GRACE KELLY – wulkan skuty lodem. BIOGRAFIA na 90. rocznicę narodzin gwiazdy

Księżna Monako i najsłynniejsza z chłodnych blondynek Hitchcocka. Zagrała w zaledwie 11 filmach i przeszła na aktorską emeryturę w wieku 26 lat, a mimo tego wciąż pozostaje w czołówce najjaśniejszych gwiazd X muzy. Słynny stylista David Kibbe uznawał ją za wzór idealnych proporcji w budowie ciała i twarzy. Nazwana na jej cześć torebka Hermès to jedno z najbardziej pożądanych akcesoriów w świecie mody. Karl Lagerfeld powiedział kiedyś, że nie można być piękniejszym od Grace Kelly. Dziś, w dobie Kardashianek i Jennerek, jej pełen elegancji styl oraz czysta, nietknięta skalpelem i tylko nieznacznie podkreślona makijażem twarz robią jeszcze większe wrażenie. Choć jednak uroda Grace Kelly była jednoznaczna i oczywista, wszystko inne w jej życiu już takie nie było.

Grace znaczy Wdzięk

Złodziej w hotelu (1954)

Rodzice wykazali się doskonałą intuicją, obdarzając swoją córeczkę tym imieniem. Grace Kelly urodziła się 12 listopada 1929 roku w bogatej i wpływowej, irlandzko-niemieckiej rodzinie z Filadelfii. Jej ojciec w młodości zdobył trzy medale olimpijskie, po czym zajął się polityką i biznesem, budując rodzinne imperium właściwie od zera. Matka pracowała jako modelka, była też pierwszą kobietą uczącą wychowania fizycznego na Uniwersytecie w Pensylwanii, ale oba te zajęcia porzuciła po ślubie, poświęcając się rolom pani domu i żony.

Mała Grace miała szczęśliwe dzieciństwo. Rodzice dbali, by uprawiała dużo sportu i nabrała towarzyskiej ogłady. Wraz z trójką rodzeństwa dorastała, mając dostęp do najlepszej edukacji, wszelkich wygód i sztuki – także aktorskiej. Brat ojca, wzięty artysta wodewilowy, zainteresował małą Grace teatrem i tańcem. Obdarzona dźwięcznym głosem i scenicznym talentem dziewczynka szybko została gwiazdą wszystkich przedstawień w szkolnym teatrzyku. Trochę gorzej radziła sobie na lekcjach – ze względu na kiepskie stopnie z matematyki nie dostała się na studia.

Nie przejęła się tym, ponieważ już dużo wcześniej postanowiła, że zostanie aktorką – wbrew rodzicom, którzy nie aprobowali tego wyboru. Jej ojciec miał nawet stwierdzić, że gwiazdy filmowe są niewiele lepsze od prostytutek; poza tym zawsze wolał starszą siostrę Grace, Peggy. Ponoć przyszła księżna Monako przez całe życie bezskutecznie zabiegała o miłość ojca. Być może dlatego w życiu uczuciowym lgnęła do starszych, silnych mężczyzn. Rozkręcić karierę pomógł jej inny członek rodziny: wujek George, uznany dramatopisarz z Pulitzerem na koncie, który użył swoich znajomości, by Grace przyjęto do nowojorskiej American Academy of Dramatic Arts.

Wujek sprawował nieoficjalną opiekę nad karierą swojej bratanicy właściwie do samego końca jej zawodowej drogi. Po skończeniu szkoły aktorskiej 20-letnia Grace zaczęła regularnie występować na deskach teatru i w produkcjach telewizyjnych, bardzo szybko zwracając na siebie uwagę widowni i reżyserów. W 1950 roku jedno z branżowych czasopism nazwało ją nawet „najbardziej obiecującą wschodzącą gwiazdą Broadwayu”. Kelly czuła jednak, że jej przeznaczeniem jest praca nie na deskach teatru, a na wielkim ekranie. Miała zbyt delikatny głos do występów scenicznych, a poza tym była niesamowicie fotogeniczna i kamera po prostu ją kochała.

Przełomem i biletem do Hollywood – które od samego początku było jej głównym celem – okazał się drugi film pełnometrażowy: słynny western W samo południe (1952) Freda Zinnemanna. Między nią a partnerującym jej Garym Cooperem było aż 28 lat różnicy. Wkrótce granie dziewczyn o wiele starszych facetów stało się jej znakiem rozpoznawczym – podobnie jak świetny styl, który inspirował miliony Amerykanek.

Sława i Hollywood

Z Oscarem i Marlonem Brando (1955)

Po podpisaniu kontraktu z wytwórnią MGM Kelly zagrała u boku Avy Gardner i Clarke’a Gable w Mogambo (1953), po raz pierwszy zdobywając uznanie nie tylko za swoją urodę, ale i za aktorstwo – rola w tym filmie zapewniła jej nominacje do Złotego Globu i Oscara.

