Z PRZEPASKĄ I BEZ. Miniprzewodnik po filmowych cyklopach

Oczy to zwierciadło duszy. To w nich odbijają się wszelkie emocje i drzemie charakter człowieka, dla którego są być może najważniejszym ze zmysłów, gdyż stanowią dosłownie ok(n)o na świat. Co zatem zrobić bez jednego? Najlepiej założyć przepaskę, która symbolizuje mądrość i dodaje punktów do zajebistości. W mitologii cyklopi odznaczali się wielką siłą, mogli też dostrzec własną przyszłość. Również Odyn zamienił swoje oko na wiedzę. Pojedyncze oko ucieleśnia się zresztą z Bogiem, światłem i władzą (słynne oko opatrzności). A we współczesnej kulturze głównie z romantycznym wizerunkiem pirata (najczęściej takim wybrakowanym także w innych częściach ciała). Przyjrzyjmy się tym filmowym jednookim herosom – acz bez uwzględniania rzeczonych korsarzy i „prawdziwych” cyklopów (Mike Wazowski), którymi przez lata raczyła nas dziesiąta muza.

#5

9

Jako pierwszy… piąty. Sympatyczna animka z takim numerem na piersi (i z głosem Johna C. Reilly’ego w środku) straciła lewe oko w walce pomiędzy ludźmi i maszynami. Straciła też trochę animuszu, choć nie brak jej serca i zdolności – również w obyciu z bronią wszelaką. Ponieważ z natury 5 jest szmacianą lalką o dużych oczach, toteż po wypadku połowa jego oblicza zostaje po prostu zaszyta i właściwie nijak nie przeszkadza to w dalszym funkcjonowaniu.

Major Abraham Falconer

Obrona zamku

Jak każdy mundurowy w stopniu oficera, Abe Falconer jest twardy, nieustępliwy, nie znosi słowa sprzeciwu i walczy do końca. Swoje na froncie przeszedł, czego dowodem nieznacznie wystająca spod standardowej czarnej zaślepki szrama na prawym oku. Co ciekawe, o ile wcielający się w majora Burt Lancaster nie miał problemów ze wzrokiem, o tyle występujący również w tym filmie Peter Falk od trzeciego roku życia nosił szklane oko po tej samej stronie.

Alex Cutter

Sposób Cuttera

Weteran wojny w Wietnamie to iście współczesna wariacja pirata, gdyż poza utratą lewego oka, zakrytego standardową czarną przepaską, nie ma też jednej nogi. Cutter nie stroni również od alkoholu, a jego charakter bywa mocno nieobliczalny, zatem spełnia wszystkie wymogi takiego wizerunku. Do pełni szczęścia brakuje mu tylko statku, co oczywiście nie przeszkadza mu w wydawaniu swoistych rozkazów. Portretowany przez Johna Hearda Cutter jest oschły i cyniczny, co wespół z długimi włosami i zarostem czyni go zaskakująco podobnym do innej ikonicznej postaci kina, która pojawiła się na ekranach dokładnie w tym samym 1981 roku – Snake’a Plisskena (patrz niżej, dużo niżej).

Basil St. John

Brenda Starr

Jako tajemniczy mężczyzna Basil St. John łączy w sobie cechy Jamesa Bonda (którym wszak wcielający się w daną postać Timothy Dalton również był) i Zorro (za którego jest przebrany w jednej ze scen). Jak przystało na bohatera wywodzącego się z komiksu, budzi on mnóstwo wątpliwości – także względem swojej gustownej, kształtem przypominającej nieco łzę (lub przecinek) czarnej przepaski, która używana jest… naprzemiennie. Oryginalnie zasłaniająca mu lewe oko, na niektórych materiałach promocyjnych filmu pojawiała się z drugiej strony twarzy.

Benedict

Bohater ostatniej akcji

Najemnik, pomagier, kiler, drab – jakkolwiek by nie określać pana Benedykta, jedno trzeba draniowi przyznać: ma styl. Nienaganne, jasne, klasowe garniaki jak spod igły uzupełnia z reguły przeciwsłonecznymi okularami (noszonymi również w nocy, bo tak) oraz szklanymi substytutami lewego oka. Ma ich kilka, na każdą właściwie okazję, zatem raz niepokoi nas spojrzeniem z uśmiechniętą buźką, innym razem poraża iście kocim „wzrokiem” bądź też stosownym celownikiem. Komplet nosi w specjalnym etui, a ze swoich oczu ma w domu zrobioną prawdziwą wystawkę. Ot, stary, dobry bad guy z charakterem.

