poruszającą opowieść o miłości, nadziei i odpowiedzialności za przyszłość planety. Pixar połączył niemal nieme kino z piękną animacją oraz ostrą krytyką konsumpcjonizmu, degradacji środowiska i uzależnienia od technologii. To wzruszające, inteligentne i ponadczasowe arcydzieło.

W naszym rankingu najlepszych filmów science fiction XXI wieku (miejsce 25) Przemek Mudlaff o filmie pisał tak: WALL·E to doskonały sposób na wprowadzenie do filmowego świata science fiction młodych odbiorców. Jest też wizualnym cudem i po prostu naprawdę świetną opowieścią. Historia tytułowego robocika inspiruje, daje do myślenia oraz bez reszty wzrusza. Chociaż od jej premiery minęło już ponad 15 lat, WALL·E wciąż znajduje się w topce moich ulubionych animacji Pixara. Piękne i ponadczasowe dzieło dla każdego!

Matrix

Matrix całkowicie odmienił współczesne kino science fiction. Łączy widowiskową akcję z filozoficznymi pytaniami o naturę rzeczywistości, wolnej woli i ludzkiej świadomości. Rewolucyjny efekt bullet time, dynamiczne sceny walk oraz cyberpunkowa estetyka wyznaczyły nowe standardy dla kina akcji. Film Wachowskich stał się ikoną popkultury i jedną z najbardziej wpływowych produkcji końca XX wieku.

I znów Jakub Piwoński: Ilekroć myślę o Matriksie, ilekroć mu się przyglądam i porównuję z innymi filmami gatunku, tylekroć dochodzi do mnie, że drugiej takiej produkcji science fiction kino nie zrodziło i bardzo możliwe, że już nie zrodzi. […] Gdybym miał wybrać tylko jeden film jako topowego przedstawiciela tego fantastycznego gatunku, wybrałbym właśnie tę produkcję.