10 seriali według STEPHENA KINGA, jeżeli podobało Ci się TO: Witajcie w Derry

U Stephena Kinga najgroźniejszy sąsiad nie zawsze ma kły, a rodzinne miasteczko rzadko nadaje się na spokojną przystań: mieszkańcy skrywają urazy, pamiętają dawne krzywdy i potrafią bardzo długo udawać, że niczego nie widzą. W To: Witajcie w Derry, Castle Rock czy Miasteczku Salem ludzie muszą zmierzyć się z czymś więcej niż potworem — również z przeszłością, od której chcieliby uciec. Telewizyjne opowieści pisarza potrafią przy tym zaskoczyć: obok wampirów i nawiedzonych miejsc pojawiają się podróże w czasie, policyjne śledztwa oraz zwyczajni ludzie postawieni przed przerażającym wyborem.

Castle Rock (2018)

Henry Deaver wraca do Castle Rock w Maine po odnalezieniu tajemniczego młodego więźnia pod Shawshank. W rodzinnym miasteczku próbuje zrozumieć, kim jest nieznajomy i jak jego pojawienie się wiąże się z kolejnymi niepokojącymi zdarzeniami, a im uważniej przygląda się sprawie, tym trudniej mu oddzielić ją od własnej przeszłości. W drugim sezonie do tego samego ponurego świata trafia Annie Wilkes, a mieszkańcy Jerusalem’s Lot przekonują się, że w kingowskich miasteczkach niebezpieczeństwo nigdy nie kończy się na jednym adresie.

Sam Shaw i Dustin Thomason stworzyli opowieść, w której znajome miejsca i postacie Kinga należą do wspólnego, nieprzyjaznego świata. Serial najlepiej wypada wtedy, gdy każe widzowi podejrzliwie patrzeć na mieszkańców i zastanawiać się, ile wiedzą o wydarzeniach rozgrywających się tuż obok. Twórcy świetnie prowadzą zagadkę, ale równie dużo uwagi poświęcają atmosferze: w Castle Rock trudno poczuć się bezpiecznie nawet podczas zwyczajnej rozmowy. Po Derry warto zajrzeć właśnie tutaj — dla całego miasteczka pełnego sekretów, nie tylko kolejnego potwora.

To (It, 1990)

W Derry znów giną dzieci, a dawni członkowie Klubu Frajerów muszą dotrzymać obietnicy złożonej wiele lat wcześniej. Wracają do miasta jako dorośli, niosąc ze sobą wspomnienia pierwszej konfrontacji z Pennywise’em i lęki, których nie udało im się zostawić za sobą wraz z dzieciństwem. Miniserial przeplata ich ponowne spotkanie z historią młodzieńczej przyjaźni, pokazując, dlaczego właśnie ta grupa potrafi rozpoznać zagrożenie: zanim bohaterowie spróbują jeszcze raz stawić mu czoło, muszą przypomnieć sobie, co naprawdę ich połączyło.

Stephen King konfrontuje bohaterów z potworem ukrytym pod postacią klauna, a Tim Curry nadaje mu wyjątkowo niepokojącą obecność. Aktor z wyczuciem wykorzystuje różnicę między błazeńskim zachowaniem a okrucieństwem Pennywise’a: jego uśmiech wystarcza, by znajoma dziecięca atrakcja wydała się czymś głęboko niewłaściwym. Właśnie dla tej kreacji warto wrócić do telewizyjnego Derry, bo Curry nie potrzebuje nieustannego popisu, żeby zdominować scenę. Jego Pennywise przeraża nawet wtedy, gdy próbuje być zabawny — i w tym tkwi siła tego występu.

22.11.63 (11.22.63, 2016)

Nauczyciel Jake Epping dostaje możliwość przedostania się do przeszłości i podejmuje się zadania, które może odmienić historię: chce zapobiec zamachowi na Johna F. Kennedy’ego. Żeby dotrzeć do właściwego momentu, musi odnaleźć się w innej epoce, poznać jej codzienność i uważać na konsekwencje własnych decyzji. Szybko odkrywa też, że przeszłość stawia opór każdemu, kto próbuje ją poprawiać, a wielka misja coraz mocniej splata się z jego osobistym życiem; uratowanie prezydenta przestaje wyglądać jak pojedynczy czyn, po którym wystarczy wrócić do domu.

King połączył tu kuszącą fantazję o naprawieniu historii z bardzo ludzkim pytaniem o cenę takiej ingerencji. Twórcy serialu umiejętnie wykorzystują ten pomysł: pozwalają przyglądać się dawnej codzienności, a jednocześnie każą pamiętać, że Jake przebywa w świecie, który nie zamierza ułatwiać mu zadania. Starannie odtworzona epoka i emocjonująca historia sprawiają, że bohater nie jest wyłącznie przewodnikiem po drodze do słynnego zamachu. Najbardziej wciąga właśnie jego osobisty los: wielką historię ogląda się tu z przejęciem, a nie z podręcznikiem w dłoni.

