8 ZNAKOMITYCH seriali, które zyskały po ZMIANIE GATUNKU

Serialowy detektyw nie musi do końca życia rozwiązywać jednej sprawy na tydzień, a bohater komedii może wreszcie zrobić coś, czego następny dowcip nie unieważni. Kiedy twórcy pozwalają postaciom wyjść poza role z pierwszych odcinków, zyskują miejsce na opowieści, które wcześniej nie mieściły się między kolejnymi zagadkami albo puentami. Czasem wystarczy przestać traktować urzędniczkę jak obiekt żartów, kiedy indziej trzeba podważyć porządek całego świata i sprawdzić, co zostanie z bohaterów, gdy przestaną działać znajome zasady. Seriale, które zmieniły gatunek, zatem.

Parks and Recreation (2009)

Leslie Knope pracuje w wydziale zieleni miejskiej i chce zamienić porzucony wykop w park, a pomaga jej w tym pielęgniarka Ann Perkins. Dla urzędniczki to nie jest drobna sprawa do odhaczenia. Potrzeby mieszkańców traktuje z zapałem, którego otoczenie nie zawsze podziela, i nie zamierza przepraszać za własną ambicję. Szybko zderza się jednak z codziennością lokalnego urzędu, gdzie nawet tak przyziemny cel wymaga przekonywania innych, a każde zebranie i każda próba współpracy kończą się komediowymi tarciami.

Zamiast mnożyć powody do śmiechu z Leslie, Michael Schur i Greg Daniels pozwolili jej współpracownikom dostrzec, że naprawdę zna się na swojej pracy. Korekta zaczęła się już w finale debiutanckiej serii, a w drugim sezonie twórcy rozwinęli cieplejszą komedię zespołową. Serial jest dalej zabawny, ale bohaterka nie musi już płacić za każdy żart własną godnością. Optymizm nie polega tu przy tym na udawaniu, że ludzie są zgodni i rozsądni. Przyjemność daje raczej obserwowanie, jak mimo różnic zaczynają traktować się nawzajem poważnie.

BoJack Horseman (2014)

BoJack był kiedyś gwiazdą sitcomu, a dziś chce odzyskać sławę. Z pomocą Diane przygotowuje więc wspomnienia, które mają przypomnieć publiczności o jego istnieniu i otworzyć drogę do kolejnego sukcesu w show-biznesie. Praca nad książką oznacza jednak coś więcej niż przypominanie dawnych triumfów, bo trzeba rozmawiać o życiu poza planem. Dawny ulubieniec widowni musi opowiedzieć o sobie kobiecie, która spisuje jego historię, i pokazać jej, jak wygląda jego codzienność teraz, kiedy popularny serial dawno zszedł z anteny.

Pod dowcipami Raphael Bob-Waksberg ukrył dramat o depresji i uzależnieniu, w którym cierpienie bohatera nie unieważnia krzywd wyrządzonych innym. Już w drugiej połowie pierwszego sezonu spotkanie z dawnym przyjacielem Herbem zmusza BoJacka do rozliczenia się z przeszłością. Serial znakomicie wykorzystuje tę sprzeczność: pozwala zrozumieć samotność bohatera, ale nie każe go rozgrzeszać. Komedia i dramat wzajemnie się wzmacniają, bo po śmiechu zostaje pamięć o tym, czego dawny gwiazdor nie potrafi naprawić kolejnym występem.

Impersonalni (Person of Interest, 2011)

Harold Finch werbuje byłego agenta Johna Reese’a, żeby razem ratowali ludzi wskazywanych przez system nadzoru. Technologia pozwala im przewidywać zagrożenia, ale samo wskazanie to dopiero początek: muszą dotrzeć do konkretnej osoby i ustalić, co dzieje się w jej życiu, zanim dojdzie do przestępstwa. Z początku każda taka interwencja jest osobną sprawą, a współpraca Reese’a z twórcą systemu od pierwszego odcinka łączy kryminalne zagadki z pytaniami o granice inwigilacji.

Jonathan Nolan rozbudował opowieść o rywalizację sztucznych inteligencji. W trzecim sezonie coraz większe znaczenie zyskuje konkurencyjny system, Samarytanin, a ratowanie pojedynczych osób staje się częścią szerszego konfliktu. Napięcie rośnie, ale samodzielne sprawy nadal są potrzebne, bo przypominają, kogo właściwie dotyczą spory o nadzór i kontrolę. Dzięki nim serial łączy rozmach thrillera sci-fi z przywiązaniem do bohaterów, a ludzie nie stają się dodatkami do widowiskowego pojedynku maszyn.

Fringe: Na granicy światów (Fringe, 2008)

Agentka FBI Olivia Dunham bada dziwne zdarzenia z pomocą naukowca Waltera Bishopa. Do zespołu dołącza jego syn Peter, więc przy każdym śledztwie bohaterowie muszą wyjaśniać przypadki z pogranicza nauki i jednocześnie dogadywać się w gronie, w którym ojca i syna łączy skomplikowana relacja. Z początku zagadka zwykle zamyka się w jednym odcinku, z czasem jednak bohaterowie dostrzegają związki między badanymi zjawiskami, a sprawy prowadzone przez Olivię coraz ściślej splatają się z rodzinną historią jej współpracowników.