Big Dan Teague

Bracie, gdzie jesteś?

Drobny cwaniaczek, wędrowny sprzedawca Biblii i złodziej, który okazuje się także członkiem Ku Klux Klanu, jest – jak wszystko w filmach braci Coen – mocno przerysowaną personą. Nic zatem dziwnego, że ten olbrzym, w którego wcielił się potężny John Goodman, zasłania swoje prawe, ślepe oko przepaską nawet jak na niego kuriozalnie wręcz dużą. Biały, mocno wysłużony już materiał wygląda bardziej jak znak ostrzegawczy niż praktyczna pomoc. W tej swoistej adaptacji Odysei Homera Big Dan stanowi wszak uosobienie cyklopa, któremu nie można ufać.

Blade

Władcy Wszechświata

Choć jego genezy także należy szukać w komiksie, a on sam jest również wielbicielem broni białej, Blade nie jest w żaden sposób spokrewniony z czarnoskórym łowcą wampirów. Zamiast tego poluje na He-Mana z rozkazu Szkieletora. Można tylko przypuszczać, że to w jednej z takich potyczek stracił lewe oko, które pokrywa futurystyczna przepaska i zarazem coś na kształt celownika optycznego. Czyli estetykę ozdabiania łysej glacy połączono tu z pożytecznym (?) urządzeniem, które sprawia, że Blade wygląda nieco jak zabójca, nieco jak android.

Generał Chang

Star Trek VI: Wojna o pokój

Jeden z największych przekozaków na liście. Grany przez niezawodnego Christophera Plummera klingoński dowódca nie tylko bowiem stracił lewe oko w krwawym pojedynku z uzurpatorem Kalnorem, ale też zastąpił je kawałkiem metalu, który dosłownie przygwoździł sobie do łysej czaszki. Co więcej, na śrubach podtrzymujących czarny trójkąt wyrył emblematy swojej rasy, stając się tym samym jednym z jej najbardziej charakterystycznych reprezentantów.

Porucznik Claus von Stauffenberg/pułkownik Max Radl

Walkiria/Orzeł wylądował

Wbrew pozorom obu panów więcej dzieli, niż łączy, ale miejmy już tych Niemców z głowy. I owszem, obaj służyli w Wehrmachcie, w trakcie służby stracili lewe oko, na którym nosili potem czarną przepaskę (Claus okrągłą, Max w kształcie trójkąta) oraz zostali straceni wskutek niepowodzenia nadzorowanych akcji. Lecz na tym koniec.

Stauffenberg był postacią autentyczną (jego inkarnacja pojawia się na dalekim planie także w Nocy generałów), walczył między innymi w kampanii wrześniowej i na terenach Afryki, gdzie został ciężko ranny, tracąc ostatecznie nie tylko oko, ale i prawą dłoń oraz dwa palce lewej ręki. Potem dokonał nieudanego zamachu na Hitlera, za co został rozstrzelany.

Radl był natomiast w Korpusie Alpejskim i został wycofany z frontu po tym, jak stracił prawą rękę. Następnie oddelegowano go do objęcia dowództwa nad misją porwania Winstona Churchilla, co także się nie powiodło, więc posłużył za kozła ofiarnego i został stracony. To postać fikcyjna, wzorowana na Karlu Radlu z NSDAP. Choć trudno oprzeć się wrażeniu, że filmowcy adaptujący powieść Jacka Higginsa inspirowali się choćby podświadomie wizerunkiem Stauffenberga. U obu mundurowych przepaska spełnia zresztą dokładnie to samo zadanie – dodaje im galanterii i podkreśla ich posągową, dumną naturę.

Doktor Daisuke Serizawa

Godzilla (1954)

Tak jak przerośnięta japońska jaszczurka jest symbolem atomowej epoki, tak doktor Daisuke stanowi ucieleśnienie wojennych przeżyć mieszkańców Kraju Kwitnącej Wiśni. Serizawa stracił swoje prawe oko w trakcie jednej z potyczek drugiej wojny światowej, a jego prosta, wręcz minimalistyczna czarna przepaska zakrywa – jak to określił jego druh Hideo Ogata – okropną bliznę wyzierającą z pustego oczodołu. Podkreśla ona cały ból i cierpienie oraz strach przed nowym zagrożeniem, jakie dobrze widać w drugim, sprawnym oku Serizawy.