Miasteczko Salem (Salem’s Lot, 1979)

Pisarz Ben Mears wraca do Jerusalem’s Lot, żeby pracować nad książką o ponurej posiadłości Marsten House. W miasteczku dochodzi do tajemniczych zgonów, a Ben stopniowo odkrywa, że za wydarzeniami kryje się obecność wampirów, z którą mieszkańcy nie potrafią sobie poradzić. Powrót w znajome strony zamienia się dla niego w próbę rozpoznania zagrożenia pośród domów i ludzi, których chciał opisać; zamiast spokojnie obserwować miejscową codzienność, musi przyjąć do wiadomości, że dzieje się tu coś wykraczającego poza zwykłe ludzkie występki.

Tobe Hooper świetnie rozumie, że w opowieści o wampirach warto najpierw przekonać widza do samego miejsca. Pokazuje miasteczko, w którym można rozpoznać znajomą codzienność, a potem coraz śmielej wpuszcza do niego grozę, nie tracąc z oczu ludzi dotkniętych kolejnymi wydarzeniami. Reżyser z wyczuciem inscenizuje narastające zagrożenie, a James Mason dodaje tej historii szczególnie niepokojącej elegancji. Najbardziej przeraża tu stopniowe osaczanie mieszkańców: Hooper zamienia zwyczajne otoczenie w miejsce, w którym nie sposób czuć się bezpiecznie.

Chapelwaite (2021)

Po śmierci żony kapitan Charles Boone przenosi się z dziećmi do odziedziczonej posiadłości w Maine, licząc na rozpoczęcie nowego życia. Na miejscu spotyka się z wrogością mieszkańców, a choroba i sekrety własnej rodziny zmuszają go do coraz uważniejszego przyglądania się przeszłości Boone’ów. Dom, który miał zapewnić bliskim schronienie, staje się miejscem niepokojących odkryć, prowadzących ku zagadce związanej z Jerusalem’s Lot; Charles musi zrozumieć, co sprowadził na dzieci, zanim zdoła zapewnić im bezpieczeństwo w odziedziczonym majątku.

Peter i Jason Filardi rozwinęli opowiadanie Kinga Dola Jeruzalem w gotycką historię rodzinną, w której równie ważne jak zagrożenie są żałoba i odpowiedzialność za dzieci. Adrien Brody przekonująco gra człowieka przytłoczonego tym, co zastaje w nowym domu, a twórcy otaczają go starannie przygotowaną scenografią i ponurymi obrazami. Największą przyjemność sprawia tu samo zanurzenie w nieprzyjaznym miejscu. Miłośnicy posępnych posiadłości i rodowych sekretów znajdą tu to, co najlepsze w gotyckiej grozie: dom, w którym za nic nie chciałoby się zamieszkać.

Sztorm stulecia (Storm of the Century, 1999)

Potężna śnieżyca odcina Little Tall Island od świata, a mieszkańcy muszą przygotować się na przetrwanie bez pomocy z zewnątrz. Wtedy pojawia się Andre Linoge, morduje jedną z mieszkanek i nawet po zatrzymaniu nie przestaje dręczyć wyspiarskiej społeczności, wobec której wysuwa przerażające żądanie. Mike Anderson próbuje opanować sytuację, lecz szybko staje się jasne, że schwytanie przybysza nie oznacza odzyskania kontroli; ludzie zamknięci na wyspie muszą zmierzyć się z kimś, kogo nie potrafią powstrzymać zwykłymi sposobami.

Stephen King napisał tę historię bezpośrednio dla telewizji i świetnie wykorzystał prostą sytuację: nikt nie może wyjechać, a przybysz nie zamierza ustąpić. Zamiast poprzestać na walce z potworem, każe mieszkańcom odpowiedzieć na pytanie, jaką cenę zgodzą się zapłacić za własne bezpieczeństwo. Colm Feore jako Linoge potrafi terroryzować społeczność również wtedy, gdy pozostaje zatrzymany. Najmocniej niepokoją jednak ludzie podejmujący decyzje pod naciskiem zła — King każe im wybierać i właśnie w tych chwilach jest najbardziej bezlitosny.

Martwa strefa (The Dead Zone, 2002)

Nauczyciel Johnny Smith budzi się po wypadku i długiej śpiączce, odkrywając w sobie zdolność, której wcześniej nie miał: dotyk wywołuje u niego wizje przeszłości i przyszłości. Kontakt z drugim człowiekiem albo przedmiotem może więc postawić go wobec wydarzeń, o których inni nie mają pojęcia, i zmusić do zastanowienia się, czy powinien zareagować. Johnny próbuje odnaleźć się w życiu z takim darem, a każda kolejna wizja oznacza dla niego coś więcej niż niezwykłe doświadczenie — musi rozstrzygnąć, co zrobić z wiedzą, której nie szukał.

