Publicystyka filmowa
Stworzyli ją, by ratowała dzieci. Kto zadba o nią? Ten przejmujący thriller SCI-FI zmusi Cię do myślenia
Ten thriller sci-fi zaczyna się od pytania o skuteczność technologii, a kończy na tym, jakie obowiązki mamy wobec niej. The Artifice Girl.
Cyfrowa dziewczynka ma pomagać w łapaniu ludzi, przed którymi rodzice ostrzegają swoje dzieci. Nie trzeba narażać prawdziwej ofiary, wystarczy cierpliwość programu i jego umiejętność prowadzenia przekonującej rozmowy. W The Artifice Girl taki projekt wydaje się rozwiązaniem, któremu trudno cokolwiek zarzucić – do czasu, aż przyjrzymy się uważniej samej przynęcie. Ten kameralny film sci-fi zaczyna się od pytania o skuteczność technologii, a kończy na tym, jakie obowiązki mamy wobec niej.
Przesłuchanie za zamkniętymi drzwiami
Gareth trafia na przesłuchanie, które prowadzą Deena i Amos, śledczy zajmujący się ochroną dzieci przed przestępcami seksualnymi. Musi im wyjaśnić, kim jest Cherry, dziewczynka z materiałów, które zainteresowały śledczych. Gareth jest programistą i specjalistą od efektów wizualnych, a dziewczynkę zaprojektował do wabienia internetowych drapieżców. Zanim jednak poznamy jej naturę, oglądamy mężczyznę wypytywanego o materiały przedstawiające dziecko. Kiedy wreszcie wyjaśnia, że dziewczynka jest programem, przestajemy się bać o jej bezpieczeństwo i zaczynamy podziwiać pomysłowość autora.

Zamknięcie bohaterów w jednym pokoju miało też praktyczne przyczyny. Reżyser i scenarzysta Franklin Ritch musiał liczyć się z ograniczeniami finansowymi i pandemicznymi, więc pierwszy akt nakręcił niemal bez pieniędzy, żeby zdobyć środki na dalszą realizację. Całe zdjęcia zajęły piętnaście dni rozdzielonych między trzy akty. W gotowym filmie każdy rozdział to rozmowa w jednym wnętrzu, a między rozdziałami mijają lata.
The Artifice Girl, czyli zbożny cel nie załatwia wszystkiego
Ratowania dzieci trudno nie popierać, dlatego tak łatwo godzimy się na rolę, jaką wyznaczono Cherry. Kiedy jednak dziewczynka zaczyna okazywać uczucia i samodzielność, nie wystarcza już argument, że nikomu prawdziwemu nie dzieje się krzywda. Czy można ją bez końca wystawiać na kontakt z przemocą? I kto ma prawo zdecydować, że temu poświęci swoje istnienie? Film stawia widza w niewygodnej sytuacji: chcemy, żeby projekt działał, ale coraz trudniej nie zauważać, kogo wykorzystują jego autorzy. A przecież nie muszą być potworami, żeby odmówić istocie, którą powołali do życia, prawa do sprzeciwu.

Reżyser opowiadał, że do napisania scenariusza popchnęły go doniesienia o awatarach tropiących internetowych drapieżców, które połączył z tematem dziecięcej traumy. Interesowało go, jak twórca może przekazać swojemu dziełu własne nieprzepracowane doświadczenia. Zdolność sztucznej inteligencji do cierpienia traktował jako hipotezę, a w filmie przyjmujemy ją serio, nie szukamy w nim diagnozy dzisiejszych chatbotów. Tu opowieść o wynalazku zbliża się do dramatu rodzinnego: człowiek powołuje kogoś do życia, tyle że nie umie oddzielić jego potrzeb od własnej przeszłości.
The Artifice Girl ma twarz i głos
Cherry ma twarz Tatum Matthews i od aktorki zależy, czy kolejne pytania bohaterów potraktujemy jako rozmowę z kimś, czy obsługę czegoś. Jej występ przekonuje, bo pozwala skupić się na osobie, której pozostali wyznaczają kolejne zadania. Krytycy słusznie chwalili jej rolę obok dialogów i napięcia całego filmu. Podczas realizacji Matthews grała z sąsiedniego pomieszczenia, a jej obraz przesyłano na ekran na żywo, dzięki czemu wykonawcy mogli reagować na siebie bezpośrednio.

W Ex Machina Caleb ma ocenić świadomość Avy, zamkniętej w laboratorium, i tam również ludzie ustalają warunki spotkania z istotą, którą sami wymyślili. Cyfrowa rozmówczyni z Ona rozwija się z kolei w bliskiej relacji, a nie przy zadaniu śledczym. Cherry poznajemy przede wszystkim jako kogoś przeznaczonego do pracy i ten nacisk odróżnia dla mnie film od obu poprzedników: zanim zapytamy, czy AI nas pokocha albo oszuka, musimy rozważyć, czy wolno nam rozporządzać jej czasem i doświadczeniem tylko dlatego, że to my ją zaprojektowaliśmy.
W końcowych monologach bohaterowie za długo objaśniają swoje stanowiska i zostawiają widzowi mało miejsca na własną reakcję. Mimo tego film trzyma mnie przy sobie precyzją konfliktu: ludzie, którzy wybrali szlachetną misję i zaprojektowali jej wykonawczynię, nie mogą zrzucić odpowiedzialności za jej cierpienie na złośliwy program ani awarię. Muszą uznać, że skuteczność Cherry w ratowaniu dzieci nie zamyka pytań o jej potrzeby. I muszą jej wysłuchać także wtedy, gdy przestaje odpowiadać tylko na pytania potrzebne do wykonania zadania.

