10 NAJAMBITNIEJSZYCH horrorów SCIENCE FICTION

Horror science fiction od dawna nie jest wyłącznie opowieścią o potworach z kosmosu czy śmiertelnych wirusach. Najlepsi twórcy gatunku wykorzystują grozę jako narzędzie do zadawania pytań o naturę człowieka, granice nauki, ewolucję, świadomość i relację między ciałem a umysłem. To kino, które równie często analizowane jest na wydziałach filmoznawstwa, co oglądane przez fanów gatunku. Na tej liście nie znajdziecie najbardziej oczywistych klasyków pokroju serii Obcy, Coś czy Muchy, choć – powiedzmy to sobie od razu – ich miejsca w kanonie nikt nie neguje. Zamiast nich wybraliśmy dziesięć mniej oczywistych, które udowadniają, że groza może iść w parze z wielkimi ideami.

Odmienne stany świadomości (Altered States, 1980)

Ken Russell zamienił historię naukowca eksperymentującego z deprywacją sensoryczną i substancjami psychoaktywnymi w psychodeliczną podróż przez ewolucję ludzkiej świadomości. Film czerpie z biologii, antropologii i psychologii, a jednocześnie zachwyca surrealistycznymi wizjami, które do dziś robią ogromne wrażenie.

To science fiction, body horror i filozoficzna przypowieść w jednym. Nic dziwnego, że Odmienne stany świadomości od lat uznawane jest za jedną z najważniejszych produkcji na styku horroru i fantastyki naukowej.

Possessor (Possessor, 2020)

Brandon Cronenberg udowodnił, że nazwisko zobowiązuje. Punktem wyjścia jest technologia pozwalająca zabójcom przejmować kontrolę nad ciałami innych ludzi, jednak film bardzo szybko zamienia się w opowieść o zaniku własnej tożsamości.

Gdzie kończy się człowiek, a zaczyna maszyna? Czy świadomość można oddzielić od ciała? Reżyser nie podaje prostych odpowiedzi, tworząc jeden z najbardziej niepokojących i intelektualnie prowokujących horrorów science fiction ostatnich lat.

Wideodrom (Videodrome, 1983)

David Cronenberg wyprzedził swoją epokę o dekady. W świecie zdominowanym przez brutalne transmisje telewizyjne granica między rzeczywistością a przekazem medialnym zaczyna się zacierać, a ludzkie ciało dosłownie poddaje się wpływowi technologii.

Dziś Videodrome można odczytywać jako proroctwo dotyczące mediów, internetu i manipulacji obrazem. To jeden z fundamentów body horroru oraz dzieło, które do dziś pozostaje przedmiotem licznych analiz krytycznych i akademickich.

Ewolucja (Evolution, 2015)

Lucile Hadžihalilović stworzyła jeden z najbardziej hipnotycznych horrorów XXI wieku. Akcja rozgrywa się na tajemniczej wyspie zamieszkanej wyłącznie przez kobiety i chłopców, gdzie nic nie wydaje się zgodne z prawami natury.

Reżyserka praktycznie rezygnuje z klasycznych wyjaśnień, budując atmosferę niepokoju poprzez obrazy, symbole i biologiczne tajemnice. Ewolucja bardziej przypomina sen niż tradycyjny horror, a jednocześnie pozostawia widza z pytaniami o dojrzewanie, cielesność i granice ludzkiej ewolucji.

Pod skórą (Under the Skin, 2013)

Jonathan Glazer stworzył film, który bardziej przypomina medytację nad człowieczeństwem niż klasyczny horror. Scarlett Johansson wciela się w tajemniczą istotę przemierzającą szkockie drogi, lecz szybko okazuje się, że prawdziwym tematem filmu jest empatia, samotność i próba zrozumienia ludzkiej natury.

Dialogów jest niewiele, fabuła rozwija się oszczędnie, a największe znaczenie mają obrazy oraz atmosfera. Pod skórą regularnie pojawia się w zestawieniach najwybitniejszych filmów science fiction XXI wieku i jest przykładem kina, które wykorzystuje horror do stawiania filozoficznych pytań o to, czym właściwie jest człowieczeństwo.

Nieoswojeni (La región salvaje, 2016)

Nagrodzony w Wenecji film Amata Escalantego wymyka się prostym klasyfikacjom. Łączy horror, science fiction i dramat obyczajowy, wykorzystując motyw tajemniczej pozaziemskiej istoty do opowiedzenia historii o pożądaniu, przemocy i tłumionych emocjach.

Reżyser nie traktuje fantastyki jako atrakcyjnego dodatku, lecz jako narzędzie do analizy ludzkiej natury. To jedno z najbardziej odważnych i nieoczywistych dzieł współczesnego kina gatunkowego.

Phase IV (Phase IV, 1974)

Jedyny pełnometrażowy film legendarnego projektanta Saula Bassa od lat cieszy się statusem produkcji kultowej. Choć punktem wyjścia są niezwykle inteligentne mrówki, szybko okazuje się, że nie jest to film o owadach, lecz o miejscu człowieka w ewolucji i możliwości istnienia inteligencji funkcjonującej według zupełnie innych zasad niż ludzka.

Minimalistyczna forma i filozoficzne ambicje sprawiają, że Phase IV pozostaje jednym z najbardziej or(yginalnych horrorów science fiction w historii gatunku.

Zza światów (From Beyond, 1986)

Stuart Gordon sięgnął po opowiadanie H.P. Lovecrafta i stworzył horror science fiction znacznie ambitniejszy, niż mogłoby sugerować jego status filmu klasy B. Eksperymentalna maszyna pozwala bohaterom dostrzec byty istniejące poza ludzką percepcją, prowadząc do serii biologicznych deformacji i psychicznych przemian.

Pod efektowną warstwą body horroru kryje się opowieść o granicach poznania oraz niebezpieczeństwach wynikających z przekraczania możliwości ludzkiego umysłu.

Hardware (Hardware, 1990)

Richard Stanley połączył cyberpunk z klaustrofobicznym horrorem, opowiadając historię wojskowego robota, który odradza się z pozornie niegroźnych części.

Film jest czymś znacznie więcej niż widowiskiem o zbuntowanej maszynie. To pesymistyczna wizja świata zdominowanego przez militaryzm, korporacje i technologię wymykającą się spod kontroli. Dzięki oryginalnej estetyce i wyraźnemu autorskiemu charakterowi Hardware zyskał z czasem status jednego z najważniejszych kultowych horrorów science fiction lat 90.

Tetsuo – Człowiek z żelaza (Tetsuo, 1989)

Shinya Tsukamoto stworzył film, którego nie sposób pomylić z żadnym innym. Historia człowieka stopniowo zamieniającego się w maszynę to brutalna, eksperymentalna refleksja nad industrializacją, technologią i utratą własnej tożsamości.

Nakręcony z ogromną energią i formalną odwagą Tetsuo wywarł olbrzymi wpływ na rozwój body horroru oraz cyberpunku, inspirując twórców na całym świecie. To kino ekstremalne, ale jednocześnie niezwykle ambitne i zaskakująco aktualne.