Marzenia o tym drugim spełniły się po występie w Dziewczynie z prowincji (1954), pięknym, choć nieco zapomnianym filmie, w którym Grace Kelly obsadzono niejako wbrew jej emploi: zagrała kobietę tkwiącą w trudnym związku z aktorem-alkoholikiem. Studio początkowo obawiało się, czy taka rola nie zaszkodzi jej wypracowanemu wizerunkowi, ale Kelly tak zależało na tym filmie, że zagroziła zerwaniem kontraktu. Mogła stawiać się producentom i domagać ambitniejszych ról, ponieważ była już prawdziwą gwiazdą – no i „dziewczyną” samego Alfreda Hitchcocka.

Relacja muza-mistrz, jaka połączyła ją z Hitchem, zaczęła się od pierwszego wspólnego filmu: M jak morderstwo (1954). Wielki reżyser zachwycił się nią już na etapie castingu. „Chłód, dystans i tajemnica czynią Grace bardziej pociągającą i erotyczną od typowych seksbomb, takich jak Marilyn Monroe” – mawiał Hitchcock. – „Ona nie jest banalnym kociakiem, tylko wulkanem pokrytym śniegiem”. „Alfred nauczył mnie wszystkiego, co wiem o kinie” – mawiała z kolei Grace. Kilka miesięcy po M jak morderstwo zagrała w Oknie na podwórze. Jak zgodnie twierdziły osoby pracujące na planie, Kelly była jedyną aktorką, której despotyczny Hitchcock pozwalał wybrzydzać i ingerować w scenariusz. Kiedy wpadła na pomysł, aby w jednej ze scen usiąść na parapecie, oświetleniowcy zaprotestowali, twierdząc, że jej sylwetka będzie zbyt ciemna. „Nie obchodzi mnie, jak to zrobicie, ale zróbcie tak, jak każe Grace” – stwierdził krótko Hitchcock. By zagrać w Oknie na podwórze (1954), Grace odrzuciła rolę w Na nadbrzeżach u boku Marlona Brando.

I słusznie – to rola Lisy jak żadna inna zapewniła jej nieśmiertelność. Hitchcock w tym filmie uchwycił wszystko to, co stanowiło o jej wyjątkowości. Przypomnijmy sobie jej pierwsze pojawienie się w mieszkaniu Jamesa Stewarda:

Ślub Grace Kelly z księciem Monako, Rainierem III

Na planie trzeciego i ostatniego filmu zrealizowanego z Hitchem, kręconego na Riwierze Francuskiej Złodzieja w hotelu (1955), Grace Kelly poznała Cary’ego Granta.

Przyjaźniła się z aktorem do końca życia. Bardzo do siebie pasowali – oboje uchodzili za najbardziej eleganckie gwiazdy Hollywood. Cary Grant nie był jedynym aktorem, który uwielbiał Grace: większość ekranowych partnerów wypowiadała się o niej w samych superlatywach. James Stewart nazwał ją najmilszą osobą, jaką kiedykolwiek znał; kobietą, która promieniowała ciepłem, klasą i wewnętrznym blaskiem oraz zawsze wiedziała, jak się zachować i co powiedzieć. Wszystkich traktowała z szacunkiem bez względu na status materialny – na planie Mogambo jako jedyna z ekipy mówiła do podających jedzenie Afrykańczyków nie po angielsku, a w suahili. Gary Cooper uważał, że już na pierwszy rzut oka różniła się diametralnie od innych aktorek epoki, wyuczonych odgrywania ról słodkich, bezradnych laleczek.

Plotkowano, że romansowała z każdym ze swoich ekranowych partnerów. Podobno randkowała też z Marlonem Brando. Zsa Zsa Gabor, która za mąż wychodziła ośmiokrotnie, stwierdziła kiedyś, że Kelly miała więcej facetów przez miesiąc niż ona przez całe życie. Dziś trudno odróżnić pomówienia od prawdy, tym bardziej że Grace – jak to dama – lubiła mieć swoje tajemnice i rzadko opowiadała o swoim życiu osobistym. Niestety, o jej prywatnych sprawach bardzo często informowała prasę jej własna matka… Grace jako jedna z pierwszych aktorek zaczęła też określać siebie jako feministkę.

Jednak hollywoodzkie życie niespodziewanie dobiegło końca w 1956 roku. 26-letnia Grace Kelly ogłosiła, że rzuca kino. Powód tej decyzji można zobaczyć w poniższej scenie z jej ostatniego amerykańskiego filmu, Wyższych sfer – jest nim błyszczący na jej palcu pierścionek zaręczynowy z dziesięciokaratowym diamentem, który dostała od swojego narzeczonego, księcia Monako, Rainiera III.

