Serie SCIENCE FICTION, które wyprzedziły swoją epokę – warte odkrycia na nowo

Science fiction od zawsze fascynowało widzów tematami związanymi z obcymi cywilizacjami, podróżami w czasie, eksploracją kosmosu czy rozwojem technologii. Choć dziś wiele pomysłów dawnych twórców wydaje się zaskakująco aktualnych, liczne seriale wyprzedzały swoją epokę o całe dekady. Niestety wiele z tych produkcji nigdy nie zdobyło popularności porównywalnej z dzisiejszymi hitami. Te kilka poniżej warto odkryć na nowo.

UFO

Brytyjski serial przedstawia alternatywną wizję roku 1980, w której Ziemia jest regularnie atakowana przez tajemniczych kosmitów porywających ludzi w celu pozyskiwania ich organów. Świat przed inwazją chroni tajna organizacja wykorzystująca futurystyczne technologie, takie jak myśliwce kosmiczne czy okręty podwodne zdolne do wystrzeliwania samolotów.

Produkcja zachwyca charakterystycznym stylem lat 70., ale pod efektowną warstwą wizualną kryje się ambitna opowieść o globalnym zagrożeniu i wojnie z obcą cywilizacją.

Kosmos 1999

Po potężnej eksplozji składowiska odpadów nuklearnych Księżyc zostaje wyrwany z orbity Ziemi i odpływa w głąb kosmosu. Załoga bazy Alpha – naukowcy, astronauci i personel techniczny – zostaje odcięta od rodzinnej planety bez nadziei na powrót. Serial łączy klasyczne przygody science fiction z filozoficznymi rozważaniami o samotności, przetrwaniu i miejscu człowieka we wszechświecie. Bohaterowie nie walczą jedynie z kosmicznymi zagrożeniami, lecz także z poczuciem izolacji i utratą wszystkiego, co znali.

Serial wylądował na naszej liście najlepszych seriali sci-fi wszech czasów, a Przemysław mudlaff pisał o nim tak: Kosmos 1999 to absolutnie obowiązkowa pozycja dla wszystkich fanów oldschoolowych seriali science fiction, które nie były jeszcze zorientowane na akcję, ale na coś w stylu intelektualnej fantastyki naukowej. Kosmos 1999 charakteryzował się świetnymi efektami praktycznymi, prowokującymi do myślenia historiami i fantastycznym aktorstwem.

Babylon 5

Akcja rozgrywa się na ogromnej stacji kosmicznej Babylon 5, będącej miejscem spotkań ludzi i licznych ras obcych po zakończeniu wyniszczającej wojny. Dowódcy Jeffrey Sinclair, a później John Sheridan, starają się utrzymać pokój pomiędzy zwaśnionymi cywilizacjami, jednocześnie zmagając się z politycznymi intrygami i narastającym konfliktem galaktycznym. Serial od początku zaplanowano jako zamkniętą, pięciosezonową historię, dzięki czemu zachwyca spójnym rozwojem bohaterów i rozbudowaną mitologią.

Gracja Grzegorczyk-Tokarska pisała o nim tak: […] Świat przedstawiony w produkcji jest spójny, podobnie jak cała fabuła, twórcy już na początku wiedzieli bowiem, jak będzie wyglądać wszystkich pięć sezonów. A taka spójność w przypadku współczesnych telewizyjnych produkcji nie zdarza się często. W dodatku serial był pionierem w wykorzystaniu efektów specjalnych generowanych komputerowo. Ostatecznie okazał się tak dobry, że twórcy Star Trek: Deep Space Nine przestraszyli się na tyle, iż musieli całkowicie zmienić swój serial, by w ogóle mógł on konkurować z Babylon 5.

Doomwatch

Serial koncentruje się na rządowej organizacji Doomwatch, kierowanej przez laureata Nagrody Nobla dr. Spencera Quista. Zespół bada katastrofy będące skutkiem nieodpowiedzialnego wykorzystywania osiągnięć nauki – od śmiercionośnych bakterii po niebezpieczne eksperymenty wpływające na ludzki umysł.

Produkcja pokazuje, że postęp technologiczny może przynieść katastrofalne skutki, jeśli zabraknie etyki i odpowiedzialności. To inteligentne science fiction, którego ostrzeżenia dotyczące ekologii i nadużyć korporacyjnych pozostają niezwykle aktualne.

Firefly

Serial Jossa Whedona w wyjątkowy sposób łączy western z kosmiczną przygodą, tworząc świat, w którym rewolwerowcy podróżują między planetami. Pod warstwą humoru i akcji kryje się opowieść o wolności, opresyjnej władzy oraz ludziach próbujących przetrwać na obrzeżach cywilizacji. Choć zakończył się po jednym sezonie, do dziś pozostaje jednym z najbardziej uwielbianych seriali science fiction.

