DARMOWE i LEGALNE POLSKIE FILMY na YouTubie. Co obejrzeć?

W sierpniu zeszłego roku mój redakcyjny kolega Karol Barzowski napisał przewodnik po tym, gdzie legalnie i za darmo można na naszym rynku obejrzeć interesujące filmy. Jedną z podanych przez niego propozycji był YouTube – narzędzie, do którego już od lat dostęp mamy absolutnie wszyscy i z którego z pewnością korzystamy regularnie, każdego dnia. W niniejszym tekście rozwinę ten właśnie aspekt, okazuje się bowiem, że za pośrednictwem YouTube’a łatwo nadrobić kilka pozycji z klasyki polskiego kina.

Advertisement

Skupienie się na polskim kinie wynika z prostego faktu, że (na razie, mam nadzieję) na rodzimej wersji serwisu nie są jeszcze dostępne legalne, darmowe filmy amerykańskie, które mogą już oglądać widzowie zza oceanu. Niestety, próba uruchomienia filmu z biblioteki oferowanej przez oficjalny filmowy kanał YouTube’a kończy się otrzymaniem zwrotnej informacji, że dana produkcja nie jest dostępna w naszym kraju. Oby wkrótce się to zmieniło – dla wielu byłaby to dobra okazja, aby nadrobić klasyki kina bez konieczności ponoszenia comiesięcznych opłat (jedynym utrudnieniem byłyby reklamy w trakcie produkcji).

Przejdźmy zatem do tego, co rzeczywiście możemy obejrzeć od ręki. Zdecydowanie największą gratką dla miłośników filmu jest kanał powstałego w 1967 roku Studia Filmowego TOR, które oferuje widzom szeroki wybór słynnych polskich klasyków – idealne miejsce, żeby nadrobić zaległości na tym polu. Co konkretnie?

Zaczniemy zbiorczo.

Filmy Krzysztofa Kieślowskiego

Kieślowski jest jednym z moich ulubionych polskich reżyserów, stąd też wymieniam go jako pierwszego. Na kanale Studia odnajdziemy aż dziewięć filmów tego twórcy (odnośnik prowadzi do playlisty), w tym kinowy debiut reżysera pt. Blizna, wspaniałą trylogię Trzy kolory, niezwykłe Podwójne życie Weroniki, Przypadek czy Amatora. Filmografię Kieślowskiego polecać można jako całość i z wyróżnieniem pojedynczych przykładów – jego dzieła to ujmujące, przepełnione niezwykłą atmosferą filmy, będące dowodem na wybitną wrażliwość reżysera. Powinni się z nimi zapoznać wszyscy, którzy cenią w filmach wspaniałą formę – przemyślane, ujmujące kadrowanie (operatorem u Kieślowskiego był nieraz Sławomir Idziak, nasz człowiek w Hollywood, swoją drogą obchodzący dzisiaj urodziny), wspaniałą grę kolorami oraz światłem i oczywiście poruszające aktorstwo.

Każdy z filmów Kieślowskiego zabiera widza w świat nieco inny od tego, z którym stykamy się na co dzień, ostrzegam zatem, że powrót do rzeczywistości może okazać się nieraz nieco trudny. Niektóre z udostępnionych na kanale filmów Polaka poddane zostały cyfrowej rekonstrukcji.

https://youtu.be/XPytlDMURaE

Filmy Krzysztofa Zanussiego

Krzysztof Zanussi jest już prawie czterdzieści lat dyrektorem Studia Filmowego TOR, nie dziwi zatem, że na kanale można legalnie obejrzeć aż kilkanaście filmów tego reżysera realizowanych na przestrzeni lat. To idealne rozwiązanie dla osób pragnących zapoznać się z filmografią tego twórcy, znajdziemy tu bowiem filmy tworzone już na początku jego kariery, wliczając w to debiut, czyli Strukturę kryształu z 1969 roku. Inne tytuły dostępne na kanale to (odnośniki prowadzą bezpośrednio do filmu) Iluminacja, Spirala, Constans, Rok spokojnego słońca, Dotknięcie ręki, Cwał czy obsypane nagrodami Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową. Słowem – jest w czym wybierać. Tych, którzy wahają się nad tym, co obejrzeć jako pierwsze, odsyłam do lektury tekstu autorstwa Przemysława Mudlaff, który może wam ułatwić podjęcie decyzji.

https://www.youtube.com/watch?v=PmElx9ZVByw

Filmy Janusza Majewskiego

Na kanale znajdziemy również filmy Janusza Majewskiego (choć nieco mniej, bo cztery). Wszystkie udostępnione powstały w latach 70. i stanowią adaptacje dzieł literackich. W kolejności chronologicznej są to: Lokis. Rękopis profesora Wittembacha, Zazdrość i medycyna, Zaklęte rewiry oraz Lekcja martwego języka. W wymienionych filmach odnajdziemy śmietankę polskiego aktorstwa, w tym nazwiska takie jak Olgierd Łukaszewicz, Andrzej Łapicki, Roman Wilhelmi, Małgorzata Braunek, Juliusz Machulski (zanim jeszcze reżyserował, był studentem Majewskiego) czy wreszcie Marek Kondrat, z którym Majewski współpracował kilkakrotnie – później jeszcze choćby przy C.K. Dezerterzy.

https://www.youtube.com/watch?v=ocY-EO8cl0w

Filmy Wojciecha Marczewskiego

Filmografia Marczewskiego jest stosunkowo niewielka, ale zdążyła mu przynieść kilka cennych nagród na Festiwalach Polskich Filmów Fabularnych i Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie. Na YouTubie odnajdziemy cztery filmy reżysera, w tym jego pełnometrażowy debiut – Zmory, opartą na powieści Emila Zegadłowicza pod tym samym tytułem historię młodych ludzi w systemie opresyjnym.

