Spirala zła w 4 odcinkach. Ten THRILLER zmusza do DRUGIEGO seansu

Najgorsze w oglądaniu człowieka, który pakuje się w kłopoty, jest przekonanie, że sami zachowalibyśmy się rozsądniej. Steven Moffat zastawia na tę pewność zasadzkę w W zamknięciu (Inside Man), thrillerze, w którym pastor ma coraz więcej powodów, żeby nie mówić prawdy, a skazany morderca popisuje się niepokojącą trzeźwością umysłu. Przy pierwszym seansie łatwo skupić się na tym, jak daleko zabrną bohaterowie. Kto zna już ich dalszą drogę, może uważniej przyjrzeć się wymówkom, którymi usprawiedliwiają kolejne kroki, i gestom, które wcześniej ginęły w gorączce wydarzeń.

Pastor ma coś do ukrycia

Harry Watling chce chronić innych, ale każdym krokiem pogarsza sprawę. Pendrive z materiałami przedstawiającymi seksualne wykorzystywanie dzieci uruchamia serię nieporozumień, a kiedy pastor i jego syn zaczynają się wzajemnie osłaniać, dochodzi do katastrofy: w piwnicy zostaje uwięziona Janice, korepetytorka chłopaka. Watling w niczym nie przypomina zawodowego przestępcy, który starannie przygotowuje zbrodnię. Każde kolejne przekroczenie granicy traktuje jako doraźny sposób na ratowanie sytuacji, a David Tennant gra go tak, że pod deklarowaną troską coraz wyraźniej widać panikę.

Tymczasem w amerykańskiej celi śmierci Jefferson Grieff rozwiązuje zagadki i wybiera sprawy według ich moralnej wartości. Stanley Tucci gra go z takim spokojem, że w zestawieniu z zachowaniem pastora wydaje się on niemal obraźliwy. Dlaczego to właśnie morderca potrafi zachować rozsądek? Twórca serialu porównywał sposób wnioskowania Grieffa z tradycją Sherlocka Holmesa, choć zaznaczał moralną różnicę między bohaterami. Skazaniec imponująco łączy fakty, ale trudno powierzyć mu rolę moralnego przewodnika.

Każdy krok ma swoje usprawiedliwienie

Moffat wyprowadził opowieść z kilku pytań: jak uciec przed człowiekiem, który strzeże sekretu, czy można zabić w obronie dziecka i jak żyć po niewybaczalnym czynie. Zamiast rekonstruować typowe przestępstwo, postawił bohaterów w sytuacjach, w których muszą sprawdzić własne zasady. Sam przekonywał, że każdy jest zdolny do zabójstwa. Nie trzeba podzielać łatwości tego uogólnienia, ale ciekawe jest obserwowanie, jak scenarzysta rozgrywa je na Harrym. Pastor wcale nie musi nagle uznać się za złego człowieka, wystarczy, że nadal uważa swoje intencje za dostateczne usprawiedliwienie.

Krytycy zarzucali Harry’emu decyzje potrzebne scenarzyście, a nie wiarygodnemu człowiekowi, i wytykali serialowi nadmiar nieporozumień i zbiegów okoliczności. Podczas seansu rzeczywiście nieraz ma się ochotę przerwać pastorowi to kombinowanie. Ta przesada działa tu niemal jak czarna komedia. Harry próbuje opanować sytuację, a każdą interwencją daje sobie kolejny powód do strachu. Śmiejemy się, bo rozpoznajemy tę desperacką logikę, ale śmiech zamiera, kiedy przypominamy sobie o kobiecie zamkniętej piętro niżej.

Janice nie jest jednak wyłącznie ofiarą, której krzywda ma obciążyć sumienie pastora. Dolly Wells od początku gra kobietę, która potrafi wykorzystać to, co inni biorą za pewnik. W otwierającej scenie w pociągu bohaterka blefuje: udaje transmisję z telefonu. Za pierwszym razem widzimy po prostu skuteczny fortel, za drugim zapowiedź tego, jak Janice działa pod presją. Sprawne urządzenie nie jest jej do niczego potrzebne, wystarczy człowiek przekonany, że urządzenie działa. W piwnicy nadal uważnie słucha Harry’ego i szuka sposobu, żeby wpłynąć na jego zachowanie.

W zamknięciu – za drugim razem patrzy się na ręce

Przy powtórce można dokładniej śledzić, kto co wie. Kto widział zawartość pendrive’a, a kto tylko uwierzył w cudze wyjaśnienie? Nieostre zdjęcie wysłane do Beth łączy dwa wątki, choć początkowo trudno ocenić jego znaczenie. Jeszcze przewrotniej działa wiadomość do siostry Janice, która ma pomóc ukryć zaginięcie, a stwarza problem z lokalizacją laptopa i telefonu. Kto zna dalszy ciąg, widzi w tej scenie chwilę, w której pastor sam przygotował sobie kolejną przeszkodę, bo każda próba zatarcia śladów wymaga od niego następnych wyjaśnień.

Na pierwszy seans wystarczy około czterech godzin, bo tyle zajmują cztery odcinki, dostępne obecnie w Polsce na Netfliksie. Kto ogląda je jednym ciągiem, zostaje w gorączce Harry’ego, zanim zdąży odsunąć się od jego problemów. Przy powtórce łatwiej oprzeć się Tennantowi, który gra panikę tak po ludzku, że zaczynamy kibicować kolejnym próbom wybrnięcia z kłopotów. Tym razem znamy konsekwencje i możemy pilnować własnych sympatii, bo najbardziej uwiera moment, w którym pytanie o uwolnienie Janice ustępuje pytaniu, jak pastor z tego wyjdzie.