ZAKAZANE ZWIĄZKI. Kazirodztwo na ekranie

Lubię filmowe opowieści o ludzkich pęknięciach, rysach na charakterze i wątpliwościach. Uwielbiam, kiedy pojawia się konflikt moralny, etyczny czy społeczny, dlatego z niemałą fascynacją zagłębiam się w mroczne rejony X Muzy. Fascynuje mnie podejście filmowców do tematów nieoczywistych i niepojawiających się w głównym nurcie poprawnego kina. Z chęcią przyjrzałam się, w jaki sposób twórcy poruszają temat kazirodztwa, szczególnie że nie tak dawno pojawił się zarówno na małym, jak i – za sprawą Guillerma del Toro (Crimson Peak) – dużym ekranie.

Najsłynniejszy związek kazirodczy pojawił się w świadomości widowni za sprawą Cersei i Jamiego Lannisterów. Gra o tron przełamywała różne tematy tabu, eksplorowała wątki nieporuszane do tej pory. I stawała się wiarygodna przez odważne pokazywanie trudnych zagadnień, bez pruderyjnego obracania kamery. A kazirodztwo jest stare jak świat. Przekazy historyczne mówią o tym, że relacje seksualne w rodzinie nie były czymś wyjątkowym. Rody szlacheckie czy królewskie nie chciały tracić czystości krwi, dlatego zawierano związki w obrębie jednej rodziny. Kino spogląda na kazirodztwo raczej jednoznacznie negatywnie, skupiając się na patologicznym wymiarze seksualnych relacji panujących w rodzinie. Oto kilka najciekawszych propozycji.

Crimson Peak. Wzgórza krwi, reż. Guillermo del Toro

Mroczna opowieść Guillerma del Toro osadzona w gotyckim zamku gdzieś z dala od ludzkich spojrzeń. Emocjonalny trójkąt między młodą pisarką (Mia Wasikowska), jej mężem Thomasem Sharpe’em (Tom Hiddleston) i jego siostrą Lucille (Jessica Chastain). Rodzeństwo posiada mroczną przeszłość, która splata ich nieprzerwaną więzią tajemnicy i współzależności.

Mały Thomas był ofiarą surowej matczynej miłości, a starsza siostra stała się dla niego ostoją w trudnych chwilach. Teraz chcą posiadać siebie na wyłączność, a ich wzajemne przyciąganie prowadzi do eskalacji przemocy. Zazdrość napędza ich działania, a miłość i seksualność zamienia w potwory.

Bez wstydu, reż. Filip Marczewski

Filip Marczewski opowiadał o związku brata i siostry już w swojej etiudzie Melodramat, aby później eksplorować ten wątek w pełnometrażowym debiucie. Anna (Agnieszka Grochowska) i Tadek (Mateusz Kościukiewicz) mieszkają w małym miasteczku. Dzielą ze sobą mieszkanie, przez co chłopak stale jest obecny w życiu starszej siostry. Czuje się za nią odpowiedzialny i dba o jej bezpieczeństwo. Kiedy na horyzoncie pojawia się Andrzej (Maciej Marczewski), Tadek zaczyna robić się zazdrosny. Coraz bardziej próbuje zawłaszczyć czas i przestrzeń Anki. Intensywnie zabiega o jej uwagę, aż doprowadza do seksualnego zbliżenia.

Pożądanie staje się silniejsze niż wstyd i poczucie winy. Oboje mają świadomość, że sięgają po coś zakazanego. Bez wstydu nie jest filmem idealnym i specjalnie udanym, ale wciąż pozostaje wyjątkiem na firmamencie polskiej kinematografii.

Cementowy ogród, reż. Andrew Birkin

Andrew Birkin, francuski reżyser, zaangażował do swojego filmu młodziutką Charlotte Gainsbourg. Opowiada o rodzinie z problemami, w której czwórka dzieci jest zdana na siebie. Umiera im matka, a najstarsi, Julie i Jack, przejmują rolę wychowania młodszego rodzeństwa. Wkrótce dojrzewająca Julie poznaje mężczyznę, z którym wchodzi w intymną relację. Zaczyna się bawić rodzącą seksualnością. Prowokuje, kusi i uwodzi, przenosząc swoje zainteresowanie na brata. Jack daje się wodzić za nos, z łatwością wychwytuje erotyczne podteksty i staje się coraz bardziej zazdrosny o siostrę.

