8 wybitnych seriali SZPIEGOWSKICH, dla wielbicieli HOMELAND

Nie ma sensu udawać, że Homeland nie istnieje – to bodaj najwybitniejszy w ostatnich latach przedstawiciel gatunku i właśnie dlatego tym razem celowo go pominęliśmy. Dobry serial szpiegowski nie potrzebuje nieustannych strzelanin, efektownych pościgów ani agenta, który w pojedynkę ratuje świat. Najlepsze produkcje opierają się na znacznie bardziej skomplikowanej grze: dezinformacji, podwójnych tożsamościach, infiltracji, pracy wywiadowczej i nieustannym pytaniu, komu właściwie można zaufać. Mamy tu więc współczesne seriale, jak i klasyki, które wyznaczyły standard dla całego gatunku.

Biuro szpiegów (Le Bureau des Légendes, 2015–2020)

Francuski serial Erica Rochanta jest jednym z najbardziej realistycznych przedstawień pracy współczesnego wywiadu. Jego bohaterem jest Guillaume Debailly, oficer francuskiego wywiadu, który wraca do kraju po sześciu latach spędzonych w Syrii pod fałszywą tożsamością. Powrót do prawdziwego życia okazuje się znacznie trudniejszy, niż można było zakładać, bo Debailly nadal funkcjonuje mentalnie jako człowiek, którego przez lata udawał.

Biuro szpiegów koncentruje się na pracy agentów pod przykrywką, budowaniu legendy, werbowaniu źródeł i konsekwencjach prowadzenia podwójnego życia. Nie potrzebuje przy tym typowej dla kina szpiegowskiego widowiskowości – największe napięcie wynika z sytuacji, w których pozornie zwyczajna rozmowa może zdecydować o powodzeniu wieloletniej operacji. Mathieu Kassovitz prowadzi serial jako człowiek coraz bardziej rozdarty między życiem prywatnym a światem, z którego nie potrafi się uwolnić.

Zawód: Amerykanin (The Americans, 2013–2018)

Philip i Elizabeth Jennings wyglądają jak zwyczajne amerykańskie małżeństwo mieszkające na przedmieściach Waszyngtonu. W rzeczywistości są sowieckimi agentami KGB, którzy od lat działają pod przykryciem. Ich zadaniem jest zdobywanie informacji, wykonywanie rozkazów centrali i utrzymywanie wiarygodnej legendy. Ich dzieci jednak w przekonaniu, że rodzice są dokładnie tymi ludźmi, za których się podają.

Serial rozgrywa się w okresie zimnej wojny i wykorzystuje realne napięcia pomiędzy USA i ZSRR, ale jego największą siłą jest konflikt między obowiązkiem a życiem prywatnym. Philip i Elizabeth nie są jedynie figurami przesuwanymi po szachownicy przez wywiad, mają własne przekonania, wątpliwości i różne podejście do wykonywania rozkazów. Równolegle rozwija się historia agenta FBI Stana Beemana, który mieszka po sąsiedzku i zajmuje się… kontrwywiadem.

Druciarz, krawiec, żołnierz, szpieg (Tinker Tailor Soldier Spy, 1979)

Siedmioodcinkowa adaptacja powieści Johna le Carré z Alekiem Guinnessem jako George’em Smileyem to zupełnie inna szkoła szpiegostwa niż ta znana z kina akcji. Smiley, były agent brytyjskiego wywiadu, zostaje wyciągnięty z przedwczesnej emerytury, ponieważ istnieje podejrzenie, że jeden z najwyższych rangą pracowników MI6 jest sowieckim kretem.

Cała historia opiera się na analizowaniu informacji, przesłuchiwaniu dawnych agentów i rekonstruowaniu wydarzeń, które miały miejsce wiele lat wcześniej. Smiley nie jest bohaterem efektownym. Obserwuje, słucha, zapamiętuje i cierpliwie eliminuje kolejne możliwości. Dzięki temu serial znakomicie pokazuje szpiegostwo jako wojnę informacji, w której najważniejszą bronią może być wiedza o tym, co wydarzyło się wiele lat wcześniej. Siedem odcinków tworzy zamkniętą adaptację jednej z najważniejszych powieści le Carré.

Ludzie Smiley’a (Smiley’s People, 1982)

Alec Guinness powrócił jako George Smiley trzy lata później w kolejnej adaptacji powieści Johna le Carré. Tym razem punktem wyjścia jest śmierć byłego sowieckiego generała, który współpracował z brytyjskim wywiadem. Sprawa zmusza emerytowanego Smileya do ponownego wejścia w świat, który miał już za sobą.

