Pięć niesamowitych TEORII dotyczących LŚNIENIA. Co miał na myśli Stanley Kubrick?

Mija właśnie czterdziesta rocznica premiery jednego z najbardziej kultowych filmów w historii kinematografii i wybitnego arcydzieła kina grozy. Nic dziwnego, że wokół tego uwielbianego przez kinomanów klasyka narosło wiele, często absurdalnych i dziwacznych teorii. Oto kilka z nich.

Lądowanie na Księżycu

Jedna z teorii spiskowych głosi, że ludzie nigdy nie postawili stopy na Księżycu, a Stanley Kubrick razem z amerykańskim rządem sfałszował słynny film i zdjęcia dokumentujące lądowanie załogi Apollo 11 w 1969 roku (swoją drogą – w 2002 roku stworzono na ten temat świetny mockument o tytule Ciemna strona Księżyca).

Według jednej z teorii Kubrick ma się przyznawać do swoich czynów w filmie za pomocą bardzo zawoalowanych symboli. W jednej ze scen Danny ma sweter przedstawiający statek Apollo 11, a w spiżarni znajduje się wiele puszek owocowego napoju w proszku marki Tang, popularnego w czasie lotów kosmicznych. Wzór słynnego hotelowego dywanu swoim kształtem przywodzi na myśl kompleks startowy 39 Centrum Kennedy’ego, z którego startowała rakieta z misją na Księżyc. Pokój numer 237 miał odnosić się do odległości dzielącej Ziemię i Księżyc – 237 000 mil (tak sądzono pod koniec lat 60., dzisiaj wiemy, że dokładna odległość wynosi 238 900 mil).

Twórca tej teorii widocznie zapomniał, że w książce Stephena Kinga występuje pokój 217, a numer zmieniono na prośbę hotelu Timberline Lodge, gdzie kręcono film. Obawiano się, że odstraszy to gości od mieszkania w pokoju 217, dlatego zaproponowano numer 237, który w hotelu nie istnieje.

Holokaust

W 1976 roku Stanley Kubrick podjął pierwsze starania, aby zrealizować film o Holokauście. Projekt roboczo nazwany Aryan Papers, a więc Aryjskie papiery, miał być adaptacją książki Louisa Begleya Wojenne kłamstwa. To częściowo autobiograficzna powieść o żydowskiej rodzinie żyjącej w Polsce pod nazistowską okupacją, która ukrywa swoją prawdziwą tożsamość z pomocą katolickich dokumentów. W filmie Kubrick planował obsadzić Julię Roberts lub Umę Thurman, a wojenną Warszawę zagrać miało czeskie Brno. Reżyser oficjalnie zakończył próby pracy nad projektem w 1995 roku, dwa lata po realizacji Listy Schindlera Spielberga. Zapał Kubricka został ostudzony przez ciężar materii, z jaką się mierzył – uważał, że medium filmowe nie jest w stanie przedstawić okropieństw Holokaustu. Niektórzy uważają, że próbę ujęcia tematu Kubrick podjął już w Lśnieniu, za pomocą symboli czyniąc film komentarzem na temat nazistowskiego okrucieństwa podczas II wojny światowej.

Przez film wielokrotnie przewija się liczba 42, nawiązująca do roku 1942, kiedy to naziści rozpoczęli wdrażanie planu zwanego Endlösung der Judenfrage – ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. Jak zauważa profesor Geoffrey Cocks, liczba 42 pojawia się na bluzie Danny’ego oraz w tytule filmu, który Danny ogląda z Wendy – Lato roku 1942. Film opowiada o młodym chłopaku, który nawiązuje romans z kobietą, której mąż wyjechał walczyć w II wojnie światowej. Argumentów, które przywołuje Cocks, jest znacznie więcej, chociaż nie są one specjalnie przekonujące – Wendy ponoć zamachuje się kijem bejsbolowym 42 razy, maszyna do pisania, której używa Jack jest niemieckiej marki Adler, a w filmie nie brakuje także symboliki związanej z orłem, częścią godła III Rzeszy (w jednej ze scen Jack ma sobie koszulkę Stovington Eagles – drużyny sportowej ze szkoły, w której wcześniej uczył). Dodatkowo jeśli pomnoży się poszczególnie cyfry składające się na numer słynnego pokoju 237: 2x3x7, otrzymamy liczbę… 42.

