10 najciekawszych DEBIUTÓW ostatniej DEKADY

Jakich aktorów, scenarzystów, reżyserów poznaliśmy dzięki ostatniej dekadzie? Które debiuty były najciekawsze i zwróciły największą uwagę świata kina i telewizji?

Zapraszam do mojego subiektywnego zestawienia.

Lupita Nyong’o – Zniewolony. 12 Years a Slave (2013)

Chociaż sam film mnie osobiście bardzo mocno rozczarował, to trudno mu odmówić zarówno znakomitego przyjęcia na świecie (może pochwalić się kilkudziesięcioma nagrodami – w tym Oscarem za najlepszy film), ale też przede wszystkim faktu, że to właśnie w Zniewolonym zadebiutowała Lupita Nyong’o.

Jakże uzdolniona i ceniona dziś aktorka, którą podziwiać mogliśmy ostatnio w fenomenalnej roli w To my Jordana Peele’a. Za kreację niewolnicy Patsey – swój pierwszy filmowy występ! – Lupita została nagrodzoną statuetką Akademii Filmowej w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa.

Ryan Coogler – Stacja Fruitvale (2013)

Pełnometrażowy debiut Ryana Cooglera w roli scenarzysty i reżysera to oparta na faktach Stacja Fruitvale. Film przybliża dramatyczną historię Oscara Granta, czarnoskórego chłopaka zatrzymanego przez policję na stacji metra pod zarzutem wszczęcia bójki w pociągu. Bardzo dobrze przyjęta produkcja otworzyła Cooglerowi drogę do Hollywood, gdzie stworzył od tej pory jeszcze dwa filmy – Creeda. Narodziny legendy i Czarną Panterę. Ten drugi okazał się jednym z najlepiej zarabiających filmów w historii (aktualnie 11. miejsce w światowym box offisie) oraz był nominowany do Złotego Globa i Oscara w głównych kategoriach tych nagród. Przy Stacji Fruitvale pierwszy raz reżyser współpracował też z Michaelem B. Jordanem, który do tej pory wystąpił we wszystkich jego filmach.

Jennifer Lee – Kraina lodu (2013)

Cóż to za debiutantka! Jej pierwszą scenopisarską pracą było współtworzenie skryptu do niezwykle ciepło przyjętego Ralpha Demolki, a rok później zadebiutowała jako (współ)reżyserka (i samodzielna scenarzystka) Krainy lodu. Animowana opowieść o dwóch siostrach – Annie i Elsie – nie tylko okazała się jednym z najbardziej dochodowych filmów w historii studia sygnowanego nazwiskiem Walta Disneya, ale też doczekała dwóch Oscarów (w tym za najlepszy film animowany) i – być może przede wszystkim – stała prawdziwie kultowym filmem wśród jego najmłodszych (chociaż pewnie nie tylko) odbiorców.

Współtworzyła (tym razem ograniczając się do reżyserii) też zeszłoroczny sequel, obecnie najbardziej dochodowy film animowany w historii kina.

Chad Stahelski – John Wick (2014)

Seria napakowanych akcją i absurdalnymi rozwiązaniami fabularnymi przygód Johna Wicka o twarzy ukochanego przez cały świat Keanu Reevesa niezaprzeczalnie zawładnęła sercami miłośników niezobowiązującego kina akcji i doczekała się już trzech odsłon. Pierwsza powstała prawie sześć lat temu i stanowiła reżyserski debiut Chada Stahelskiego, który z bohaterem nigdy się nie rozstał, tworząc również kolejne sequele. Następny już w drodze: John Wick: Chapter 4 zawita do kin w przyszłym roku. Co prawda, na razie nie potwierdzono angażu reżysera, ale na ten moment trudno wyobrazić sobie brak jego udziału.

Gillian Flynn – Zaginiona dziewczyna (2014)

Chociaż debiutancka książka Gillian Flynn została opublikowana już w 2006 roku, to wybierając pisarkę do zestawienia, kierowałem się jej debiutem w świecie filmowym, scenariuszem do ekranizacji jej własnej prozy, czyli Zaginionej dziewczyny Davida Finchera.

Film słynnego twórcy Siedem to zdecydowanie udane przeniesienie książki na ekran. Znakomite połączenie thrillera, portretu toksycznego związku i satyry na media stanowi moim zdaniem jeden z najlepszych filmów ostatnich 10 lat, a samej Flynn otworzył drogę do kolejnych, również niezwykle cenionych projektów. Jest autorką scenariuszy do Wdów Steve’a McQueena oraz do powstałego dla HBO miniserialu Ostre przedmioty, ekranizacji jej literackiego debiutu.

