Publicystyka filmowa
Stephen King przerobił kultowy serialowy HORROR. Efekt? Zaledwie cień GENIALNEGO oryginału
Stephen King wypożyczył duński serial o nawiedzonym szpitalu i wpisał w jego amerykańską wersję własny wypadek z 1999 roku. Szpital Królestwo.
W szpitalu można bać się duchów, ale można też bać się lekarza, który za nic nie przyzna się do błędu. Lars von Trier dobrze rozumiał, że te dwa lęki nie muszą sobie przeszkadzać, a pacjent ma niewielki wpływ na to, który z nich akurat okaże się uzasadniony. Stephen King pokochał tę mieszaninę i przeniósł ją do serialu Szpital Królestwo, a do duńskiego pomysłu dopisał własne doświadczenie niemal śmiertelnego wypadku. Trudno o bardziej osobisty powód, żeby zająć się opowieścią o bezradnym człowieku na szpitalnym łóżku. Tyle że między przejęciem cudzego koszmaru a oddaniem jego szczególnej temperatury jest sporo miejsca na nieporozumienia.
Pacjent King
King odkrył Królestwo w wypożyczalni w Kolorado. Pracował wtedy z producentem Markiem Carlinerem, a duński serial zachwycił go połączeniem strachu i śmiechu. Amerykańskie prawa miało już studio Sony, z którym pisarz zawarł umowę w zamian za opcję na ekranizację własnej noweli, przeniesionej później do kina jako Sekretne okno. Od początku chodziło o przeróbkę, a nie o wierną kopię duńskiego szpitala: współscenarzysta Richard Dooling mówił o nowych postaciach i sytuacjach oraz o zamerykanizowaniu oryginału.

Najlepiej widać to na przykładzie Petera Rickmana, malarza potrąconego podczas joggingu. W jego losie King zawarł własny wypadek z 1999 roku, ale bohaterowi przypisał cięższe obrażenia, w tym urazy głowy i kręgosłupa, a perspektywę unieruchomionego pacjenta wywiódł ze Śpiewającego detektywa. Tu amerykańska wersja znajduje własny temat. Reżyser Craig R. Baxley inscenizuje wypadek przerażająco cieleśnie, a scena z żoną Rickmana budzi coś więcej niż ciekawość szpitalnej zagadki: boimy się o człowieka, zanim zaczniemy rozpoznawać zjawy, które zamieszkują budynek.
Lekarze straszniejsi od duchów
U von Triera ludzkiego dramatu nie da się łatwo oddzielić od farsy. W dwóch pierwszych sezonach, na których oparto remake, lekarze wikłają się w biurokrację i zawodowe rozgrywki, a pycha bywa równie niebezpieczna jak brak kompetencji. Kręcone z ręki sepiowe zdjęcia przypominają niedoskonały zapis czegoś, co wydarzyło się naprawdę. Dlatego tak łatwo znosimy tutaj absurd: oglądamy instytucję, w której ludzie przywykli do niedorzeczności. Duch dziewczynki nie trafia przecież do szczególnie rozsądnego towarzystwa.

Lovecraftowski niepokój odnajduję w Królestwie tam, gdzie człowiek dostrzega ślad czegoś, czego nie potrafi pojąć. Widmowa karetka znika, a starsza pacjentka Drusse słyszy głos dziewczynki. Podobnie w Szczurach w murach odgłosy prowadzą ku ukrytej przeszłości miejsca. Von Trier czerpał zresztą z Belfegora i Miasteczka Twin Peaks i tak jak tamci łączył nadprzyrodzone z przyziemnym. W duńskim szpitalu można zetknąć się z zaświatami i wciąż być zakładnikiem lekarskiego ego. Pacjent nie musi rozumieć zagrożenia, żeby znaleźć się całkowicie w cudzej władzy.
Amerykański serial natomiast pokazuje nadprzyrodzone wprost: prolog zdradza sporo o duchu dziewczynki, a podobny do mrówkojada Antubis jest tak wyeksponowany, że zaczynasz po prostu przyglądać się stworowi. Kontakt z ukrytą rzeczywistością jest i tutaj, ale nie czuć tej samej bezradności wobec niepojętego. King mówił, że zachował elementy zabawne i przerażające, a usunął część gotyckich komplikacji. Chyba za dużo przy tym wyjaśnił. Czarny humor przetrwał, ale zjawy ogląda się jako atrakcje opowieści, a nie intruzów w miejscu, które przed chwilą udawało zwyczajny oddział.

Szpital Królestwo – co zostało po eksperymencie
Nie ma co skreślać jednak całej tej ostentacji. Szpital Królestwo potrafi przyciągnąć obrazem, a w 2004 roku dostał dwie nominacje do Emmy: za projekt czołówki i za efekty wizualne, przy czym ta druga obejmowała pilota. Żadna nie przyniosła statuetki. Można zrozumieć więc krytyków, którzy chwalili serial za śmiałość i atmosferę, bo nie ogląda się tu horroru pozbawionego ambicji. W obsadzie znalazła się Diane Ladd, która gra Sally Druse. Doktora Stegmana zagrał Bruce Davison.
Rozwleczenie, które również zarzucali serialowi krytycy, czuje się szczególnie przy tak wyraźnie pokazanych zjawach: trudno cierpliwie czekać na ich kolejne objaśnienia. Widzowie też nie mieli cierpliwości. Premierę w marcu 2004 roku obejrzało około 14,1 mln osób, a pod koniec miesiąca zostało ich 5,6 mln. Tymczasem trzynastoodcinkowy sezon miał być dla ABC sprawdzianem krótszych serializowanych opowieści, odejściem od tradycyjnego modelu rozciągniętego na 22 tygodnie.

W kwietniu 2004 roku King przyznał, że nie rozumie, co ABC robi z serialem w kontekście ramówki, a parę tygodni później zapowiedziano, że cztery ostatnie odcinki wrócą, ale po przerwie. Pisarz docenił przy tym promocję premiery i nie obarczał stacji całą winą za niepowodzenie. Nie ma co też szukać przyczyn artystycznej porażki wyłącznie w ramówce. Kiedy wracasz myślą do Rickmana, nie potrzebujesz wierniejszej kopii von Triera, tylko więcej bezradności, którą autor znał z własnego łóżka. W opowieści pełnej duchów najbardziej przejmujący jest pacjent, który nie może wstać i wyjść.

