Kino europejskie: ERIC ROHMER

Eric Rohmer urodził się 4 kwietnia 1920 r. w Nancy (Francja). W latach 50. był krytykiem filmowym i współzałożycielem pisma Cahiers du Cinema (w latach 1957-1963 pełnił funkcję redaktora naczelnego tego czasopisma. Zdobył tytuł doktora, pisząc pracę dotyczącą filmów F.W. Murnaua.

Karierę reżyserską rozpoczął od kręcenia filmów krótkometrażowych – pełnometrażowym filmem fabularnym zadebiutował w 1960 r. Był to film Pod znakiem Lwa).

W późniejszym okresie swojej twórczości skoncentrował się na cyklach filmowych – najpierw powstała seria zatytułowana Sześć opowieści moralnych (1963-1972), a następnie Komedie i przysłowia (1980-1987). W roku 1990 Rohmer rozpoczął realizację kolejnego cyklu – Opowieści czterech pór roku – ten cykl został ukończony w 1998 r. Opowieścią jesienną.

Jego właściwe nazwisko to Jean-Marie Maurice Scherer. Jest jednym z współtwórców francuskiej Nowej Fali. Rohmer jest nie tylko reżyserem, ale również scenarzystą, aktorem, krytykiem i teoretykiem filmowym. Jego filmy określane są mianem „mistyki dnia powszedniego. Reżyser bardzo ceni twórczość filmową Bressona, Dreyera, Rosselliniego, Bergmana, Felliniego, Tarkowskiego oraz Kieślowskiego i Zanussiego.

Najważniejsze nagrody

1967 – Kolekcjonerka – Srebrny Niedźwiedź oraz nagroda jury młodzieżowego na MFF w Berlinie

1970 – Moja noc u Maud – National Society of Film Critics Award i New York Film Critics Circle Award za najlepszy scenariusz

1971 – Moja noc u Maud – Nominacja do Oscara za najlepszy scenariusz

1971 – Kolano Klary – Złota Muszla na MFF w San Sebastian

1976 – Markiza von O. – Grand Prix na MFF w Cannes (ex aequo z Nakarmić kruki C. Saury)

1983 – Paulina na plaży – Nagroda FIPRESCI na MFF w Berlinie

1985 – Noce pełni księżyca – Nominacja do Cezara w kategorii: najlepszy reżyser

1986 – Zielony promień – Złoty Lew i nagroda FIPRESCI na MFF w Wenecji

1992 – Opowieść zimowa – Nagroda FIPRESCI i Jury Ekumenicznego na MFF w Berlinie

1998 – Opowieść jesienna – Nagroda jury za scenariusz oryginalny na MFF w Wenecji

1999 – Opowieść jesienna – National Society of Film Critics Award w kategorii: najlepszy film nieanglojęzyczny

Podstawowe wyznaczniki stylu

Praca w kameralnych warunkach, ze stałą ekipą realizatorską i mało znanymi aktorami

Upraszczanie warstwy obrazowej, aktorskiej i dźwiękowej – filmy Rohmera opierają się na prostocie wyrazu artystycznego i użytych środków, a opowiadane historie wydają się być całkowicie zwyczajne, Bohaterowie przeciętni, natomiast ukazywany świat błahy i mało interesujący. Jednak to w tej prostocie tkwi siła oddziaływania jego filmów.

Ukazywanie życia zwykłych ludzi, nie wyróżniających się z otoczenia. Bardzo często głównymi bohaterkami są młode kobiety, przeciętnej urody, które poszukują swojego miejsca w świecie, zmagają się z uczuciowymi rozterkami, są pełne emocjonalnego niezdecydowania i niekonsekwentne w działaniu (Opowieść zimowa, Zielony promień);

Akcentowanie samotności bohaterów i ucieczki od niej poprzez szukanie kontaktu z innymi, poruszanie tematów związanych z istnieniem wolności jednostkowej, zależnością od drugiego człowieka, kryzysem wiary czy autorytetów;

Filozoficzny kontekst filmów, podkreślanie znaczenia dokonywanych wyborów oraz wpływu przypadku na ludzkie istnienie;

Ważną rolę odgrywają dialogi, słowa, komentarze, ujawniające cechy osobowości bohaterów, a także łączenie przeciwieństw (jak sam mówi: „Film może być zarazem bliski rzeczywistości i daleki. Może być zarazem intelektualny i zmysłowy, duchowy i materialny. Fotografia obiektywnej rzeczywistości może uchwycić te wszystkie aspekty naraz”).

Filmografia

– filmy krótkometrażowe, średniometrażowe i telewizyjne:

1950 – Journal d’un scelerat

1954 – Berenice

1956 – La sonate a Kreutzer

1958 – Veronique et son cancre

1960 – Presentation ou Charlotte et son steak

1963 – La carriere de Suzanne

1963 – La boulangere de Monceau

1964 – Nadja a Paris

1964 – Les metamorphoses du paysage

1965 – Perceval ou le conte du Graal

1965 – Les histoires extraordinaires d’Edgar Poe

1965 – Entretien sur Pascal

1965 – Don Quichotte

1965 – Cinema de notre temps: Carl Th.Dreyer

1965 – Le celluloid et la marbre

1965 – Les caracteres de La Bruyere

1966 – Victor Hugo: Les contemplations (Livre V-V)

1966 – Une etudiante d’aujourd’hui

1967 – Fermiere a Montfaucon

1968 – Mallarme

1968 – Louis Lumiere

1969 – Victor Hugo architecte

1969 – La beton dans la ville

1980 – Catherine de Heilbronn

1986 – Bois ton cafe, il va etre froid

1989 – Les jeux de societe

– filmy pełnometrażowe

1959 – Pod znakiem Lwa

1967 – Kolekcjonerka

1969 – Moja noc u Maud

1970 – Kolano Klary

1972 – Miłość po południu

1976 – Markiza von O.

1979 – Perceval z Galii

1981 – Żona lotnika

1982 – Wielkie plany

1983 – Paulina na plaży

1984 – Noce pełni księżyca

1986 – Zielony promień

1987 – Cztery przygody Reinette i Mirabelle

1987 – Przyjaciel mojej przyjaciółki

1990 – Opowieść wiosenna

1992 – Opowieść zimowa

1993 – Drzewo, mer i mediateka

1995 – Paryskie spotkania

1996 – Opowieść letnia

1998 – Opowieść jesienna

2001 – Angielka i książę

2004 – Potrójny agent

Źródła

Kosecka B., Piotrowska A., Kocołowski W.: Panorama kina najnowszego – 1980-1995. Wydawnictwo Znak. Kraków, 1997.