Deacon

Wodny świat

Osobliwy przypadek, bowiem w trakcie tej niespełna trzygodzinnej przygodówki dowódca bandy zwanej Palaczami parokrotnie zmienia wygląd swojej lewej części twarzy. W oko zostaje ranny w trakcie potyczki z bezimiennym bohaterem Kevina Costnera i niemal od razu przewiązuje je sobie pierwszą lepszą szmatą. Potem widzimy ranę w całej okazałości, gdy podejmowane są próby odratowania gałki ocznej. A ponieważ w postapokaliptycznym świecie chirurgia nie stoi na najwyższym poziomie, toteż wkrótce złoczyńca o twarzy Dennisa Hoppera robi sobie z gogli przepaskę godną prawdziwego wilka morskiego. Aarrgh!

Diamentowy Pies

Niesamowici bracia Bloom

W tej sympatycznej historii rodzinnej Diamond Dog jest postacią niemalże mityczną, pojawiającą się niczym Duch minionych świąt Bożego Narodzenia i od razu przykuwającą uwagę swoim osobliwym, iskrzącym się wyglądem. Jego zwieńczeniem pokrywająca lewe oko krwistoczerwona przepaska z zapewne ekskluzywnego, specjalnie zdobionego szlachetnymi kamieniami materiału. Będąc złośliwym, można by zatem napisać, że facet świeci się jak psu jaja i nie będzie to dalekie od prawdy. Smaczku dodaje fakt, że mimo zażyłości z tytułowym rodzeństwem ma on z nimi także na pieńku, gdyż to właśnie Stephen pozbawił go części narządu wzroku. Auć!

Domingo

21 Jump Street

Przywódca gangu motocyklowego, zajmującego się także biznesem narkotykowym, zaczyna tak jak wielu w tym fachu – z dwoma oczami sprawnymi. Dopiero w finale wskutek wcześniejszego starcia z głównymi bohaterami, zakończonego wybuchem transportu kur (sic!), pojawia się w ciemnej, skórzanej (wąż? krokodyl?) przepasce na lewym oku, która całkiem trafnie dopełnia jego złowrogiego imidżu. Perfekcyjnie pasuje ona do typowo ulicznego, twardego charakteru przestępcy i, co ciekawe, bynajmniej nie utrudnia mu dalszej egzystencji, jaka ponownie zwieńczona jest potyczką ze „szkolną” policją.

Einar

Wikingowie

W tym jednym z nielicznych fresków Hollywoodu o skandynawskich wojownikach Kirk Douglas swój iście badassowy wygląd zawdzięcza swojemu… przyrodniemu bratu (Tony Curtis), który w trakcie walki… napuszcza na niego sokoła (true story!). Drapieżny ptak ubarwia mu twarz bliznami i pozbawia lewego oka, z czym Einar – jak na wikinga przystało – obnosi się potem z dumą i bez wstydu na dzielni. Trzeba zresztą przyznać, że legendarny aktor nigdy nie wyglądał bardziej przerażająco niż tutaj.

Elle Driver

Kill Bill

Pierwsza, lecz bynajmniej nie ostatnia kobieta tutaj, straciła swoje prawe oko w trakcie rygorystycznego treningu u mistrza Pai Meia, któremu nie spodobał się jej niewyparzony język. W ramach odwetu Elle otruła go potem, a z brakującego narządu zrobiła swój znak rozpoznawczy. Na co dzień brak ten przykrywa zawsze pięknie wypolerowaną, czarną przepaską o typowym dla tych rzeczy, zaokrąglonym kształcie. Na specjalne okoliczności, jak na przykład od dawna wyczekiwane zabójstwo swojego nemezis, ma jednak przygotowane nieco pogodniejsze, uderzające bielą zamienniki. Ponieważ jednak do zabójstwa nie dochodzi, Elle traci wkrótce w bezpośrednim starciu ze swoją rywalką także drugie oko, a co za tym idzie, przypuszczalnie również i rabat u producenta przepasek.

Emilio Largo

Operacja „Piorun”

Jeden z najbardziej tajemniczych (anty)bohaterów o niepełnym spojrzeniu. Niewiele bowiem wiadomo o tym mistrzu zbrodni, będącym jednocześnie jednym z najbardziej ikonicznych przeciwników 007. W sferze domysłu pozostaje zatem fakt, czy zakrywająca jego lewe oko klasyczna czarna opaska to jedynie dodający mu punktów do wyglądu pic na wodę, czy może rzeczywiście znajduje się pod nią niezbyt przyjemny widok i bolesne wspomnienie. A może nawet sam Bond ma coś wspólnego z tym ubytkiem? W filmie nigdy nie pada żadne wyjaśnienie. W książce natomiast… Largo nie nosi tego typu akcesoriów, mimo iż wcielający się w niego Adolfo Celi niemal idealnie oddaje resztę jego wizerunku.

