Co?

"Dwanaście krzeseł"

Jak?

komedia

Kiedy?

1970

Kto? Co?

Crossbow Productions

Mel Brooks – reżyseria
Mel Brooks – scenariusz (na podstawie powieści Ili Ilfai oraz Eugeniusza Pietrowa)
Djordje Nikolic – zdjęcia
John Morris – muzyka
Alan Heim – montaż

Z kim, z czym?

	Ron Moody
	Frank Langella

	Dom DeLuise
	Mel Brooks

O kim, o czym?
W 1923 roku w Związku Radzieckim pochodzący z arystokratycznej rodziny Ippolit Worobianinow (Ron Moody) zostaje wezwany do umierającej matki. Rodzicielka tuż przed śmiercią wyjawia mu, iż ze strachu przed bolszewikami ukryła drogocenne klejnoty w poduszce jednego z dwunastu krzeseł stojących niegdyś w rodzinnej jadalni. Pech chce, że wyznanie słyszy, dający ostatnie namaszczenie, ojciec Fiodor (Dom DeLuise). Duchowny postanawia porzucić święte szaty i zająć się poszukiwaniem skarbu. O zaginionej fortunie dowiaduje się też bezdomny oszust (con artist) Ostap Bender (Frank Langella). Sprytem i kłamstwem wmanewrowuje Ippolita w układ zapewniający udział w zyskach. Niestety po Rewolucji Październikowej meble przejęło państwo i trudno ustalić aktualne położenie krzeseł. Trójka konkurentów stawia sobie jednak za punkt honoru odnaleźć bogactwa. Po drodze czeka ich mnóstwo przygód, nieporozumień, a także wiele fałszywych tropów.

Już zapomniałeś?
Kompletnie zapomniany film Mela Brooksa. Nie kojarzony praktycznie w ogóle, zarówno za granicą, jak i w naszym pięknym kraju.

Obejrzyj, bo:
Mel Brooks po sukcesie "Producentów" (Oscar za scenariusz) zamilkł na dwa lata, by powrócić z opartą na rosyjskiej powieści komedią pomyłek. Mamy tu więc wszystkie charakterystyczne dla gatunku cechy - nieco szurnięci bohaterowie biorą udział w wielu szalonych zdarzeniach, a także spotykają galerię barwnych charakterów. Odtwórcy głównych ról świetnie oddali trzy różne rodzaje postaw ludzkich - Ron Moody kreuje pazernego Ippolita Worobianinowa, Frank Langella odtwarza z wdziękiem postać cwanego i wygadanego naciągacza Ostapa Bendera, a Dom DeLuise (jeden ze stałych współpracowników reżysera) brawurowo wcielił się w sympatycznego, choć nieuczciwego popa Fiodora. Na drugim planie pojawia się, zapadając w pamięć, sam Brooks jako służący Ippolita - Tikon. Pełno w "12 krzesłach" gagów typowo slapstickowych, a także właściwych dla twórcy motywów. Nad całością unosi się natomiast klimat radosnej zgrywy, obecny także w późniejszych filmach znanego komika. Trzeba jednak przyznać, iż "12 krzeseł" serwuje widzowi nico łagodniejsze żarty od chociażby tych z "Płonących siodeł". Ciekawie przedstawiono atmosferę panującą w porewolucyjnej Rosji, choć oczywiście jest to obraz przejaskrawiony i daleki od rzeczywistości. Pasuje jednak jak ulał do wydarzeń ukazanych na ekranie, a także stwarza wrażenie pewnej egzotyki, przez nas Polaków z oczywistych względów odbieranej raczej w kategoriach swojskości.

Co za scena!
- Każda, w której pojawia się Tikon. Szczególnie, gdy pijany płaszczy się przed swoim dawnym panem,

- perełkę stanowią również wszystkie z ojcem Fiodorem - jego sposób zachowania, gestykulacja i artykułowanie słów są jedyne w swoim rodzaju,

- czołówka w rytm piosenki śpiewanej przez chór - stylizowana na rosyjskie pieśni ludowe,

- wybieranie jedzenia ze szwedzkiego stołu,

- wizyta w departamencie krzeseł - świetna kpina z rosyjskiego totalitaryzmu, w którym tajna policja ma specjalny oddział do konfiskowania mebli,

- "zarabianie" pieniędzy za pomocą udawanego ataku epilepsji.