Birkin nie przedstawia ich relacji w patologicznym świetle. Wzajemną fascynację pokazuje jako sprawę zupełnie naturalną. Choć z łatwością można zauważyć, kto posiada władzę w tym związku, trudno nie zauważyć ich wzajemnej troski i emocjonalnego zaangażowania. Julie uwodzi brata, by poczuć się bezpieczna. Są od siebie w pełni zależni, przez co – w ich własnym rozumowaniu ˜– ich erotyczna relacja jest w pełni normalna i uzasadniona. 

Ballada o Jacku i Rose, reż. Rebecca Miller

Seksualna fascynacja, która pojawia się między rodzeństwem, nie budzi aż tak dużego zgorszenia i uczucia niezgody jak związek pomiędzy ojcem a córką. Rebecca Miller opowiada o Rose i Jacku, którzy od zawsze wiodą wspólne życie. Ich niewinna relacja ulega zmianie, kiedy dziewczyna zaczyna wkraczać w okres dojrzewania. Rose odkrywa w sobie kobiecość i uwodzicielską siłę, którą może testować wyłącznie na Jacku.

Kiedy na horyzoncie pojawia się ta trzecia, dynamika ich związku zaczyna się zmieniać. Zazdrość przejmuje kontrolę nad Rose, która zaczyna prowokować Jacka i jego partnerkę, by zyskać ojca na wyłączność. Dziewczyna dąży do zbliżenia. Ona rozdaje karty i osiąga swój cel.

Strefa wojny, reż. Tim Roth

Obraz Tima Rotha jest zdecydowanie najbardziej mroczny z całego zestawienia. To naturalistyczne brytyjskie kino ociekające brudem i marazmem rodzinnych relacji. Związek między ojcem a córką przyprawia o ciarki na plecach. Patrzymy na patologiczną relację, która jest skrywana pod pozorami normalności. Ciepły i sympatyczny ojciec wydaje się opoką rodziny. Z czułością podchodzi do ciężarnej żony. Zarabia na życie. Nic nie zwiastuje, że gdzieś pod garniturem skrywa się prawdziwa bestia. Tylko córka zna mroczny sekret. Nastoletnia Jessie jest zabierana przez ojca do pobliskiego bunkra, gdzie mężczyzna wykorzystuje ją seksualnie. Kazirodcza relacja jest tutaj symbolem zniewolenia i nosi w sobie znamiona psychologicznej traumy.

Uwikłani, reż. Tom Kalin

Barbara Daly (Julianne Moore) jest nadopiekuńczą matką, która nie potrafi się pogodzić z faktem, że jej syn dorasta i planuje autonomiczne życie. Od urodzenia poświęcała mu nadmierną uwagę. Spędzała z nim sporo czasu i nie odstępowała na krok, odsuwając się od męża i innych międzyludzkich relacji. Kiedy Tony (Eddie Redmayne) zaczyna dojrzewać, Barbara zaczyna dostrzegać w nim prawdziwego mężczyznę. Jedynego, który był w stanie do tej pory dać jej szczęście i poczucie bezpieczeństwa.

To ona inicjuje zbliżenie seksualne, które staje się dopełnieniem ich związku. Tom Kalin przedstawił prawdziwą historię, która wydarzyła się w latach 1946-1972. To zdecydowanie negatywna narracja z kryminalnym wątkiem w tle. Zbytnia zażyłość może doprowadzić do tragedii.

Marzyciele, reż. Bernardo Bertolucci

Duszne francuskie lato pełne jest erotycznych uniesień i przełamywania własnych barier. Rodzeństwo Isabelle (Eva Green) i Theo (Louis Garrel) zaprasza do swojego mieszkania amerykańskiego przyjaciela (Michael Pitt). Wtedy rozpoczyna się niebezpieczna gra, próba sił i możliwości. W tym filmie seksualność przejmuje kontrolę nad młodymi ludźmi, łamanie norm społecznych i panujących zasad staje się wyrazem buntu, a erotyka formą ciekawego eksperymentu.