Filip II Macedoński

Aleksander

Kolejny oldskulowiec z dawnych cywilizacji, który nie boi się pokazywać w towarzystwie bez ukrywających blizny dodatków. A tych ma niemało, gdyż niemal cała prawa strona twarzy ojca Aleksandra, wliczając w to także oko, jest poorana pozostałościami po wojennych przygodach. Ta konkretna miała faktycznie miejsce – wszak mamy do czynienia z postacią historyczną – w latach 355–354 p.n.e., kiedy to Filip oblegał Metoni w Macedonii Środkowej. Ranny w oko, nakazał je sobie potem usunąć chirurgicznie, tym samym dokładając kolejną cegiełkę do swojej legendy.

Kapitan Francesca „Franky” Cook

Sky Kapitan i świat jutra

Śliczna pani kapitan powietrznego lotniskowca – nie będąca jednocześnie tytułowym bohaterem świata jutra – jest postacią, o której nie dowiadujemy się zbyt wiele. Można zatem tylko przypuszczać, że jej prawe oczko zostało w jakiś sposób sprofanowane podczas gorących walk gdzieś na niebie. Trzeba jednak przyznać, że rezultat wyszedł jej na dobre, bowiem smukła czarna przepaska dobrze koresponduje z nienagannym mundurem Królewskiej Marynarki Wojennej, sprawiając, że Franky nie tylko jest, ale i wygląda zabójczo skutecznie.

Major George W. Buckman

2001 Maniacs

Pochodzący z głębokiego południa USA major przewodzi całemu miasteczku zamordowanych Konfederatów, co z pewnością wymaga odrobiny szaleństwa oraz pełni zaangażowania w zemstę i kanibalizm. Niemałym dowodem jego oddania sprawie jest przysłaniająca lewe oko (przypuszczalnie stracone na wojnie secesyjnej) prostokątna opaska z wizerunkiem Southern Cross, czyli flagi Rebelii. I, jak na Rebelianta przystało, major wyraża swoim sprawnym okiem dzikość i nieprzewidywalność swej natury oraz odrobinę sarkastyczny charakter. Dodatkowej pikanterii temu obrazkowi dodaje fakt, że szrama wyzierająca zza rzeczonej przepaski raz pręży się niczym żywa istota, a innym razem jest niemalże niewidoczna.

Inspektor policji Hans Wilhelm Friederich Kemp

Młody Frankenstein

Zwalisty pan policjant Kemp jest zdecydowanie największym jednookim ekscentrykiem. Swoje lewe oko przysłania czarną przepaską, na którą pomimo to zakłada monokl. Wizerunku pajaca dopełnia również przesadnie bujny zarost oraz drewniana ręka, która zacina się bądź odpada w najbardziej niezręcznych momentach (ale przydaje się do wyważania drzwi i jako podpałka). Wszystkie te rzeczy sprawiają, iż można śmiało wysnuć teorię, wedle której Kemp nie jest żadnym weteranem służby mundurowej, lecz sam sobie zgotował ten los.

Jednooki

Valhalla: Mroczny wojownik

Milczący, tajemniczy, bezlitosny, zabójczy – to cały on, oszpecony Mads Mikkelsen. Jego jedynym zadaniem jest przetrwanie niewoli i walk gdzieś pośród zimnych gór Szkocji. Nie dziwi zatem, że nie dba specjalnie o swój wygląd zakapiora, jaki dobitnie oddają nie tylko liczne tatuaże pokrywające jego półnagie ciało, ale też brak lewego oka, w miejscu którego widoczna jest w całej swojej glorii zastygła „skorupa”. Ten obrazek mówi wszystko, szczególnie jeśli dodatkowo skąpany jest we krwi – a tej w filmie nie brakuje.

Lily Charles

serial Gdzie pachną stokrotki

Słodziutka Liliana tworzyła kiedyś z siostrą duet pływacki o uroczej nazwie The Darling Mermaid Darlings. Po tym jednak, jak do jej prawego oka dostał się pył z kociej kuwety (ci scenarzyści to czasem mają pomysły!), panie zawiesiły działalność, a Lilka stwierdziła „ojej”, po operacji założyła przepaskę i mechanicznie zaczęła popadać w coraz większą gorycz zapijaną coraz większą ilością alkoholu. Zadziwiać może zatem, że jej stroje są zawsze niezwykle schludne i barwne, a skromna, zgrabna opaska na cieniutkiej gumce często bezbłędnie do nich dopasowana kolorystycznie lub pięknie zdobiona. Dowód na to, że nawet zgorzknienie może mieć swój styl.