 

Mają gadane!:
Ippolit Worobianinow: You're not worth spitting on! (Nie jesteś wart splunięcia!)
Ojciec Fiodor: Oh yeah? Well, you are! [spits] (Za to ty jesteś! [pluje])


Młoda kobieta: Do you love me? (Kochasz mnie?)
Ostap Bender: Let's just say that I am very much in lust with you. (Powiedzmy, że bardzo cię pożądam.)


Nikolai Sestrin: I hate people I don't like. (Nienawidzę ludzi, których nie lubię.)


Ostap Bender: Tell me, who lived here in the old days? (Powiedz, kto tu kiedyś mieszkał?)
Tikon: Ohhh in the old days... It was my master - Ippolit Matveevich Worobianinow. He was a marshall of the nobility. I loved him. He hardly ever beat us. (Ahhh, dawne czasy... Mieszkał tu mój mistrz - Ippolit Matveevich Worobianinow. Szlachcic. Kochałem go. Prawie w ogóle nas nie bił.)


Ippolit Worobianinow: Maybe the holy father is a member of the communist party... (Może ojciec jest członkiem partii komunistycznej...)
Ojciec Fiodor: Maybe... (Może...)
Ippolit Worobianinow: But the party is for atheists. How can a priest join a paaarty? (Ale partia jest tylko dla ateistów. W jaki sposób ksiądz może wstąpić do paaaartii?)
Ojciec Fiodor: The church must keep up with the times. (Kościół musi nadążać za czasami.)

Fajne Fakty:
Film Mela Brooksa, to nie jedyna adaptacja rosyjskiej powieści. Oprócz niej nakręcono jeszcze 7 innych wersji tej historii.

Piosenkę pojawiającą się podczas napisów początkowych - "Hope for the best, expect the worst" ("Spodziewaj się najlepszego, przygotuj się na najgorsze") - napisał Mel Brooks, zachęcony do tego przez swoją żonę Anne Bancroft.

Pod koniec filmu jeden z bohaterów wspomina o niejakim Kamińskim. Stanowi to nawiązanie do prawdziwego nazwiska reżysera. Mel Brooks urodził się jako Melvin Kaminsky.

Muzykę do filmu napisał John Morris. Stworzył on partytury do prawie wszystkich obrazów wyreżyserowanych przez Brooksa (za wyjątkiem "Robin Hood: Men in Tights" oraz "Dracula -Dead and Loving it").

W "Spaceballs" z 1987 w jednej ze scen bohaterowie otwierają szafkę, w której znajdują się kasety z filmami Brooksa, między innymi widnieje tam "12 krzeseł".

Film posiada dwa hasła promujące (tagline'y): "A wild and hilarious chase for a fortune in jewels." ("Szalony i jajcarski pościg za drogocennymi klejnotami") oraz "The man who made 'Blazing Saddles' and 'Young Frankenstein' brings you his funniest comedy ever..." ("Twórca 'Płonących siodeł' i 'Młodego Frankensteina' powraca ze swoją najśmieszniejszą komedią...")

Powieść, na podstawie której powstał scenariusz, posiada kontynuację pod tytułem "Złote cielę". Oba tomy wydano w Polsce.

Inne Info:
Zdjęcia realizowano nad Adriatykiem i w Jugosławii.

Frank Langella został uhonorowany nagrodą National Board of Review w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy za dwa filmy jednocześnie - "12 krzeseł" oraz za "Pamiętnik szalonej gospodyni".

 

Krótka Krytyka: Film zawiera humor typowy dla Mela Brooksa ubrany w konwencję komedii pomyłek. Wszystko sprowadza się więc, do pytania czy lubisz Czytelniku oba powyższe elementy...

Jednym zdaniem: Szalona komedia ze śmiesznymi postaciami, dobrze utrzymanym tempem i ciekawie poprowadzoną historią.

Koledzy z podwórka: „Historia świata, część 1”, ”Płonące siodła”

Liczba seansu: 94 minuty czyli niewiele więcej niż półtorej godziny

Masz to w Polsce? Tak (DVD)

Ocena filmu:


Stopień zapomnienia:








Sympatyczne Strony:
http://www.imdb.com/title/tt0066495/ - jak zawsze imdb

http://www.rottentomatoes.com/m/1022170-twelve_chairs/ - strona w sewisie Rotten Tomatoes

http://www.celluloidheroreviews.com/2006/04/30/the-twelve-chairs-1970 - recenzja filmu