Alternatywne rzeczywistości służą tu przede wszystkim relacjom między postaciami. J.J. Abrams i współtwórcy rozwinęli ten wątek stopniowo: finał debiutanckiej serii wyraźnie odsłania drugi świat, a w trzecim sezonie narracja opiera się już na obu rzeczywistościach. Serial zachwyca wtedy tym, jak łączy wyobraźnię sci-fi z rodzinnym dramatem. Jego mocnym punktem jest Walter, bo nawet przy najdziwniejszych odkryciach uwagę przyciąga człowiek, a eksperyment schodzi na drugi plan.

Dobre miejsce (The Good Place, 2016)

Eleanor trafia po śmierci do miejsca przeznaczonego dla dobrych ludzi i szybko orientuje się, że sama na taki przywilej nie zasłużyła. Zamiast zgłosić pomyłkę, ukrywa prawdę o swoim życiu, a idealne otoczenie zmusza ją do nieustannego pilnowania własnej wersji wydarzeń. Ten kłopot ma bardzo komediowy punkt wyjścia, ale chodzi w nim o coś poważniejszego niż wygodne lokum: bohaterka musi się zastanowić, co właściwie odróżnia dobrego człowieka od kogoś, kto tylko dobrze wypada.

Pomysł na sitcom o ukrywaniu niewygodnej prawdy Michael Schur rozwinął w ruchliwą opowieść o etyce i współpracy. Zwrot w finale pierwszego sezonu zmienia rozumienie całego świata, a kolejne resety pozwalają sprawdzać bohaterów w nowych układach i nie odbierają serialowi lekkości. Rozważania o moralności są przystępne, bo dotyczą decyzji ludzi, których łatwo polubić razem z ich wadami. Filozofia jest tu źródłem humoru: serial pokazuje, ile zamieszania potrafi wywołać uczciwa próba zrobienia czegoś dobrego.

Pozostawieni (The Leftovers, 2014)

Mieszkańcy Mapleton próbują żyć dalej po nagłym zniknięciu 2% ludzkości, a wśród tych, którzy zostali, są Kevin Garvey i Nora Durst. Ludzie wracają do codziennych zajęć, choć nadal nie wiedzą, co spotkało zaginionych, i każdy po swojemu radzi sobie ze stratą, której doświadczyła cała społeczność. W małym mieście prywatna żałoba sąsiaduje ze zbiorowym szukaniem sensu, a bohaterowie, próbując ułożyć sobie życie na nowo, muszą jeszcze odnaleźć się w relacjach z najbliższymi.

Czarny humor i metafizyczna wyobraźnia pozwalają tu powiedzieć o żałobie więcej niż sama powaga. Damon Lindelof i Tom Perrotta z sezonu na sezon poszerzali skalę emocji: w drugim zabrali bohaterów do Teksasu i wpuścili do opowieści więcej nadziei i humoru, a w trzecim przenieśli część akcji do Australii i śmielej sięgnęli po metafizykę. Bohaterowie pośród żałoby wciąż bywają śmieszni i rozpaczliwie potrzebują bliskości. Serial potrafi przejść od bólu do niedorzeczności i ani na chwilę nie traci czułości wobec swoich postaci.

Community (2009)

Po unieważnieniu dyplomu Jeff Winger trafia do lokalnej uczelni Greendale i zakłada tam grupę do wspólnej nauki. Prawnik musi odnaleźć się wśród ludzi, z którymi nie łączy go dawna kariera ani gotowy pomysł na przyszłość, a zwykłe zajęcia stają się okazją, by poznać ich ambicje i dziwactwa. Z początku to sytuacja dobrze znana ze szkolnych komedii, w których przypadkowe towarzystwo spotyka się przy jednym stole. Z czasem jednak Jeffowi coraz trudniej traktować pozostałych jak chwilową przeszkodę na drodze do własnych celów.

Szkolną codzienność Dan Harmon potraktował jako pretekst do zabawy filmowymi konwencjami. Już pod koniec pierwszego sezonu pojawiają się pełne parodie kina gangsterskiego i akcji, a bohaterowie zachowują się tak, jakby trafili do zupełnie innych produkcji. Dowcip działa, bo widz zna ich charaktery: rozpoznanie filmowego chwytu to tylko część przyjemności, resztę daje obserwowanie tej konkretnej grupy w nowej sytuacji. Kinomani dostają tu komedię, w której nie trzeba wybierać między pomysłowością a sympatią do postaci.

Tropiciele (Search Party, 2016)

Dory namawia przyjaciół do poszukiwań zaginionej znajomej ze studiów, a amatorskie śledztwo wyrywa ich z codzienności młodych nowojorczyków. Od początku kryminalna zagadka sąsiaduje tu z satyrą obyczajową, więc los poszukiwanej kobiety interesuje widza równie mocno jak zachowanie tych, którzy postanowili ją odnaleźć. Bohaterowie muszą współpracować, ale skupienie na sobie nie znika wraz z podjęciem zadania, a deklarowane zaangażowanie zostaje wystawione na próbę tam, gdzie trzeba wreszcie zainteresować się cudzym życiem.

Bezczelna satyra jest znakiem rozpoznawczym serialu i nie zniknęła, kiedy Sarah-Violet Bliss i Charles Rogers sięgnęli po dramat sądowy, thriller o porwaniu, a wreszcie horror. Każda z tych konwencji pozwala inaczej przyjrzeć się ludziom pochłoniętym sobą, którzy szukają sensu we własnych działaniach. Twórcy nie poprzestali na zmianie dekoracji i wykorzystali oczekiwania związane z gatunkiem, żeby jeszcze bardziej podkręcić absurd. Tropiciele to komedia dla widzów, którzy lubią złośliwy humor i nie boją się gatunkowych wolt.