Connect with us

Recenzje

TAŃCZĄC W CIEMNOŚCIACH. Gorzki musical o cenie marzeń

Björk w roli kobiety, która poświęca wszystko dla syna i marzeń o scenie. Lars von Trier miesza melodramat z musicalem. Tańcząc w ciemnościach.

Published

on

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”

Po raz kolejny zafascynowana twórczością jednego z moich ulubionych reżyserów pragnę polecić wam jego nowe dzieło. Tym razem jest to rzecz nieco barwniejsza i z wielu, nie tylko czysto filmowych powodów intrygująca.

Advertisement

Możemy zaobserwować, zdaje mi się, że po raz pierwszy i ostatni zderzenie dwóch skrajnych osobowości. Przy czym każda z nich jest jednostką niezwykle silną i utalentowaną. Takie spotkanie ekscentrycznej Bjork i tyranizującego Larsa Von Triera musiało zaowocować czymś absolutnie niezwykłym. Nowy film tego wybitnego reżysera można porównać do bomby, która ma niezwykłe pole rażenia. Przede wszystkim widzimy tu wyraźnie, jak umiejętnie przeprowadza on grę z konwencją. Nowe spojrzenie na kino gatunku, a także, co być może jest rzeczą najważniejszą, świeże podejście do problematyki ekranu w ogóle.

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: kobieta w chuście na głowie patrzy poważnie w bok

Spotkałam się ze słusznym skądinąd spostrzeżeniem jakoby Lars von Trier stawał się swoim epigonem. Rzeczywiście coś na rzeczy jest. Film ten bowiem przypomina pod wieloma względami inne jego dzieło Przełamując fale. Mamy tu doczynienia z podobną formułą, konwencją i stylem. Sam reżyser zresztą dowcipnie kwituje owe porównania słowami, że i owszem porusza się wytartym szlakiem, ale skoro odniósł sukces swoim poprzednim filmem to normalną koleją rzeczy jest, że sukces ten chce powtórzyć.

Advertisement

W tym żartobliwym uogólnieniu kryje się jednak zupełnie inna prawda. Lars znany jest z umiłowania spraw związanych z cierpieniem i bólem. Zdaje się to dość często przemawiać do nas z jego ekranowych manifestów. Ale czyż nie w tych właśnie skrajnych emocjach kryje się prawda? I to taka najbardziej intymna, do której trudno dotrzeć. Jeżeli w ogóle odkrycie jej tajemnych mocy i właściwości jest możliwe.

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: kobieta w ciemnym płaszczu stoi przy drogowym znaku na tle zieleni

U Larsa von Triera rzadko spotykamy się ze zgodą jego bohaterów na swój los. Los, który jest im niejako odgórnie narzucony. Dzieje się tak dlatego, że owo fatum przeznaczenia jemu jawi się jako coś złego. W to postrzeganie świata wyposaża swoich bohaterów. Taka była Bess z Przełamując fale, taką outsiderką była również Karen z Idiotów, i taką też możemy teraz poznać Selmę z Tańcząc w ciemnościach. Kobiety, które portretuje są niezwykłe, cechą, która wysuwa się na plan pierwszy jest bezgraniczne poświęcenie.

Advertisement

Tak zresztą niewiarygodne, że często kojarzone z szaleństwem. Te niezwykłe analizy psychologiczne sprawiają wrażenie zupełnie nie rzeczywistych. Z drugiej jednak strony, co w tych filmach jest rzeczą niezwykle istotną, odczuwamy duży zastrzyk quasi dokumentalizmu ze względu na formę i warsztat techniczny. Te dwie siły splatając się ze sobą, wciągają każdego widza do wnętrza z taką mocą, że film naprawdę odbiera się wszystkimi zmysłami.

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: kobieta w chuście pochyla się nad maszyną w warsztacie

Twórca dostarcza nam w najnowszym swoim obrazie masę dodatkowych wrażeń artystycznych. Za ogromny atut tego filmu należy uznać na pewno, pomyślne zresztą, zmierzenie się z dwoma konwencjami gatunkowymi. Reżyser bowiem przekłada ze sfery marzeń na płaszczyznę rzeczywistości swoje dwie wizje. Efektem jest zaskakująco dobre połączenie melodramatu z gatunkiem jakim jest musical. W obu wypadkach nie odchodzi on od swoich twardych zasad dogmatyka, naznaczone są one więc duszą tego fascynującego eksperymentatora.