Michael i Shawn Pillerowie zrobili z pomysłu Kinga serial, w którym niezwykła zdolność bohatera nadaje się do opowiadania kolejnych, angażujących historii. Pomysłowo pokazują wizje, dzięki czemu widz może dzielić z Johnnym jego dezorientację, a Anthony Michael Hall przekonująco gra człowieka, który musi nauczyć się żyć z taką wiedzą. Najciekawsze jest pytanie o odpowiedzialność: zobaczyć przyszłe zdarzenie to przecież nie to samo, co wiedzieć, jak mu zapobiec. Warto oglądać przede wszystkim dla Halla, który nadaje tej nadprzyrodzonej zagadce bardzo ludzki wymiar.

Outsider (The Outsider, 2020)

Po znalezieniu ciała chłopca śledczy trafiają na dowody i świadków wskazujących na trenera Terry’ego Maitlanda. Ralph Anderson ma powody, by uznać sprawę za niemal rozstrzygniętą, ale kolejne ustalenia przeczą tej pozornie oczywistej wersji i zmuszają go do ponownego przyjrzenia się temu, co uważa za pewne. W dochodzeniu trzeba pogodzić fakty, które nie powinny do siebie pasować, a za brutalną zbrodnią stopniowo ujawnia się zło związane z cudzym cierpieniem; śledczy muszą zakwestionować więcej niż tylko własne pierwsze podejrzenia.

Richard Price świetnie połączył policyjne śledztwo z horrorem, nie rezygnując z ponurego realizmu nawet wtedy, gdy bohaterowie stają przed czymś niewytłumaczalnym. Traktuje ich cierpienie poważnie, a aktorom zostawia miejsce na niepewność i strach, których nie trzeba wyrażać podniesionym głosem. Szczególnie mocno wypada Cynthia Erivo, doskonale odnajdująca się w tej nieprzyjaznej opowieści. Rozsądni ludzie próbują tu rozpoznać zło niepasujące do ich doświadczenia, a Price prowadzi ich ku grozie bez tanich sztuczek. Ponury, gęsty i znakomicie zagrany horror.

Mr. Mercedes (2017)

Emerytowany detektyw Bill Hodges nie zdołał rozwiązać sprawy kierowcy, który wjechał samochodem w tłum. Sprawca zaczyna prowokować go listami i wiadomościami, nie pozwalając mu zostawić zbrodni za sobą i zmuszając do powrotu do śledztwa, od którego powinien już odpoczywać. Hodges zostaje wciągnięty w osobistą rozgrywkę z człowiekiem gotowym dalej zadawać cierpienie; musi odpowiedzieć na jego zaczepki, a jednocześnie uważać, żeby nie postępować dokładnie tak, jak zaplanował przeciwnik, który chce mieć wpływ na jego życie także po zbrodni.

David E. Kelley oparł opowieść na pojedynku dwóch wyrazistych osobowości, a Brendan Gleeson i Harry Treadaway nadają mu prawdziwie nieprzyjemną intensywność. Twórca nie potrzebuje pośpiechu, żeby utrzymać zainteresowanie: pozwala bohaterom mówić, prowokować się i ujawniać słabości, a przy tym pilnuje, by rozmowy miały wagę w rozgrywce między nimi. Duszna atmosfera bierze się tu przede wszystkim z bliskości człowieka zdolnego do okrucieństwa. Ten thriller warto polecić szczególnie tym, którzy u Kinga równie mocno jak potworów boją się ludzkiej obsesji.

Bastion (The Stand, 1994)

Wirus uwolniony z laboratorium wyniszcza ludzkość, a ocalali muszą odnaleźć się w świecie, w którym dotychczasowy porządek przestaje istnieć. Stu Redman, Nick Andros i Frannie Goldsmith należą do tych, którzy przeżywają zarazę i stają przed koniecznością wybrania dalszej drogi, gdy ludzie zaczynają skupiać się w przeciwstawnych obozach. Wokół Randalla Flagga gromadzą się zwolennicy strony zła, a walka o przetrwanie staje się czymś więcej niż próbą zdobycia schronienia: bohaterowie muszą zdecydować, z kim chcą tworzyć nową społeczność.

King rozciągnął tu znaną z małomiasteczkowych historii walkę ze złem na świat po katastrofie, zachowując zainteresowanie konkretnymi ludźmi. W tej wersji szczególnie dobrze sprawdza się chronologiczne prowadzenie opowieści: można śledzić losy ocalałych, przywiązać się do nich i zrozumieć, dlaczego dokonują określonych wyborów. Twórcy wykorzystują mocną obsadę i ponurą atmosferę, żeby nie zgubić bohaterów w wielkiej skali wydarzeń. Najbardziej wciąga właśnie ten ludzki wymiar apokalipsy — bez niego starcie ze złem nie byłoby nawet w połowie tak przejmujące.