Recenzje
ZATRUTE PIÓRO. Skandał, który przekracza granice dobrego smaku
Markiz de Sade za murami zakładu dla obłąkanych nie przestaje pisać, a śmiałe sceny i ironia stawiają pytania o granice. Zatrute pióro.
WARTO BYŁO KOPAĆ!
Życie i twórczość markiza de Sade tchnęła w końcu kogoś do popełnienia filmu. Nie dość, że nastąpiło to w apokaliptycznym czasie (Fin de siecle, jakby nie było:), to jeszcze ofiarą padły aż dwie osoby na raz: Bonoit Jacquot (nie każcie mi tego wymawiać:) wyreżyserował Markiza de Sade, a Philip Kaufman– Quills (Zatrute pióro). Wątpię by to wszystko było jakimś znakiem od niebios (a już na pewno nie nawołującym do nawrócenia:), nie mi jednak prorokować co z tego wyniknie – na razie wynika moja recenzja.

Rzecz będzie o Quills.
Historia dzieje się w zakładzie dla obłąkanych, w którym przetrzymywany jest pewien złej sławy szlachcic- markiz Donatien Alphone de Sade(Geoffrey Rush). Do uwięzienia tegoż człowieka przyczyniają się jego niecodzienne wybryki (na przykład dokonany na prostytutce gwałt krucyfiksem) oraz zamiłowanie do pióra (ang. quill). To właśnie tytułowe zatrute pióro sprawia, że oczom wielu obywateli Francji ukazują się bardzo nieprzyzwoite opowieści, co jest im powodem do grzechu (lub, zamiennie „i”, śmiechu).

Zamknięcie Sade niestety nie likwiduje tego bolesnego problemu, okazuje się bowiem, że istnieje przeciek, dzięki któremu markiz wciąż publikuje nowe dzieła. Przeciek ma na imię Magdalena (o ironio…) i jest bardzo piękny (Kate Winslet:). Gdy rosnąca sława najnowszej książki de Sade pt Justyna dociera na dwór cesarski, w zakładzie pojawia się człowiek (Michael Caine)posłany od samego Bonaparte, by „coś z tym fantem zrobić”.
Termin „alienista” wielu nic nie mówi, lecz jest to najlepsze słowo (użyte w wersji oryginalnej) określające profesję przybysza, stojącego zresztą odtąd w opozycji do liberalnych metod i przekonań szefa zakładu, świętobliwego i dobrodusznego księdza Coulmier (Joacquin Phoenix). Alienista przechodząc na garnuszek rządowy postanawia wziąć sobie żonę i za wszelką cenę (a wysoko się cenił, skubany) uleczyć Sade z jego chorej wyobrażni metodami do żywego przypominającymi, hehe, sadyzm! Żonę, owszem, bierze (dosłownie); co do drugiego – radosna twórczość markiza znajduje wciąż nowe środki wyrazu…

Film jest wspaniałą kreacją aktorską. Rush w roli de Sade spisuje się znakomicie. Co prawda daleko mu do dwustukilowego sprośnego kloca, jednak nie o wierność z oryginałem chodzi. Proszę mi wybaczyć bezpośredniość, będę może tendencyjna, ale Rush pokazuje w Quills nie tylko swe możliwości aktorskie… on… świeci pupą (całkiem zgrabną a propos:) i swym przyrodzeniem też świeci, co wywoływało u mnie osobiście pąsy na twarzy, na szczęście w kinie jest ciemno. Pięknie to było pokazane…
Odpowiednia pozycja, światło i -cyk- mamy zamiast Sade posągowego Dawida. Rush świetny, naprawdę, przyciągający i obrzydliwy jednocześnie. Z kolei Winslet nie miała moim zdaniem zbyt wymagającej roli jako Magdalenka, ale zagrała naturalnie (naturalnie też coś pokazała:) i szalenie wiarygodnie. Caine jako alienista… bardzo przewrotny i powściągliwy… Na koniec talent Phoenixa: z przyjemnością, z dumą patrzy się na jego poczynania przed kamerą. Bohaterowie Zatrutego pióra żyją, czują i wspaniale jest to widzieć.

Fabuła natomiast jest okazją do refleksji na wzniosłe tematy. Osoba markiza jest ważnym elementem układanki, jego filozofia, choć zaledwie jej szczątkowe ilości znajdziemy w samych wypowiedziach Sade, pobudza nas do stawiania sobie pytań o słuszność sadystycznych postulatów, o ile można to tak nazwać. Ale nie zrozumcie mnie żle – nie jesteśmy karmieni kwiecistymi wywodami, którymi de Sade przeplata nieustannie swoje osławione dzieła. Historia sama wyznacza nam tor myślenia, w dialogach nie ma o filozofii ani słowa.
De Sade nie wierzył w Boga, w nic poza odwiecznym niepohamowanym popędem seksulanym, widział obłudę we wszystkich, ktorzy myślą inaczej. Nabijał się też w sposób jawny ze świętości, gardził narzucanymi ludziom przez ludzi (Boga) granicami, cokolwiek by to oznaczało. Quills właśnie wyjaśnia co to według idei markiza oznacza, mieszcząc się ledwie, ledwie w granicach dobrego smaku, pojmowanego DZIŚ dobrego smaku… Uważam, że ze względu na poruszone w filmie problemy, powinniście, wy wszyscy czytający, koniecznie ten film skonsumować. Twórcy serwują w nim dobre kino zakrapiane ostrą ironią. Ja w każdym razie polecam.

Autor: Anna Kierzkowska