Rdzenni Amerykanie

Kiedy Dick Halloran oprowadza rodzinę Torrance’ów po hotelu Overlook, wspomina, że hotel wybudowano na dawnym indiańskim cmentarzu (to motyw wykorzystany także w powstałym dwa lata później Duchu). Tej informacji brakuje w powieści Stephena Kinga, a z jakiegoś powodu Kubrick zdecydował się na taki zabieg. W hotelu Overlook nie brakuje motywów indiańskich – wzór w tym stylu mają dywany w różnych pomieszczeniach, indiańskie malowidła przywodzi na myśl mural na ścianie w sali z kominkiem.

Na puszkach proszku do pieczenia marki Calumet w spiżarni obecny jest wizerunek Indianina w tradycyjnym pióropuszu, a słowo kalumet, tak po polsku, jak i po angielsku, oznacza fajkę pokoju paloną przez Indian podczas obrzędów religijnych. Słynna scena, w której z windy wypływa fala krwi, ma odnosić się do ludobójstwa rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej dokonanych przez europejskich kolonizatorów kontynentu.

Molestowanie seksualne

Kiedy Jack Torrance przybywa do hotelu, w oczekiwaniu na spotkanie z Ullmanem czyta w holu gazetę. To egzemplarz czasopisma Playgirl i choć samo w sobie zastanawiające jest, co taka gazeta robiła w latach 80. w hotelu na widoku publicznym, znacznie bardziej zastanawiający jest znajdujący się na niej nagłówek: „INCEST: Why Parents Sleep With Their Children?”, czyli: „Kazirodztwo: dlaczego rodzice śpią ze swoimi dziećmi?”. Ten fakt skłonił wielu do uważania, że Jack seksualnie wykorzystywał swojego syna. Wskazywać na to ma jeszcze symboliczna scena, której świadkiem jest Wendy, kiedy przebrany za niedźwiedzia człowiek uprawia seks oralny z mężczyzną.

Niedźwiedź pojawia się jeszcze w kilku innych momentach filmu. Kiedy Danny rozmawia z psychiatrą, leży na poduszce w kształcie misia, a w jego pokoju w hotelu Overlook nad łóżkiem wisi obrazek z niedźwiadkami. Dla wielu ostatecznym potwierdzeniem tej teorii jest scena, w której Jack przytula Danny’ego i przekonuje go, że nigdy by go nie skrzywdził. Chłopiec zdecydowanie nieswojo czuje się na kolanach ojca. Istnieje także teoria, że to Danny, za pomocą swoich nadprzyrodzonych zdolności, celowo wpędza Jacka w szaleństwo, aby Wendy ostatecznie zostawiła przemocowego męża. To ona jest w filmie świadkiem sceny fellatio w wykonaniu człowieka-niedźwiedzia, ukazanej jej przez samego Danny’ego, sugerując w ten sposób matce, co spotkało go ze strony ojca.

Mit o Minotaurze

Dla innych Lśnienie to po prostu współczesna reinterpretacja greckiego mitu o Minotaurze, groźnego człowieka-byka zamkniętego w labiryncie przez króla Krety, Minosa. Co roku składano mu w ofiary i dopiero heros Tezeusz z pomocą Ariadny zdołał wydostać się z labiryntu i zabić Minotaura. Juli Kearns, powieściopisarka, zwraca uwagę, że konstrukcja hotelu Overlook w filmie sprawia, że całość wygląda jak labirynt, a niektóre pomieszczenia w trakcie filmu zmieniają miejsce lub wcale nie znajdują się tam, gdzie nam się pokazuje (czy to po prostu realizacyjne wpadki?).

W powieści Kinga przed hotelem nie było żywopłotowego labiryntu, w którym w filmie Kubricka rozgrywają się jedne z najciekawszych scen filmu. Uciekający przed Jackiem i wydostający się labiryntu Danny symbolizuje Tezeusza, rozjuszony, wściekły, podobny do zwierzęcia Jack – Minotaura. Warto zwrócić uwagę, że Jack często przyjmuje pozycję byka gotowego do ataku – pochyla się do przodu, patrząc spode łba wybałuszonymi, rozszalałymi oczami.

Znacie jeszcze inne ciekawe teorie o Lśnieniu?