Luz

Maczeta/Maczeta zabija

Znana także jako Ona, jest liderką podziemnego ruchu nielegalnych emigrantów, co szybko prowadzi ją w duże tarapaty. Wciągnięta w międzynarodowy spisek zostaje oskarżona o zbrodnię, której nie popełniła, i ot tak postrzelona w prawe oko. Ledwo przeżywa i odtąd napędzana krwawą wendettą radośnie paraduje po ulicach z całym magazynem broni, w skąpym, czarnym staniku i dodatkową „miseczką” tegoż koloru, która zasłania nieprzyjemną bliznę na twarzy. Choć wkurzona, wygląda niesamowicie seksownie, co w produkcjach typu grindhouse – nawet tych mniej udanych – jest przecież pożądane.

Mężczyzna bez imienia

Miasto ślepców

Chyba najciekawszy przypadek ze względu na okoliczności. Jak wskazuje tytuł filmu, mamy do czynienia z epidemią ślepoty, zatem fakt, iż bohater ten nosi przepaskę, nie ma w takim świecie żadnego znaczenia, bo nikt i tak nic nie widzi. Niemniej, tajemniczy starszy jegomość, któremu twarzy użyczył Danny Glover, jeszcze przed apokalipsą ma uszkodzone prawe oko, które stosownie osłania całkiem sporych rozmiarów, czarną – a jakże! – przepaską. Potem ładnie kontrastuje ona zarówno z siwą brodą postaci, jak i wszechobecną bielą wypełniającą kadry, tym samym niejako wyróżniając gościa z tłumu ślepców.

Michèle Stalens

Kochankowie z Pont-Neuf

Ta śliczna malarka doprowadzona do życia na ulicy ma za sobą nieudany związek, a przed sobą niezbyt świetlaną przyszłość. Cierpi bowiem na schorzenie, które z wolna sprawia, że dziewczyna ślepnie. Wkrótce zakrywa więc swoje pochłonięte chorobą lewe oko za pomocą zwykłego zestawu gazika z plastrem. Zdecydowanie dodaje jej to nieco charakteru, jednocześnie nie przeszkadzając w impulsywnym tańcu na tytułowym moście, podziwianiu fajerwerków oraz… narciarstwie wodnym po Sekwanie, oczywiście za pomocą kradzionej łódki. Ach, ci jednoocy ekscentrycy!

Mother Russia

Kick-Ass 2

Mateczka Rosja – naprawdę Katarina Dombrovski – to była agentka KGB, która siły ducha i ciała nabrała na przymusowych wakacjach w gułagu. Nie wiadomo jednak, czy to tam straciła swoje lewe oko, czy może stało się to później, już po przybyciu do Ameryki, gdzie, cóż, kopie dupy na lewo i prawo aż miło. Robi to w dodatku w dość skąpym stroju, dumnie świecącym nie tylko wystającymi spod spodu zwałami mięśni, ale również symbolem jej dawnej ojczyzny, który znajdziemy także na czarnej, wyglądającej jak palona guma przepasce (najpewniej zrobionej w Chinach).

Nick Fury

Filmy z uniwersum Marvela

Nikoś Furia to we współczesnej popkulturze praktycznie synonim cyklopa i jedna z najsłynniejszych postaci tego rodzaju. W dodatku o kim jak o kim, ale o nim można by było napisać całe wypracowanie. Poprzestańmy jednak na tym, że Fury jeszcze za czasów sierżanta w wojsku otrzymał szrapnelem w twarz (jak wieść niesie, było to podczas drugiej wojny światowej, co czyni z niego równolatka Kapitana Ameryki), w rezultacie czego stracił wzrok w lewym oku.

I choć promieniujące, wyraźne blizny zdają się mówić co innego, nie usunął go. Zamiast tego noszący się na czarno, łysy (i, jak by nie było, czarny) furiat z bródką założył standardową dla żołnierskiej pensji przepaskę (rzecz jasna czar… przepraszam, Afroamerykańską) i przeszedł do porządku dziennego, u swoich podwładnych automatycznie zaliczając +50 do ogólnego szacunku i +30 do posłuszeństwa jego rozkazom.