Książę Rainier III

W 1955 roku na festiwalu w Cannes Grace Kelly brała udział w sesji zdjęciowej. Za scenerię posłużyło wnętrze pałacu należącego do księcia Monako. Pan domu był obecny w trakcie zdjęć i od pierwszego wejrzenia zakochał się w amerykańskiej aktorce. Ze wzajemnością – Grace zostawiła dla Rainiera swojego ówczesnego chłopaka, projektanta mody Olega Cassiniego.

Para utrzymywała kontakt przede wszystkim za pośrednictwem listów. Szybko doszło do zaręczyn i po niecałym roku korespondencji zakochani wzięli ślub, który w telewizji obejrzało ponad 30 milionów widzów. Grace nieodwracalnie wkroczyła w świat dworskiej etykiety i sztywnych konwenansów, w którym nie było miejsca na aktorskie aspiracje.

Grace Kelly z mężem i dziećmi

Nigdy nie była jednak typową „żoną przy mężu”. Oprócz opieki nad trójką dzieci – Stephanie, Albertem i Caroline – i udziału w życiu publicznym poświęcała wiele czasu na działalność charytatywną. Aktywnie angażowała się w pomoc ubogim, a także we wspieranie kultury i sztuki Monako. Osobiście zarządzała krajowym oddziałem Czerwonego Krzyża. Nie odcięła się też całkowicie od świata filmu: została pierwszą w historii kobietą w radzie nadzorczej studia 20th Century Fox. Poddani szczerze kochali swoją piękną księżną. Czy ona sama jednak czuła się kochana? Wiele osób uważa, że Rainier ożenił się z nią z czystego wyrachowania: ślub z gwiazdą filmową miał uratować podupadającą turystykę Monako.

I rzeczywiście, odkąd Grace została księżną, jego kraj stał się niezwykle popularnym miejscem wycieczek. Tajemnicą poliszynela było niestety to, że Rainier zdradzał swoją żonę. Pierwszy z jego licznych romansów zaczął się już kilka miesięcy po ślubie. Oprócz tego wybuchowy temperament Rainiera kłócił się ze spokojną naturą jego żony. Sama Grace też nie była święta. Wiadomo między innymi, że już jako mężatka miała romans z reżyserem Robertem Dornhelmem i z Frankiem Sinatrą. Na zdjęciach z małżeńskich lat Grace jest jak zawsze uśmiechnięta, pełna klasy i łagodności, ale nigdy już chyba nie dowiemy się, czy była szczerze szczęśliwa w tym związku.

Grace Kelly i Alfred Hitchcock (lata 70.)

Podobno Hitchcock do samego końca łudził się, że księżna Grace powróci do świata kina i nakręci z nim jeszcze jeden film. Jej występ w Marnie (1964) prawie doszedł do skutku, ale mieszkańcy Monako stanowczo zaprotestowali przeciwko temu, by ich księżna „obściskiwała się na ekranie z Seanem Connerym”. Niestety – poślubienie księcia wiązało się z całkowitą rezygnacją z występów. Znajomi Grace twierdzili, że w momencie ślubu była tak zakochana, że nie chciała dopuścić do świadomości, z iloma wyrzeczeniami będzie się wiązał status księżnej.

By zatrzeć wspomnienie o „niezgodnej z dworską etykietą” przeszłością swojej żony, Rainier III zakazał w Monako wyświetlania wszystkich filmów z jej udziałem. Z drugiej strony, wystąpił u jej boku w Rearranged – jedynym filmie Kelly z okresu małżeństwa. Czy Grace żałowała porzuconej kariery? Nigdy tego nie przyznała; choć wyznała swojej biografce, że czuje się zamknięta w złotej klatce. Po latach wypowiadała się też bardzo krytycznie o Hollywood, określając je jako miejsce, gdzie wszystko wygląda pięknie z wierzchu, a pod spodem kryje się zgnilizna. Mówiła też, że nigdy nie spotkała tylu nieszczęśliwych, znerwicowanych i borykających się z różnymi uzależnieniami ludzi jak wtedy, gdy występowała w filmach. „W Hollywood miałam bardzo wielu znajomych, a bardzo niewielu przyjaciół” – wyznała innym razem.

Grace Kelly zmarła 14 września 1982 w wieku zaledwie 52 lat. Jadąc samochodem przez to samo miejsce, gdzie lata temu kręciła scenę pikniku ze Złodzieja w hotelu, dostała wylewu i straciła kontrolę nad pojazdem. Księżną próbowano ratować w szpitalu, ale jej obrażenia okazały się zbyt poważne – Rainier podjął decyzję o odłączeniu aparatury podtrzymującej żonę przy życiu, by skrócić jej cierpienie. Nigdy nie ożenił się po raz drugi.