Pozostałe tytuły to Dreszcze, które miesiąc po premierze zostały półkownikiem (filmem, którego rozpowszechnianie zostało wstrzymane przez cenzurę – więcej pisała o tym Karolina Dzieniszewska), Ucieczka z kina „Wolność”, laureat kilku nagród na FPFF w Gdyni w 1990 roku (w tym za najlepszy film, muzykę i dla aktora pierwszoplanowego – Janusza Gajosa), oraz ostatni film reżysera – Weiser z Markiem Kondratem i Krystyną Jandą.

https://www.youtube.com/watch?v=JQONlTAnREY

Zapraszam na kolejną stronę, gdzie znajdziecie inne wybrane filmy z opisywanego kanału! 

Na kanale Studia TOR odnajdziemy również pojedyncze dzieła, które mogą okazać się interesujące. Poniżej wybór części z nich.

Westerplatte (1967)

https://www.youtube.com/watch?v=jufvma5_5K8

Produkcja w reżyserii Stanisława Różewicza to pierwszy polski film fabularny opowiadający o obronie Westerplatte na początku drugiej wojny światowej. Swoją prapremierę miał na festiwalu filmowym w Moskwie. Polska premiera odbyła się pierwszego września, dokładnie dwadzieścia osiem lat po wybuchu wojny. To surowe przedstawienie wydarzeń z tamtych dni, wzbogacone o ujęcia z autentycznej kroniki i formą zbliżone do dokumentu (scenariusz powstał między innymi na podstawie zapisków dowódcy Polaków, majora Sucharskiego, w którego w filmie wcielił się Zygmunt Hübner). Po czterech latach produkcja wróciła do kin, dystrybuowana tym razem na taśmie 70 mm (pierwotnie było to 35 mm, tak jak został nakręcony – to pierwszy przypadek w historii polskiego kina, żeby film został tak zaadaptowany). Muzykę do filmu napisał Wojciech Kilar.

Rejs (1970)

https://www.youtube.com/watch?v=IkEf42l6vo4

Film, którego chyba nie trzeba nikomu przedstawiać. Kultowa produkcja Marka Piwowskiego opowiadająca o tytułowym rejsie statkiem po Wiśle pierwotnie nie spotkała się z uznaniem krytyków (oraz cenzury, która przyznała filmowi najniższą kategorię artystyczną), za to świetnie radziła sobie w kinach studenckich. Ciekawostką jest, że wiele scen i dialogów w filmie zostało zaimprowizowanych na planie. Stosunkowo krótki czas trwania filmu (nieco ponad godzina, przy czym pierwsza wersja montażowa liczyła sobie trzy) sprzyja włączeniu go w ramach popołudniowego relaksu i posłuchaniu na własne uszy słynnych cytatów, nierzadko absurdalnych, od których w filmie Piwowskiego wręcz skrzy.

Aria dla atlety (1979)

https://youtu.be/cPZJOdnu_og

Pełnometrażowy debiut Filipa Bajona niebędący filmem telewizyjnym, oparty na życiu zapaśnika Zbyszka Cyganiewicza. Głównym bohaterem jest tu Władysław Góralewicz, były mistrz świata w zapasach, który u schyłku życia opowiada dziennikarzom swoją historię. Po premierze krytycy porównywali dzieło Bajona między innymi do filmów Federico Felliniego, a na festiwalu w Gdyni doceniono reżyserię i zdjęcia.

300 mil do nieba (1989)

https://www.youtube.com/watch?v=dJdnaA9c00w

Oparty na faktach film Macieja Dejczera z muzyką Michała Lorenca opowiada historię braci, którzy w 1985 roku ukryci pod samochodem ciężarowym uciekli do Danii (w rzeczywistości była to Szwecja), zostawiając w Polsce rodzinę żyjącą w trudnych warunkach, a samemu trafiając do obozu dla uchodźców. Produkcja została doceniona na FPFF w Gdyni w 1990 roku, zdobyła również Europejską Nagrodę Filmową, którą najłatwiej opisać jako odpowiednik Oscara. Co ciekawe, chłopcy będący pierwowzorem bohaterów sami mieli okazję obejrzeć film Dejczera na Kongresie Praw Człowieka i Obywatela w Strasburgu.

