FOX zabił tę CYBERPUNKOWĄ serię SCI-FI autora Z ARCHIWUM X, bo je nie rozumiał

Pod koniec lat 90. telewizja coraz częściej zaczynała zadawać pytanie, czy rzeczywistość, którą widzimy, jest jeszcze rzeczywistością. Internet przestawał być ciekawostką, rozwijały się gry komputerowe, a wizja wirtualnych światów przestawała należeć wyłącznie do literatury science fiction. Właśnie wtedy Chris Carter, twórca Z Archiwum X i Millennium, zaproponował serial, w którym wojna, totalitaryzm i wirtualna rzeczywistość zostały połączone w jedną, wyjątkowo ponurą wizję przyszłości. Ryzykowna gra.

Ryzykowna gra (Harsh Realm) zadebiutowała 8 października 1999 roku na Fox. Serial stworzył Chris Carter, a producentami wykonawczymi byli między innymi Carter, Frank Spotnitz i Daniel Sackheim, czyli showrunner i główni gracze Z Archiwum X. Główne role zagrali Scott Bairstow jako porucznik Thomas Hobbes, D.B. Sweeney jako Mike Pinocchio i Terry O’Quinn jako Omar Santiago. Powstał tylko jeden sezon liczący dziewięć odcinków. Fox wycofał serial z ramówki już po trzech epizodach, a pozostałe sześć pokazano dopiero wiosną 2000 roku na FX.

Thomas Hobbes jest młodym żołnierzem piechoty morskiej, który zostaje wysłany z tajną misją do Harsh Realm – stworzonego przez wojsko wirtualnego świata służącego początkowo do symulacji działań wojennych. Symulacja jednak wymyka się spod kontroli. Omar Santiago, były żołnierz, przejął władzę nad cyfrowym światem i stworzył w nim brutalną dyktaturę. Hobbes ma go zabić, ale szybko odkrywa, że został uwięziony w świecie, z którego nie można po prostu się wylogować. Jednocześnie jego narzeczona Sophie próbuje ustalić, co naprawdę stało się z Thomasem.

Harsh Realm wygląda niemal jak alternatywna, zrujnowana wersja Ameryki. Nie przypomina futurystycznego świata pełnego zaawansowanych technologii. Jest brudny, szary, brutalny i pełen wojskowych struktur, jakby cyberprzestrzeń została zaprojektowana przez ludzi wychowanych na wojennych thrillerach.

Warto wrócić do Ryzykownej gry

Ryzykowna gra jest produkcją niedokończoną, ale jej dziewięć odcinków pozwala zobaczyć kierunek, w którym mogła pójść. W przeciwieństwie do Z Archiwum X, gdzie większość historii miała charakter zamkniętych proceduralnych przypadków, Carter od początku budował tutaj pełną ciągłość. Wirtualny świat miał własną politykę, religię, historię i hierarchie, a granica między tym, co prawdziwe, a tym, co wygenerowane nie jest wcale oczywista. Serial jest idealnym przykładem telewizyjnego cyberpunku sprzed eksplozji tego gatunku w serialach premium.

Ryzykowna gra to Matrix i Mad Max w jednym

Z Matrixem łączy go fundamentalne pytanie o rzeczywistość i możliwość uwięzienia człowieka w sztucznie stworzonej przestrzeni. Z Mad Maxem – postapokaliptyczny krajobraz, brutalne grupy walczące o władzę i westernowa konstrukcja świata, w którym obowiązuje prawo silniejszego. Z Archiwum X bierze natomiast charakterystyczny dla Cartera sposób opowiadania: tajemnica, paranoja, niedopowiedzenia i przekonanie, że oficjalna wersja wydarzeń niemal na pewno jest kłamstwem.

Ryzykowna gra jest niemal kapsułą roku 1999. Łączył fascynację internetem i wirtualną rzeczywistością z lękiem przed technologią, militaryzacją i utratą kontroli nad informacją. Sama idea wojskowej symulacji, która zaczyna funkcjonować jak niezależny świat, była idealnym pomysłem dla epoki, w której widzowie dopiero zaczynali zastanawiać się, jak bardzo technologia zmieni ich życie. Szarość, industrialne lokacje, wojskowy sprzęt i elektroniczna muzyka tworzą estetykę pomiędzy cyberpunkiem, thrillerem politycznym a postapo. Nawet czołówka, wykorzystująca fragmenty przemówień Benito Mussoliniego, podkreślała obsesję serialu na punkcie propagandy i totalitarnej władzy.

Skandaliczna anulacja

Historia serialu jest niemal równie interesująca jak jego fabuła. Fox przeznaczył na produkcję około 2 milionów dolarów za odcinek, ale po trzech epizodach anulował projekt. Chris Carter krytykował później sposób, w jaki stacja promowała i programowała serial. Produkcja była już wtedy zaawansowana – nakręcono większość sezonu, gdy Fox podjął decyzję o wycofaniu go z ramówki. Frank Spotnitz kwitował to tak:

Koncepcja – opowieść o wojskowej symulacji, wirtualnym świecie rządzonym przez dyktatora, który ostatecznie zamierza zniszczyć nasz własny świat – była trudna do zrozumienia dla przedstawicieli studia i stacji telewizyjnej. Nie stała się dla nich ani trochę jaśniejsza nawet po obejrzeniu pilota. Wielokrotnie do nas dzwoniono i organizowano spotkania, podczas których proszono nas o wyjaśnienie, co właściwie się dzieje – być może można było to wytłumaczyć w czołówce? A potem, kilka miesięcy przed premierą, do kin trafił film opowiadający o innym wirtualnym świecie – Matrix – i wydawało się, że całkowicie przyćmił nasz.

Ryzykowna gra nie jest więc zapomnianym arcydziełem, jest czymś ciekawszym z punktu widzenia historii telewizji: niedokończonym eksperymentem, który próbował połączyć cyberpunk, wojenny thriller, postapokalipsę i opowieść o wirtualnej rzeczywistości w czasach, gdy podobne pomysły dopiero zaczynały trafiać do głównego nurtu. Dzisiaj jego dziewięć odcinków ogląda się przede wszystkim jak ślad epoki, która bała się technologii, ale jednocześnie była nią zafascynowana.