Alex Garland – Ex Machina (2015)

Alex Garland – znany już z innych projektów jako scenarzysta i producent – w 2015 roku zadebiutował jako reżyser. Jego pierwszym projektem była Ex Machina. Inteligentne, odwołujące się do aktualnych problemów i technologicznych trendów dzieło kina science fiction z imponującymi kreacjami Alicii Vikander, Domhnalla Gleesona i Oscara Isaaca dziś uważane jest za jeden z najlepszych filmów gatunku powstałych w XXI wieku. Za film Garland doczekał się nominacji do Oscara w kategorii najlepszy scenariusz oryginalny. Trzy lata później premierę miał jego kolejny film – doskonale przyjęta Anihilacja z Natalie Portman w roli głównej.

Jordan Peele – Uciekaj! (2017)

Jordan Peele – wcześniej cieszący się popularnością jako komik – zaskoczył chyba wszystkich swoim kinowym debiutem, w którym odpowiedzialny był zarówno za scenariusz, jak i reżyserię. Uciekaj! z 2017 roku jednoznacznie odwoływał się do stylistyki horroru, ale przez samego autora nazywany był thrillerem społecznym.

Pewnie ze względu na podejmowaną w filmie tematykę rasowych tarć. Uciekaj! okazał się nie tylko bardzo dobrze przyjętym artystycznie filmem (Oscar za najlepszy scenariusz oryginalny), ale też ogromnym sukcesem komercyjnym. Kosztował zaledwie 4,5 miliona dolarów, w sam weekend otwarcia zarobił ponad 30, a w ogólnym rozrachunku 255 milionów dolarów. W zeszłym roku w kinach oglądać mogliśmy drugi, nie mniej udany film Peele’a – To my.

Greta Gerwig – Lady Bird (2017)

Wybór nieco naciągany, bo za reżyserski debiut Grety Gerwig śmiało uznać można film Noce i weekendy (2008), który współtworzyła z Joem Swanbergiem, ale jej pierwszy solowy film to już oczywiście głośna Lady Bird z 2017 roku. Oparta na wątkach autobiograficznych teen drama o wchodzeniu w dorosłość, mierzeniu się z własnymi ambicjami i pochodzeniem natychmiastowo zdobyła serca widzów i krytyków. Film był nominowany do czterech Złotych Globów (galę skończył z dwoma statuetkami – w kategoriach najlepsza komedia lub musical oraz najlepsza aktorka w komedii lub musicalu) i pięciu Oscarów.

Pod koniec ubiegłego roku światową premierę miały bardzo dobrze przyjęte Małe kobietki, kolejny projekt reżyserki.

Ari Aster – Dziedzictwo. Hereditary (2018)

Urodzony w Nowym Jorku twórca dosłownie wdarł się na scenę kina grozy jako scenarzysta i reżyser głośnego Dziedzictwa. Hereditary. Film z 2018 roku zaskoczył widzów niezwykle sprawnym wykorzystywaniem charakterystycznymi dla horroru tropami i kreatywnym ich gubieniem.

Stanowił przy tym prawdziwy popis aktorskiego rzemiosła i budził prawdziwy strach i niepokój, który utrzymywał się jeszcze długo po seansie. Ari Aster w zeszłym roku zaprezentował nie mniej głośne i być może jeszcze bardziej kontrowersyjne Midsommar. W biały dzień z fenomenalną Florence Pugh w roli głównej. Nie ukrywam, ogłoszenie kolejnego projektu Astera to jedna z najbardziej oczekiwanych przeze mnie informacji związanych ze światem kina.

Hunter Schafer – Euforia (2019)

Skoro zestawienie otworzyliśmy aktorskim debiutem, to również w ten sposób go zakończmy. W głośnej tegorocznej Euforii od HBO na ekranie zadebiutowała Hunter Schafer – młoda transseksualna dziewczyna. Serial o amerykańskiej młodzieży okazał się wielkim hitem stacji, cieszył potężnym uznaniem i przez wielu – mimo rażącego pominięcia w Złotych Globach – uznawany był za jedną z najlepszych produkcji telewizyjnych roku.

Młodziutkiej Schafer (rocznik 1999) nie onieśmieliło partnerowanie przed kamerą znanej i obecnej w show-biznesie od szóstego roku życia Zendayi. Przeciwnie – stworzyła z nią świetny, dojrzały duet aktorski i z pewnością mocno przyczyniła się do budowania pozytywnego wizerunku osób transgenderowych na ekranie.