Numer Drugi

Trylogia Austin Powers

Typ na słowo honoru, gdyż tak naprawdę prawe oko głównego pomagiera Doktora Zło jest w pełni sprawne. Zgrywus i oszust, jakim bez wątpienia jest Numer Drugi, nie mający w dodatku szacunku do swojego szefa, przykrywa je jednak charakterystyczną, pofałdowaną czarną przepaską dla lepszego wrażenia. Ale też i po to, by móc na przykład za pomocą ukrytego w niej rentgena podejrzeć leżące na stole karty do gry. Jej obecność zdecydowanie zwiększa także komizm jego sztandarowego znaku przewracania okiem za plecami Doktora Zło.

Odyn

Thor/Thor: Mroczny świat/Thor: Ragnarok

Zdecydowanie jeden z największych autorytetów w dziedzinie „pojedynczej wizji”. Chociaż ekranowy Odyn w osobie Anthony’ego Hopkinsa nie poszedł w ślady swojego odpowiednika z kart greckiej mitologii i zamiast tego podzielił los wielu innych jednookich bohaterów, tracąc prawe oko w trakcie zbrojnej utarczki (tu: z Lodowymi Olbrzymami), to ostatecznie nie umniejsza to jego budzącemu respekt wyglądowi. Duża w tym zasługa złotej osłony w miejscu zguby, utrzymującej się (przypuszczalnie dzięki magii) bez pomocy sznurków bądź pasków. Nie bez znaczenia jest również jej nietypowy kształt – ni to okrąg, ni prostokąt – oraz fakt, że pokryta jest tajemniczymi runami. Szacun.

Pani Taggart

Uroczystość rodzinna

Zaborcza i nieustępliwa (a dla niektórych po prostu wredna) głowa rodziny i samotna matka trzech nie-do-końca-dorosłych facetów, to iście popisowa rola Bette Davis. Swoje lewe oko straciła w niezbyt przyjemnych okolicznościach domowych (o ile oczywiście można któreś stracić w przyjemnych), co z pewnością niejako ukształtowało jej zimną naturę i kąśliwy język. Jak na damę przystało, pani Taggart preferuje zgrabną, stylową, zawsze dopasowaną odpowiednio do ubioru, dość oryginalnie wyglądającą opaskę na jedno „ramiączko”, która zdecydowanie zwiększa jej diaboliczny wizerunek, ale też i potrafi dodać odrobinę uroku.

Philip „Gubernator” Blake

Serial The Walking Dead

Trudno powiedzieć, która z postaci tej nieumarłej serii przeszła więcej. W kwestii wyglądu samozwańczy burmistrz Woodbury z pewnością znalazłby się jednak w czołówce, w czym wydatnie pomaga mu zakrywająca prawe oko opaska typu „zrób to sam”, podkreślająca jego zgorzknienie i skryty głęboko ból oraz całą nienawiść, która idzie z nimi w parze. Blake jest zresztą jednym z pięciu bohaterów, którzy zostali permanentnie okaleczeni. Cios kawałkiem szkła wprost w gałkę z pewnością nie był miłym doświadczeniem. Choć z czasem „Gubernator” poznał też jasną stronę swojej sytuacji, kiedy pomiędzy nim a małą, ranną Meghan zawiązała się nić porozumienia.

Ciekawostka komiksowa: odpowiednik Blake’a w kolorowych zeszytach jest młodszy, ma dłuższe, ciemniejsze włosy, brakuje mu prawej ręki, nazywa się Brian, a opaskę nosi na… lewym oku.

Hrabia de Rochefort

Trzej muszkieterowie (1973, 1993 i 2011)/Czterej muszkieterowie/serial Muszkieterowie

Kolejny intrygujący przypadek, który wziął się z czystej… samowolki aktora. Na kartach powieści Aleksandra Dumasa Rochefort jest bowiem opisany jako w pełni zdrowy mężczyzna. Niemniej wcielający się w niego parokrotnie Christopher Lee zdecydował, że jego bohater wyda się bardziej złowieszczy, jeśli założyć mu przepaskę na oko – padło na lewe, a ludzie od kostiumów postarali się, by pasowała do reszty stroju i nadali jej kolor czerwony.

Ten swoisty żart pociągnięto w kolejnych adaptacjach. Opaskę nosili zatem Michael Wincott (typowa „mała czarna”, acz z dorobioną historią utraty oka w pojedynku z ojcem d’Artagnana), Mads Mikkelsen (gustowna, z emblematem) oraz Marc Warren (odrobinę podłużna, o falistej fakturze skóry). Jedynie w solowym filmie D’Artagnan postać ta paraduje bez opaski, choć w zamian pojawia się tam na drugim planie Tim Roth, którego Febre zostaje zmuszony ostrzem do założenia na to samo oko dużego kawałka smolistego materiału.