Sześć odcinków rozwija historię znacznie bardziej osobistą niż Druciarz, krawiec, żołnierz, szpieg. Smiley musi ponownie wykorzystać dawne kontakty i zmierzyć się z przeciwnikiem, którego zna od wielu lat. W centrum pozostaje pojedynek dwóch ludzi stojących po przeciwnych stronach zimnej wojny, ale serial interesuje się również ceną, jaką płaci się za wieloletnie funkcjonowanie w świecie kłamstw i manipulacji. To szpiegostwo pozbawione romantycznej otoczki – brudne, cierpliwe i oparte przede wszystkim na ludzkich słabościach.

Kulawe konie (Slow Horses, 2022–)

MI5 ma swoje miejsce dla agentów, którzy popełnili błędy, zawiedli przełożonych albo po prostu przestali pasować do najważniejszych operacji. Trafiają do Slough House, wydziału kierowanego przez cynicznego i wyjątkowo nieprzyjemnego Jacksona Lamba. Z pozoru jest to miejsce, w którym kariery agentów mają powoli umrzeć. Ludzie pracujący pod Lambem jednak regularnie trafiają na sprawy znacznie większego kalibru.

Kulawe konie bardzo świadomie odwracają schemat klasycznego thrillera szpiegowskiego. Zamiast idealnych agentów dostajemy ludzi po przejściach, którzy często sami są swoim największym problemem. Pod warstwą czarnego humoru pozostaje jednak pełnoprawna historia szpiegowska z podwójnymi grami, tajnymi operacjami i politycznymi intrygami. Gary Oldman jako Jackson Lamb jest jednym z największych atutów serialu, ale równie ważna jest relacja między poszczególnymi członkami Slough House.

Nocny recepcjonista (The Night Manager, 2016–)

Jonathan Pine pracuje jako nocny recepcjonista w luksusowym hotelu w Kairze. Jego życie zmienia się, kiedy zostaje zwerbowany przez brytyjski wywiad do infiltracji otoczenia Richarda Ropera, wpływowego handlarza bronią. Pine musi zbudować wiarygodną tożsamość i zdobyć zaufanie człowieka, który otacza się ludźmi przyzwyczajonymi do manipulowania innymi.

Adaptacja powieści Johna le Carré świadomie korzysta z klasycznych elementów gatunku: infiltracji, podwójnej tożsamości, tajnych spotkań i gry prowadzonej na kilku poziomach jednocześnie. Tom Hiddleston i Hugh Laurie tworzą znakomity pojedynek dwóch ludzi, którzy próbują przewidzieć każdy kolejny ruch przeciwnika. Duże znaczenie ma również strona wizualna – luksusowe hotele, jachty i egzotyczne lokalizacje kontrastują z brutalnym światem handlu bronią. Serial otrzymał dwa Primetime Emmy, a jego pierwszy sezon pozostaje jedną z najbardziej eleganckich współczesnych adaptacji prozy le Carré.

Szpieg D’83 (Deutschland 83, 2015)

Martin Rauch jest młodym żołnierzem NRD, który zostaje wysłany do Niemiec Zachodnich, aby infiltrować Bundeswehrę i zdobywać informacje dotyczące strategii NATO. Mimo, że nie jest zawodowym szpiegiem, musi bardzo szybko nauczyć się funkcjonowania w świecie, którego wcześniej nie znał, jednocześnie ukrywając swoją prawdziwą tożsamość.

Szpieg D’83 wykorzystuje realia zimnej wojny, ale pokazuje je z perspektywy człowieka znajdującego się pomiędzy dwoma światami. Martin zaczyna dostrzegać różnice między propagandowym obrazem Zachodu, który znał z NRD, a rzeczywistością, którą obserwuje na miejscu. Jednocześnie jego przełożeni oczekują bezwzględnego wykonywania rozkazów. Serial łączy historię szpiegowską z opowieścią o dojrzewaniu i konflikcie lojalności.

Bodyguard (Bodyguard, 2018)

David Budd jest weteranem wojny w Afganistanie i funkcjonariuszem londyńskiej policji odpowiedzialnym za ochronę osób publicznych. Kiedy otrzymuje zadanie ochrony minister spraw wewnętrznych Julii Montague, zostaje wciągnięty w znacznie większą intrygę. Szybko okazuje się, że zagrożenie może pochodzić nie tylko z zewnątrz, a Budd nie jest pewien, komu powinien zaufać.

Sześć odcinków tworzy intensywną historię, która zaczyna się jako thriller dotyczący ochrony polityka, ale stopniowo wchodzi na teren spisków, infiltracji i operacji związanych z bezpieczeństwem państwa. Richard Madden prowadzi serial jako bohater, którego lojalność jest nieustannie wystawiana na próbę, natomiast Keeley Hawes wciela się w polityczkę znajdującą się w centrum całej układanki. Bodyguard nie jest tak rozbudowany jak wielosezonowe opowieści o wywiadzie, ale jego zwarta konstrukcja sprawia, że sześć odcinków działa niemal jak bardzo długi thriller szpiegowski.