Piotr Żymełka pisał o Firefly tak: […] To właśnie interakcje między postaciami oraz pełne nienachalnego humoru (i chińskich przekleństw!) dialogi są największą siłą produkcji. Oraz świetny, lekko nostalgiczny, skąpany w westernowym sosie klimat, któremu stosunkowo niski budżet tylko pomógł. Złożona z outsiderów załoga często działa na granicy prawa, przemyca nielegalne towary, ale to w gruncie rzeczy łotry o złotych sercach, czyli tacy herosi, jakich lubimy najbardziej.[…]

Wszechwiedzący

Akcja brazylijskiego serialu rozgrywa się w mieście, gdzie każdy obywatel jest przez całą dobę obserwowany przez miniaturowego drona sterowanego przez system Omniscient. Masowa inwigilacja praktycznie wyeliminowała przestępczość, jednak wszystko zmienia się, gdy ojciec młodej programistki Niny zostaje zamordowany. System twierdzi, że do żadnej zbrodni nie doszło, dlatego kobieta rozpoczyna własne śledztwo. Serial stawia pytania o prywatność, zaufanie do algorytmów i zagrożenia wynikające z całkowitego podporządkowania życia technologii.

Pisaliśmy o nim tak: Serial powstrzymuje się od moralizatorstwa, zajmując się przede wszystkim zagadką morderstwa. Nina postanawia samodzielnie dowiedzieć się, kto zabił ojca i dlaczego System zawiódł. Wraz z Niną zanurzamy się w upiornym świecie, gdzie słońce świeci zbyt jasno, a ludzie są zbyt szczęśliwi.

Ciała

Czterech detektywów z różnych epok – od 1890 do 2053 roku – bada tę samą sprawę: odnalezienie identycznych zwłok w londyńskim Whitechapel. Z czasem okazuje się, że wszystkie śledztwa łączy ogromny spisek dotyczący podróży w czasie i manipulowania historią.

Produkcja oparta na komiksie DC Vertigo zręcznie splata kryminał z science fiction, jednocześnie pokazując, że mechanizmy przemocy, dyskryminacji i nadużywania władzy potrafią powtarzać się przez kolejne pokolenia niczym zamknięta pętla czasu.

Po tamtej stronie

Każdy odcinek tej antologii przedstawia osobną historię związaną z niebezpiecznymi eksperymentami naukowymi, obcymi cywilizacjami lub przełomowymi technologiami. Bohaterowie stają przed konsekwencjami własnej ciekawości, próbując zmierzyć się z inteligentnymi maszynami, kosmitami czy wynalazkami wymykającymi się spod kontroli.

Serial często porównywany jest do Strefy mroku, ale wyróżnia się większym naciskiem na naukę i efekty specjalne. To doskonała propozycja dla miłośników klasycznego science fiction z elementami thrillera.

Continuum: ocalić przyszłość

Policjantka Kiera Cameron zostaje przeniesiona z roku 2077 do współczesnego Vancouver wraz z grupą terrorystów Liber8. Początkowo próbuje za wszelką cenę ich powstrzymać, lecz stopniowo odkrywa, że korporacje przyszłości kontrolują rządy i policję przy pomocy zaawansowanej technologii.

Serial nie przedstawia prostego podziału na dobro i zło, lecz zmusza do zastanowienia się nad granicami wolności, władzy i bezpieczeństwa. To inteligentne science fiction z przemyślaną fabułą i wieloma moralnymi dylematami.

Dollhouse

W tajnym ośrodku zwanym Dollhouse ludzie określani jako Aktywni mają wymazywane wspomnienia, a następnie otrzymują nowe osobowości oraz umiejętności dopasowane do potrzeb bogatych klientów. Jedną z nich jest Echo, która mimo wielokrotnych resetów zaczyna odzyskiwać własną świadomość. Serial porusza kwestie tożsamości, wolnej woli i wykorzystywania ludzi jako narzędzi. W dobie rozwoju sztucznej inteligencji i technologii manipulujących informacją jego przesłanie wydaje się jeszcze bardziej aktualne niż w chwili premiery.

Kornelia Farynowska o serii pisała tak: Rzeczywistość tego świata przemawia do mnie o wiele bardziej niż rzeczywistość Buffy czy Firefly. W Buffy były rogate potwory, wampiry i czarownice; Firefly działo się w kosmosie, w dalekiej przyszłości. I oba te seriale lubię. Ale Dollhouse dzieje się niemal teraz. To świat, który znamy – jest miasto, są normalni ludzie robiący normalne rzeczy. […] Dollhouse zadaje nam dużo innych niewygodnych pytań. Czy dusza ludzka rzeczywiście istnieje? Czy można się jej jakoś pozbyć, czy raczej zawsze z nią przegramy? Czy niewolnictwo z wyboru wciąż jest niewolnictwem?