Boisko bezdomnych (2008)

https://www.youtube.com/watch?v=30Qkf0pq-PY

Film obyczajowy Kasi Adamik (córki Agnieszki Holland, dodajmy) z Marcinem Dorocińskim w roli głównej. Historia niespełnionego piłkarza, który na skutek kontuzji musi pożegnać się z aktywną grą na boisku i po latach podejmuje posadę nauczyciela WF-u, zmagając się jednocześnie również z problemami prywatnymi.

Pewnego dnia traci dach nad głową i zamieszkuje na Dworcu Centralnym, gdzie poznaje pasjonatów gry w piłkę nożną. Wspólnie wpadają na pomysł utworzenia drużyny piłkarskiej. Oprócz Dorocińskiego na ekranie zobaczymy też Bartłomieja Topę, Zbigniewa Zamachowskiego i Eryka Lubosa, który otrzymał za swoją rolę nagrodę w Gdyni.

Making of, wywiady, sceny

Oprócz pełnometrażowych filmów na kanale Studia obejrzymy też sporo materiałów zza kulis (między innymi zapisy z realizacji filmów Kieślowskiego), wywiady z aktorami i twórcami oraz pojedyncze sceny, zarówno z filmów dostępnych w całości, jak i tych, których w pełni nie uświadczymy. To atrakcyjny dodatek dla tych, którzy chcą pogłębić swoją filmową wiedzę i posłuchać tego, co mają do powiedzenia ludzie związani bezpośrednio z tymi klasycznymi produkcjami.

Zapraszam na kolejną stronę, gdzie odnajdziecie wybrane filmy z innych kanałów!

Zasoby Studia Filmowego TOR to niejedyne miejsce, gdzie znajdziemy polskie produkcje, choć tu jest ich zdecydowanie najwięcej. Poniżej wybrane filmy z innych kanałów na YouTubie.

Proszę słonia (1978)

https://youtu.be/duC8ilmCLcU

Na kanale Studia Miniatur Filmowych znajdziemy kilka pozycji, które usatysfakcjonują zarówno najmłodszych, jak i tych, którzy z sentymentem chcą powrócić do czasów młodości. Jedną z nich może być Proszę słonia, pełnometrażowa wersja przygód słonia Dominika, pierwotnie rozplanowanych na 7 kilkuminutowych odcinków i tak też emitowanych.

Tajemnica wiklinowej zatoki (1985)

https://youtu.be/QsKKAQdBSfw

Tajemnica wiklinowej zatoki to pełnometrażowa wersja serialu pod tym samym tytułem (konkretnie to zmontowana z samych odcinków, podobnie jak w przypadku Proszę słonia), której bohaterami są zwierzęta wodne, z piżmakiem Serafinem na czele. Z pewnością wielu czytelników miało już styczność z serialem lub wersją filmową i doskonale pamięta ciekawą animację czy wpadające w ucho piosenki – dostępność tej produkcji na YouTubie to dobra okazja, by ją sobie przypomnieć.

W zasobach SMF chętni do zapoznania się z animacjami znajdą również takie tytuły jak Tajemnica szyfru Marabuta, Tryumf Pana Kleksa czy godzinna kompilacja przygód Koziołka Matołka lub Dobromira. Istny powrót do czasów dzieciństwa.

Ostatnim kanałem, o którym tu wspomnę, jest niewielka biblioteka Kino Świat. Jest tam zaledwie sześć polskich filmów, z czego kilka na niezbyt wysokim poziomie. Warto jednak wspomnieć o dwóch:

Sztuczki (2007)

Film napisany i wyreżyserowany przez Andrzeja Jakimowskiego zdobył po premierze wiele nagród filmowych, w tym Złote Lwy w Gdyni oraz nagrodę Europa Cinema dla Najlepszego Filmu Europejskiego na festiwalu w Wenecji. Sztuczki to historia rodzeństwa starającego się nawiązać kontakt z ojcem, który zostawił przed laty ich rodzinę. Stefek i jego siostra żyją w przekonaniu, że losem można kierować za pomocą tytułowych sztuczek, stosowanych, aby wpłynąć jakkolwiek na bieg wydarzeń. Sztuczki były zgłoszone jako polski kandydat do Oscara, choć nominacji niestety nie otrzymały.

Hel (2009)

W kinach wciąż oglądać możemy film Zabawa, zabawa w reżyserii Kingi Dębskiej, Hel to zaś debiut reżyserki w filmie fabularnym (wcześniej pracowała przy dokumentach i etiudach). Koprodukcja polsko-czeska z Pawłem Królikowskim w roli głównej to historia psychiatry, na którego dyżur trafia dawno niewidziany syn.

Spotkanie okazuje się dobrym pretekstem do odnowienia kontaktu, choć ostatecznie nie wynika z tego nic dobrego… Dębska za scenariusz do tego filmu otrzymała nagrodę na Koszalińskim Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film.

Gorąco zachęcam do przejrzenia biblioteki wspomnianych wyżej kanałów. To znakomita okazja, by obejrzeć darmowe filmy, które po prostu warto znać, a do których dzięki uprzejmości studiów i dystrybutorów można dodatkowo w każdej chwili wracać. Oby znajomość ich zasobów przekuła się w wiele udanych seansów.