Reuben J. „Rooster” Cogburn

Prawdziwe męstwo (1969 i 2010)/Rooster Cogburn/True Grit: A Further Adventure

Ten weteran amerykańskiej wojny secesyjnej (walczył po stronie Konfederatów) został z kolei żartobliwie potraktowany przez twórców. Choć we wszystkich trzech filmach, w których się pojawia, jego wygląd, a co za tym idzie, także czarna przepaska, zostają mniej więcej zachowane, o tyle za czasów Johna Wayne’a oraz w telewizyjnym filmie z Warrenem Oatesem Rooster nosi ją na lewym oku, podczas gdy ich „spadkobierca”, Jeff Bridges, na prawym. Pozostaje to jednak bez większego wpływu na bohatera, który we wszystkich tych produkcjach tak samo pije, tak samo jeździ na koniu i tak samo strzela – nawet chyba celniej niż jego dwuoczni przeciwnicy.

Pułkownik Saul Tigh

Serial Battlestar Galactica (2003–2009)

Co prawda najlepszy XO najlepszego statku w galaktyce przez większą część rewitalizacji tej starej serii ma w pełni sprawny wzrok, ostatecznie nie mogło go tutaj zabraknąć. Gdy bowiem traci swoje prawe oko w cylońskiej niewoli, staje się dosłownie innym człowiekiem. A gdy przywdziewa domowej roboty, jasną przepaskę w kształcie nierównego trójkąta, jego wizerunek dopełnia się w stu procentach. Specyficzny charakter pułkownika oraz rola życia Michaela Hogana sprawiają, że trudno wyobrazić sobie tego bohatera bez tego elementu stroju. Jest na tyle ikoniczny i idealnie dopasowany do całości, że oglądając serial po raz kolejny, wręcz nie można doczekać się tego momentu transformacji, choć do najprzyjemniejszych, ani także do najlepszych w tym uniwersum przecież nie należy.

Co ciekawe, Hogan zaliczył także „przepaskowy” epizod w innej serii. W Tajemnicach Smallville o przygodach Supermana jego generał Slade Wilson ma zasłonięte dokładnie to samo oko, choć w zdecydowanie bardziej drastyczny, przywołujący na myśl wcześniej wymienionego Changa, sposób. Z kronikarskiego obowiązku wypada wspomnieć tu także o młodszej, bardziej poprawnej względem komiksów inkarnacji tej postaci, która w serialu Arrow również paraduje od pewnego momentu z czarną opaską, acz już nie tak efektowną.

Skazeusz, Walet Kier

Alicja w Krainie Czarów

Jak nietrudno się domyślić, Walet „Serce” figuruje w popkulturze od czasu pierwszej publikacji książki Lewisa Carrolla. Jednak tylko w adaptacji Tima Burtona zyskuje prawdziwe personalia (Ilosovic Stayne), rolę dowódcy armii Czerwonej Królowej oraz twarz pokrytą bliznami, z których ta największa, ogarniająca lewe oko przykryta jest przepaską – czarną bądź czerwoną, oczywiście zawsze w kształcie serca. Z pozoru iście uroczy dodatek szybko uwydatnia arogancki i mroczny charakter postaci oraz podkreśla to, że w istocie… nic o nim nie wiemy.

Snake Plissken

Ucieczka z Nowego Jorku/Los Angeles

„S.D. Plissken… Amerykanin, porucznik: specjalna jednostka Black Light. Dwa Purpurowe Serca, Leningrad i Syberia. Najmłodszy człowiek odznaczony przez prezydenta. Obrabował Bank Rezerwy Federalnej… dożywocie, więzienie o zaostrzonym rygorze Nowy Jork”. Tak naszego ślepego na lewe oko herosa przedstawia w pierwszym filmie Bob Hauk – notabene, jak się okazało po latach, imiennik Plisskena. Czy trzeba coś dodawać?

Może tylko to, że wcielający się w Snake’a Kurt Russell pomiędzy obiema częściami Ucieczki… postanowił nieco zabawić się swym kultowym wizerunkiem, grając wesołkowatego Kapitana Rona, który również nosi długie włosy i bliźniaczo podobną przepaską osłania dokładnie to samo oko (kiedyś nosił szklane, ale wypadło). Co ciekawe, także i ten film miał wyreżyserować John Carpenter (ale nie wyszło).

