5 filmów hiszpańskich, które TRZEBA znać!

Dla wielu widzów, nie tylko tych mniej wtajemniczonych, kino hiszpańskie to głównie Pedro Almodóvar. I rzeczywiście, filmowiec z Kastylii mniej więcej od połowy lat 80. regularnie dostarcza znakomitych dzieł, popularyzując tym samym rodzimą kinematografię. Ale w filmografii tego kraju znaleźć można również inne warte uwagi obrazy – oto subiektywna lista pięciu filmów hiszpańskich, które trzeba znać!

W stronę morza (2004), reż. Alejandro Amenábar

Jeden z najbardziej nagradzanych filmów hiszpańskich XXI wieku opowiada prawdziwą historię Ramóna Sampedra, który w wyniku nieudanego skoku do wody został sparaliżowany i przez 28 lat walczył o prawo do eutanazji. Choć w każdej chwili mógł odebrać sobie życie, chciał, by legalnie umożliwiono mu przerwanie wieloletniego cierpienia. Kreowany przez Javiera Bardema bohater to postać niezwykle inspirująca, która – mimo swojego położenia – wprowadza mnóstwo światła i miłości w życie dwóch kobiet.

Przepiękny film, niezwykle ważny w dyskusji o moralnym aspekcie eutanazji. Dramat Alejandra Amenábara został nagrodzony między innymi Oscarem, Złotym Globem oraz 14 hiszpańskimi nagrodami Goya (do dziś jest to rekordowy wynik w historii tych wyróżnień).

Wszystko o mojej matce (1999), reż. Pedro Almodóvar

Gdyby ktoś uparł się, by niniejszą piątkę skomponować wyłącznie z dzieł mistrza Almodóvara, zapewne mógłby tę decyzję wybronić. Związany przez większość życia z Madrytem filmowiec ma w dorobku więcej znakomitych tytułów niż niejedna narodowa kinematografia, ale gdybyście mieli obejrzeć tylko jeden film Almodóvara, niech będzie to Wszystko o mojej matce.

Znajdziecie w nim wszystko, za co kochamy Pedra: sentymentalizm, skomplikowane międzyludzkie relacje, podróż w przeszłość. Głęboko wzruszająca historia wyciśnie z was ostatnią łzę. W filmie występują też trzy aktorskie muzy Almodóvara: Cecilia Roth, Marisa Paredes i Penélope Cruz.

Śmierć rowerzysty (1955), reż. Juan Antonio Bardem

Gdy we Włoszech artystyczne triumfy święcił neorealizm, Juan Antonio Bardem kreował w Hiszpanii swoją wizję społecznego realizmu. Wuj wspomnianego już wyżej Javiera Bardema to najważniejszy twórca klasycznego kina hiszpańskiego, a Śmierć rowerzysty słusznie wymienia się wśród jego najlepszych dzieł. Opowiada ona o profesorze uniwersyteckim (Alberto Closas) i dobrze sytuowanej zamężnej kobiecie (Lucia Bosè), którzy, wracając z intymnej schadzki, potrącają samochodem tytułowego rowerzystę i – co gorsza – uciekają z miejsca wypadku.

W ciągu następnych kilku dni oboje zmagają się z wyrzutami sumienia, a ich sekrety stają się zagrożone. Śmierć rowerzysty to znakomity melodramat o moralności i konsekwencjach złych decyzji.

[Rec] (2007), reż. Jaume Balagueró, Paco Plaza

Niektórych zapewne zdziwi obecność tej pozycji na liście, ale w ostatnich kilkunastu latach Hiszpanie mocno wkroczyli na rynek kina grozy, a [Rec] to jeden z lepszych przykładów wykorzystania techniki found footage w horrorze. Historia jest prosta: ekipa telewizyjna śledzi z kamerą strażaków udających się na interwencję do starej kamienicy w centrum Barcelony. Zwykłe wezwanie do nagłego wypadku zamienia się w walkę z nadprzyrodzonymi siłami… O licznych sequelach filmu Jaumego Balagueró i Paco Plazy raczej nie można już powiedzieć równie wiele dobrego, ale dzięki [Rec] oraz Sierocińcowi Juana Antonia Bayony z tego samego roku horror hiszpański stał się samodzielną marką.  

Duch roju (1973), reż. Victor Erice

W latach 70. na przestrzeni kilku lat premierę miały dwa wybitne filmy o trudach dzieciństwa: Nakarmić kruki (1976) Carlosa Saury i Duch roju właśnie. Jednak ze względu na to, że z jakiegoś powodu film Saury cieszy się znacznie większą popularnością i uznaniem, postawiłem na dzieło Ericego, równie znakomite, a nieco subtelniejsze. Pełnometrażowy debiut baskijskiego reżysera łączy zresztą z Nakarmić kruki postać małoletniej aktorki Any Torrent, która w Duchu roju wciela się w swoją sześcioletnią imienniczkę.

Zafascynowana historią Frankensteina dziewczynka stopniowo odsuwa się od swojej rodziny w świat wyobraźni, a wszystko to dzieje się w 1940 roku we frankistowskiej Hiszpanii spustoszonej wojną domową. Erice przepięknie łączy tu przygnębiającą konstatację o ówczesnym stanie kraju z poetyckimi, onirycznymi wizualiami.

***

Powyższe zestawienie potraktujcie jako swoisty „pakiet startowy” dla osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z kinem hiszpańskim. To subiektywne zestawienie znakomitych, ważnych lub szczególnie interesujących tytułów. Jak wyglądałaby wasze zestawienia filmów hiszpańskich, które trzeba znać? Koniecznie podzielcie się nimi w komentarzach!