Advertisement

Pojawia się też piosenkarka Bjork w nowej dla siebie roli, roli aktorki. Zabieg ten, co można było przewidzieć przyniósł niesamowity rezultat. Kobieta o niepospolitym wnętrzu i takiej też sile charakteru, zanim przyjęła ową rolę miała do filmu napisać muzykę. Jednak podczas spotkania z reżyserem zadziałała najniezwyklejsza w świecie magia i Lars von Trier poczuł, że ona jak nikt inny odda wnętrze głównej bohaterki.

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: kobieta w brązowym swetrze śpiewa z otwartymi ustami na łące

Inną tego typu ciekawostką jest to, że osobisty list do artysty wystosowała sama Catherine Deneuve. Prosząc w nim o powierzenie jej jakiej kolwiek roli w nowo powstającym projekcie. Uważam, że jest to bardzo duże wyróżnienie, świadczące za razem o magnetyzmie osoby reżysera, jak i o prestiżu jaki osiąga on bądź co bądź nie komercyjną twórczością.

Advertisement

Sam film opowiada o losie kobiety, która emigruje z Czechosłowacji do krainy marzeń, czyli Stanów Zjednoczonych. Jej życie to wielka miłość do muzyki, a także stałe dążenie do realizacji swojej namiętności, którą ma stać się występ w musicalu.

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: kobieta z rozłożonymi ramionami patrzy w niebo

Początkowo karmieni jesteśmy prawie sielskim pejzażem. Prawie bo Selma cierpi na postępującą chorobę, której konsekwencją może być utrata wzroku. Jej życie jednak upływa spokojnie, mieszka na prowincji, jest otoczona przyjaznymi jej ludźmi. Wychowuje synka, pracuje w fabryce, odkładając każdy niemalże grosz na operacje, która może uchronić ją i jej dziecko przed kalectwem. Ten pozornie zwyczajny klimat nie trwa jednak długo. Następuje zwrot akcji, jest on zresztą dosyć brutalny i zaskakujący. Wcześniejsze odczucia jakoby nastąpić miał happy end szybko ulegają dezaktualizacji. To właśnie ta gra z konwencją sprawia, że widz choć przez chwile może poczuć się oszukany, zaraz zda sobie sprawę z tego, że to co widzi to jest właśnie prawda.

Advertisement

Bolesna i okrutna ale wynikająca z konsekwencji jaką jest życie kobiety naznaczonej i miłością i poświęceniem. Selma zmuszona będzie do złożenia ofiary, jednak nie poznamy odpowiedzi na pytanie czy było to potrzebne. Nie będzie nam dana bezpośrednio, odpowiedź na pytanie czy wyzwolenie jakiego dokonuje bohaterka było słuszne. Wydaje mi się jednak, że takie podejście reżysera do widza jest czymś na miarę apogeum współczesnego kina. Jest on bowiem wobec nas uczciwy i pozwala byśmy tych odpowiedzi szukali w sobie, jest także pełen zaufania, wierzy bowiem, że te odpowiedzi w nas są…

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: kobieta w niebieskiej bluzie siedzi na pryczy w celi

KLUBOWICZE OCENIALI:

Advertisement

DesJudi – 10/10 („Tylu uczuć, tyle dobroci, tyle niesamowitości i tyle wreszcie wzruszenia na ekranach kin nie mieliśmy… Genialny!”)

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: uśmiechnięta kobieta z zamkniętymi oczami i rozwianymi włosami

Melon – 3/10 („Nie wiem czym się można tak podniecać. Jedyne co było ciekawe, to niektóre ujęcia i wstawki musicalowe, nic więcej.”)

Advertisement

Lars wspiął się na wyżyny i zrobił film zapierający dech w piersiach.”)

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: kobieta z szeroko otwartymi ustami śpiewa w ciemnym wnętrzu

Gr@il – 9/10 („Tego filmu na pewno szybko się nie zapomni. Wydaje mi się, że trudno przejść obok tego dzieła obojętnie. Albo będzie się komuś bardzo podobał, albo całkowicie go odrzuci.”)

Advertisement

Autor: Marta Wieczorek

Kadr z filmu „Tańcząc w ciemnościach”: ciemnowłosa kobieta z lekkim uśmiechem patrzy w górę
Advertisement