Victor Sagat

Uliczny wojownik

Genezy Sagata należy szukać oczywiście w grach komputerowych spod znaku Street Fighter, w których początkowo był bossem na jednym z leveli, a następnie został wojownikiem o potężnej sile, który swoje prawe oko stracił w historycznej potyczce z niejakim Go. W filmie przerobiono go natomiast na handlarza nielegalną bronią o północnoindiańskich rysach twarzy Wesa Studiego, któremu zgolono włosy i standardową przepaską o czarnym kolorze zakryto oko lewe. Bez względu jednak na stronę brakujący narząd nie przeszkadza mu w efektownej walce, a w przepasce Sagat wygląda po prostu cool.

Wiedźma

Duża ryba

Mieszkająca na bagnach, strasząca dzieci, obrzydzona przez charakteryzację Helena Bonham Carter ma tak naprawdę wzrok w pełni sprawny. Sęk w tym, że jej prawe oko stanowi swoistą otchłań, w której dojrzeć można własną śmierć. Ze względów profilaktycznych niemal cały czas pozostaje zatem zasłonięte odpowiednio przydużą, aksamitną (lub wykonaną z jedwabiu), okrągłą czarną przepaską, jaka nadaje wiedźmie jeszcze bardziej nieprzyjaznego wyglądu.

William „Bill Rzeźnik” Cutting

Gangi Nowego Jorku

Przezwisko tego bohatera – wzorowanego na prawdziwym kryminaliście z XIX wieku, Williamie Poole’u – mówi właściwie wszystko. To postać budząca zarówno szacunek, jak i strach, a dużo zawdzięcza właśnie swojemu wizerunkowi osoby „po przejściach”. Historię utraty swojego lewego oka, które dumnie zastąpił szklanym z podobizną orła, opowiada nam w dodatku sam zainteresowany. Szczyci się tym, że w trakcie walki wyłupał mu je kiedyś jego najznakomitszy przeciwnik, przywódca gangu rywali, ksiądz Vallon – jak na ironię postać już całkowicie zmyślona. Czyni go to mocno ludzkim, choć w żadnym wypadku nie mniej przerażającym antagonistą dużego, i właściwie jakiegokolwiek innego ekranu.

Leniwe Oko/Peter Joseph „Peejoe” Bullis

Kochankowie z Księżyca. Moonrise Kingdom/Wariatka z Alabamy

I na koniec przykłady jednookich nieletnich, doskonale się zresztą uzupełniające.
Leniwe Oko – trębacz 55. jednostki skautów nosi pocieszny opatrunek na lewej stronie twarzy. Nie wiadomo dlaczego, lecz można przypuszczać, że może to mieć związek z łucznictwem. Ta najpewniej okresowa rana nie przeszkadza jednak szeryfowi Bruce’owi Willisowi wyznaczyć chłopca na jednego ze swoich następców w trakcie poszukiwań tytułowych kochanków.

Peejoe zostaje natomiast ranny w prawe oko, na którym nosić musi od tej pory uroczą, „piracką”, czarną przepaskę o białych konturach. Wszystko przez incydent z kosiarką do trawy i piłką golfową, choć wszyscy myślą, że pobił go lokalny szeryf, który wcześniej usiłował wymusić na nim milczenie w sprawie morderstwa. Gdy potem chłopak zeznaje w sądzie, przepaska ładnie komponuje się z garniturem, dodając mu trochę lat.

Bonus:

Major Eden Sinclair/Alastor „Szalonooki” Moody

Doomsday/saga Harry Potter (Czara Ognia/Zakon Feniksa/Insygnia Śmierci: Część I)

Żyjąca w cywilizacji na granicy upadku, twarda i seksowna pani major (Rhona Mitra) oraz najbardziej znany auror ze świata Hogwartu (Brendan Gleeson) to dwa wyjątki od reguły. Choć teoretycznie oboje mają za sobą mroczną historię, w trakcie której stracili swoje pierwotne organy widzenia, to jednak udało im się ostatecznie oszukać matkę naturę.

Eden swoje brakujące prawe oko zastąpiła cudem techniki nawet lepszym od oryginału, bowiem w każdej chwili można je wyjąć i użyć jako przenośnej kamery z dodatkowo wbudowaną możliwością celownika. Przydatne zwłaszcza w terenie.

Z kolei ze swojego lewego oka Moody za pomocą magii (a jakże!) uczynił najbardziej rozpoznawalną cechę własnego wizerunku i jednocześnie prawdziwe utrapienie dla swoich niesfornych uczniów. Nowe, „szalone” oko potrafi obracać się we wszystkich możliwych kierunkach, tym samym przekuwając teorię „oczu z tyłu głowy” na wygodną praktykę.

korekta: Kornelia Farynowska