8 filmów hard SCIENCE FICTION, które poważnie traktują NAUKĘ

Są filmy z gatunku hard science fiction, które wyróżniają się tym, że stawiają naukę i wiarygodność naukową ponad efektowną widowiskowość. To historie, która zadają poważne pytania o przyszłość ludzkości, relacje z technologią i nasze miejsce we wszechświecie. Od wyzwań związanych z przetrwaniem na Marsie po implikacje inżynierii genetycznej – najlepsze filmy hard sci-fi zmuszają widzów do intelektualnego wysiłku, ale osadzając go w poruszającej ludzkiej historii. Collider zaryzykował zestawienie ośmiu z nich.

Moon

Moon opowiada o samotnym pracowniku bazy księżycowej, który odkrywa niepokojącą prawdę o swojej misji. Film Duncana Jonesa udowadnia, jak wiele można osiągnąć niewielkimi środkami, koncentrując się na postaci i atmosferze. Przemysław Brożek pisał u nas o nim w ten sposób: Brawa i jeszcze raz brawa. Mam szczerą nadzieję, że to nie jest ostatni obraz w ramach gatunku nakręcony przez Duncana Jonesa, bo widać, że reżyser ma ogromny potencjał na robienie porządnego kina rodem ze starej, Kubrickowskiej szkoły[…]

Aniara

Szwedzka Aniara to bodaj najbardziej niedoceniana pozycja zestawienia – opowieść o statku zmierzającym na Marsa, który na zawsze zbacza z kursu, stając się dryfującą mikrocywilizacją bez nadziei na ratunek.

Maciej Kaczmarski pisał o filmie tak: „Titanic w kosmosie”, można by zadrwić. W rzeczywistości jednak Aniara to jakby 2001: Odyseja kosmiczna […] w krzywym zwierciadle lub raczej w negatywie. Słynny film Kubricka przedstawiał bowiem postęp ludzkości i wyrażał nadzieję, że kolejnym jego etapem jest transformacja w wyższą formę bytu. Natomiast w filmie Kågermana i Lilji człowiek skazany jest na regres, degrengoladę, szaleństwo, samotność i śmierć […]

Gattaca: Szok przyszłości

Klasyczna już Gattaca przedstawia świat rządzony przez inżynierię genetyczną, gdzie niepełnowartościowy, według standardów przedstawionego świata, bohater marzy o nieosiągalnej dla niego podróży w kosmos. Jakub Piwoński pisał o nim tak: Niccol to przede wszystkim twórca mądry, baczny obserwator społeczeństwa.

Gattacę należy odczytywać jak pamflet na ludzkość tkwiącą w wiecznych podziałach. To także historia jednej z największych żądz człowieka – potrzeby kontroli i lęku wynikającego z jej braku. Ścierają się w filmie prądy naukowe z religijnymi, świat tłumaczony jest dwójnasób – u jego podstaw leży zarówno postęp, jak i etyka.

Marsjanin

Marsjanin to rzadki przypadek filmu sci-fi łączącego rozrywkę z naukową precyzją – każdy problem astronauty Marka Watneya, od produkcji żywności po komunikację, traktowany jest jako wyzwanie inżynieryjne. O filmie pisaliśmy wielokrotonie, ale słowa Krzysztofa Waleckiego chyba najlepiej oddają jego klimat: Marsjanin odchodzi od przytłaczającego kosmiczną pustką strachu oraz ekscytacji tajemnicą. Grozie śmieje się w twarz, a nieznane stara się poskromić. Jest peanem na cześć ludzkiej zaradności podanym w szatach kina rozrywkowego. Ma cieszyć i z tego zadania wywiązuje się doskonale.

Nowy początek

Arrival, czyli Nowy początek Denisa Villeneuve’a podchodzi do komunikacji z obcymi przez pryzmat językoznawstwa jako formy restrukturyzacji poznawczej, sugerując, że język może fundamentalnie zmienić sposób postrzegania rzeczywistości. Radosław Pisula podsumowywał go tak: To dzieło, podczas którego aż chce się myśleć, kombinować, zadawać pytania i po prostu odezwać do drugiego człowieka, zapytać go o jego odbiór opowieści. Nowy początek stawia wyzwanie, a jednocześnie nie szarżuje i nie upaja się swoją błyskotliwością – jest niezwykle spójny i koniec końców zadziwiająco sensowny.

Kontakt

Kontakt – książka Carla Sagana – jednego z największych naukowych umysłów XX wieku – oraz reżyserska wizja Roberta Zemeckisa to kolejny przykład fantastycznego, ale jednak niezwykle miarodajnego naukowo kina mainstreamowego.

Jacek Lubiński podsumował go tak: Najlepsze noty Kontakt zebrał jednak za samo nawiązanie rzeczonego kontaktu, rolę radia oraz matematyki w komunikacji, jak i przedstawienie w obiektywie programu SETI. Co ciekawe, film wychodzi także ponad to, ukazując całe wydarzenie także z perspektywy ziemskich problemów: filozofii, religii, polityki, finansów oraz społecznych zawirowań, które wywołuje sam fakt istnienia innej cywilizacji, a tym bardziej nawiązanie z nią kontaktu.

2001:Odyseja kosmiczna

Żadne zestawienie tego typu nie może się obejść bez monumentalnej 2001: Odysei kosmicznej Stanleya Kubricka, arcydzieła kinematografii z przełomowymi efektami wizualnymi i naukowym realizmem, które dekady później wciąż wpływa na współczesne science fiction.

Jakub Piwoński nie pozostawiał wątpliwości: Jeśli zatem zapytacie mnie, czy po latach doświadczeń filmowego eskapizmu, po latach zgłębiania fantastycznych wizji, nadal uważam film Kubricka za najlepszy film science fiction, moja odpowiedź będzie prosta i uczciwa – tak. I mówię to z pełną świadomością kłód, jakie Kubrick rzucił mi podczas każdorazowego seansu filmu z 1968.

Primer / Wynalazek

Primer z 2004 roku to niskobudżetowy film o podróżach w czasie, który konsekwentnie odmawia upraszczania swoich idei i jest prawdopodobnie najbardziej wymagającym intelektualnie filmem tego gatunku. Shane Carruth traktuje mechanikę podróży w czasie jak rozmowę między inżynierami, którzy doskonale znają swoją dziedzinę.

Znów Jakub Piwoński: Z perspektywy czasu, jako fan science fiction, nie mam jednak najmniejszych wątpliwości, że jego wysiłek się opłacił. Primer / Wynalazek to film niezwykły. Uskuteczniane w nim marzenie o podróży w czasie nigdy wcześniej i nigdy później nie było w kinie tak namacalne. I nie tylko ja jestem tego zdania. Rian Johnson, reżyser filmu Looper: Pętla czasu, określił Primer / Wynalazek mianem najlepszego filmu o podróży w czasie w historii kina.