Połączenie LABIRYNTU i RZEKI TAJEMNIC dla Ci tę znakomitą i zapomnianą adaptację Stephena Kinga

Stephen King kojarzy się przede wszystkim z horrorem. Tymczasem najlepsze ekranizacje jego prozy powstały wtedy, gdy reżyserzy całkowicie zrezygnowali z paranormalnych zagrożeń: Skazani na Shawshank, Misery, Stań przy mnie. Dolores Claiborne jest kolejna. To ponury thriller psychologiczny o przemocy, traumie, winie i relacji matki z córką. Film Taylora Hackforda pozostaje przy tym jednym z najbardziej niedocenianych dzieł opartych na prozie Kinga – być może dlatego, że straszy czymś znacznie bardziej realnym niż nadnaturalne zło.

Film miał premierę 24 marca 1995 roku. Wyreżyserował go Taylor Hackford (Adwokat diabła), a scenariusz napisał Tony Gilroy (ten sam, który wiele lat później da nam Michaela Claytona, Łotra 1, serię o Jasonie Bournie i Andora) na podstawie powieści Kinga z 1992 roku. W rolach głównych wystąpiły Kathy Bates jako Dolores Claiborne i Jennifer Jason Leigh jako jej dorosła córka Selena.

Fabuła Dolores Claiborne

Dolores pracuje jako gospodyni u bogatej i wymagającej Very Donovan na małej wyspie u wybrzeży Maine. Kiedy Vera umiera w podejrzanych okolicznościach, Dolores zostaje oskarżona o jej zabójstwo. Do rodzinnego miasteczka wraca Selena, dziennikarka z Nowego Jorku, która od piętnastu lat jest skonfliktowana z matką, a śledztwo zaczyna odsłaniać niepokojące wydarzenia z przeszłości.

Śmierć Very przypomina Selenie o wcześniejszej tragedii – śmierci jej ojca. Stopniowo okazuje się, że relacja matki i córki została zbudowana na traumie, przemocy i sekretach, których żadna z nich nie potrafiła przez lata wypowiedzieć na głos. Hackford opowiada historię za pomocą retrospekcji, wspomnień i niedopowiedzeń, a widz długo nie wie, co właściwie wydarzyło się w przeszłości. Prawda jest odkrywana stopniowo przez samą Selenę, a razem z nią – przez widzów.

King bez horroru

Dolores Claiborne nie jest horrorem. Nie ma tu potworów ani nadnaturalnych sił, a jednak film potrafi być bardziej niepokojący niż wiele klasycznych adaptacji Kinga. Pisarz zainteresował się bowiem tym, co można nazwać horrorem codzienności: przemocą domową, alkoholizmem, traumatycznym dzieciństwem i poczuciem winy. Sam Hackford mówił przed premierą, że początkowo nie był zainteresowany twórczością Kinga, ponieważ kojarzył go przede wszystkim z fantastyką. Dolores Claiborne przekonała go właśnie dlatego, że przedstawiała rzeczywisty, a nie fantastyczny wymiar grozy.

To podejście sprawia, że film można dziś stawiać obok takich dramatów jak Rzeka tajemnic Clinta Eastwooda czy Labirynt Denisa Villeneuve’a. Nie dlatego, że mają podobną fabułę, lecz dlatego, że wszystkie trzy produkcje traktują zło jako coś zakorzenionego w ludzkiej psychice, rodzinnych sekretach i wydarzeniach, które nie znikają tylko dlatego, że minęły lata. Podobnie jak w Rzece tajemnic, przeszłość determinuje teraźniejszość, a trauma jednej osoby zostawia ślad na całej rodzinie. Z kolei z Labiryntem łączy z filmem Hackforda ponury moralny klimat i pytanie, jak daleko człowiek może się posunąć, kiedy próbuje chronić kogoś, kogo kocha.

Kathy Bates w życiowej formie

Kathy Bates była już po Misery, za którą otrzymała Oscara, dlatego łatwo było oczekiwać kolejnej wariacji na temat Annie Wilkes. Dolores jest jednak jej całkowitym przeciwieństwem. Nie jest szalona – jest zmęczoną życiem kobietą, która przez dziesięciolecia nauczyła się przetrwać w świecie zdominowanym przez ludzi silniejszych od niej. Bates gra ją bez sentymentalizmu. Dolores jest szorstka, pyskata, czasami brutalna, ale jednocześnie niezwykle silna. Nie próbuje przekonać widza, że jest święta, dzięki czemu jej decyzje mają znacznie większy ciężar.

Równie ważna jest Jennifer Jason Leigh. Jej Selena jest emocjonalnie zamrożoną kobietą, która próbuje zrozumieć, czy jej wspomnienia z dzieciństwa są prawdziwe. Chemia między obiema aktorkami jest jednym z największych atutów filmu. Roger Ebert zwracał uwagę właśnie na ich wiarygodną relację, uznając ją za podstawę emocjonalnej siły filmu, choć część recenzentów uważała, że scenariusz momentami zbyt mocno opiera się na melodramatycznych schematach.

Przyjęcie Dolores Claiborne

Co ciekawe, jeszcze przed premierą King przewidywał, że część krytyków będzie atakowała film wyłącznie dlatego, że jest adaptacją jego powieści. Obawy te nie sprawdziły się. Krytycy dostrzegli, że Hackford zrobił film znacznie bliższy dramatowi psychologicznemu niż typowej ekranizacji Kinga. Dolores Claiborne została bardzo dobrze przyjęta zarówno przez widzów i krytyków – obecnie na Rotten Tomatoes ma odpowiednio 82% pozytywów do pierwszych i 87% od drugich.

Dolores Claiborne to film o tym, że najstraszniejsze rzeczy nie przychodzą z innego wymiaru, czasem po prostu mieszkają za ścianą, przy rodzinnym stole albo w pamięci człowieka, który przez całe życie próbował o nich zapomnieć. Dzięki znakomitej Kathy Bates i ponurej atmosferze Maine pozostaje jedną z tych adaptacji Stephena Kinga, które zdecydowanie zasługują na ponowne odkrycie.